Carl Brisson
 Carl Brisson (1935) | |
| Imię i nazwisko |
Carl Frederik Ejnar Pedersen |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
24 grudnia 1893 |
| Data i miejsce śmierci |
25 września 1958 |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Cleo Willard Brisson |
| Lata aktywności |
1916–lata 50. |
Carl Brisson (wym. [ˈkˈɑːl bɹˈɪsən], właśc. Carl Frederik Ejnar Pedersen; ur. 24 grudnia 1893 w Kopenhadze, zm. 25 września 1958 tamże) – duński bokser, śpiewak operetkowy, tancerz, aktor teatralny, filmowy, piosenkarz i reżyser sceniczny.
Najbardziej znany z roli hrabiego Daniły we wznowieniu operetki Wesoła wdówka, w której występował w latach 1923–1924. W trakcie 17-letniej kariery filmowej, trwającej od 1918 do 1935, zagrał w 12 produkcjach fabularnych, z czego do najbardziej rozpoznawalnych w jego dorobku należą Ring (1927) i Człowiek z wyspy (1929) w reżyserii Alfreda Hitchcocka, a także Od wieczora do północy (1934), w której jako pierwszy wykonał popularną piosenkę „Cocktails for Two".
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Rodzina i młodość
[edytuj | edytuj kod]Carl Frederik Ejnar Pedersen urodził się 24 grudnia 1893 w Kopenhadze, jako syn Carla Pedersena (1855–1931) i Kirstine (Kirsten) Pedersen (z domu Madsdatter; 1860–1925)[1][2]. Miał dwoje rodzeństwa, brata[3] oraz siostrę Tilly[4]. Dzieciństwo spędził w dzielnicy Vesterbro, gdzie zarabiał jako mleczarz i pracownik browaru[2]. Przed rozpoczęciem kariery wokalnej i aktorskiej był zawodowym bokserem. W wieku 15 lat zdobył mistrzostwo Danii w boksie amatorskim w wadze lekkiej, a następnie został mistrzem Europy Środkowej i Skandynawii w wadze półśredniej[1] (występował w tej kategorii wagowej w latach 1912–1916)[5]. Boksował jako Carl Pedersen, a gdy został gwiazdą sceny, zmienił nazwisko na Brisson[6] (według Davida Breta, zmiany dokonał w 1923)[7].
Kariera artystyczna
[edytuj | edytuj kod]W 1916 został zatrudniony jako śpiewak w parku rozrywki Sommerlyst[2]. W tym samym roku zadebiutował na scenie, występując jako tancerz u boku swojej siostry Tilly. Następnie śpiewał w klubach nocnych i rewiach podczas tras koncertowych po Afryce Południowej i Szwecji, a w 1921 występował w Londynie i w prowincjonalnych salach koncertowych w Anglii[1]. Od 1926 do 1933 był reżyserem teatralnym w angielskiej stolicy[2]. W artykule w „South African Pictorial” z marca 1927 nazwano go „ulubieniem bogów w Palladium[8]. Do jego wielbicielek należała nastoletnia Greta Lovisa Gustafsson (później znana jako Greta Garbo)[9]. Jej szafka w sklepie, w którym pracowała, jak pisano, „była pokryta zdjęciami” Brissona. Po tym, jak wyryła na drzwiach garderoby Brissona napis „GG kocha CB”, wspomniał on o niej Mauritzowi Stillerowi, który następnie zwrócił się do niej z prośbą o udział w swoim kolejnym filmie[9].
W 1918 zadebiutował na srebrnym ekranie, grając Erika w duńskim filmie niemym The Mysterious Footprints (reż. A.W. Sandberg)[10].
Uwagę zwrócił na siebie rolą hrabiego Daniły w londyńskiej inscenizacji trzyaktowej operetki Wesoła wdówka Franza Lehára w Daly’s Theatre z 1923, w której występował u boku Evelyn Laye. Powtórzył tę kreację, gdy musical został wznowiony w Lyceum Theatre 28 maja 1924[11] (postać hrabiego portretował łącznie 1700 razy)[3]. Rolą tą zyskał status gwiazdy[12]. W sezonie 1924–1925 grał w Katja the Dancer[13], a w następnym roku w operetkach The Dollar Princess, Pompadour i Perły Kleopatry, ponownie z Evelyn Laye w teatrze Daly’s[14][15].
W 1927 grał w Apaczu w London Palladium[16]. W tym samym roku wystąpił w swoim drugim filmie, melodramacie sportowym Ring (reż. Alfred Hitchcock). Wcielił się w boksera Jacka „Jednorundowca” Sandera, który o względy Mabel (Lillian Hall-Davis) rywalizuje z Bobem Corbym (Ian Hunter)[17]. Dwa lata później ponownie zagrał u Hitchcocka, portretując rybaka Pete’a Quilliama w melodramacie Człowiek z wyspy, który zakochuje się w Kate Cregeen (Anny Ondra). Gdy na przeciwko szczęściu pary staje ojciec dziewczyny (Randle Ayrton), prosi przyjaciela (Malcolm Keen), by ten pod jego nieobecność zaopiekował się dziewczyną[17]. W tym samym roku został zaangażowany do szwedzko-brytyjskiego dramatu The Triumph of the Heart (reż. Gustaf Molander) z Lissy Arną i Edvinem Adolphsonem w obsadzie[18], a jego pierwszym filmem dźwiękowym był brytyjski dramat The American Prisoner z 1929 (reż. Thomas Bentley) z Madeleine Carroll[19]. W 1933 wyjechał do Los Angeles w Kalifornii, z myślą o zrobieniu kariery za oceanem[2].
W 1934, w amerykańskim musicalu filmowym z ery Pre-Code Od wieczora do północy (reż. Mitchell Leisen), jako pierwszy wykonał piosenkę „Cocktails for Two"[20]. Po raz ostatni na srebrnym ekranie wystąpił w 1935 w komedii musicalowej Ship Cafe (reż. Robert Florey) z Arline Judge i Williamem Frawleyem[6][19]. Mimo zbierania dobrych recenzji prasowych od krytyków, nie udało mu się zyskać uznania w tamtejszym przemyśle filmowym[2].
W 1943 zrezygnował z aktorstwa i występował w Stanach Zjednoczonych z własnym monodramem oraz odbywał liczne trasy[2]. Śpiewał też w klubach nocnych i hotelowych salach balowych[19]. 3 maja 1946 wystąpił w programie radiowym A Voice in the Night sieci Mutual Broadcasting System (MBS), gdzie wcielił się w śpiewającego detektywa[19][21]. Później był jeszcze gościem w audycjach radiowych u Heddy Hopper i Kate Smith. Pod koniec lat 50. XX wieku wrócił do Kopenhagi[19].
Śmierć
[edytuj | edytuj kod]1 lipca 1958 trafił do Municipal Hospital w Kopenhadze z powodu żółtaczki[22]. Zmarł 26 września w wieku 64 lat[1]. Mszę żałobną odprawiono trzy dni później. Został pochowany na miejscowym Vestre Cemetery[23].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]24 października 1915 ożenił się z aktorką i piosenkarką kabaretową Cleo Willard (pseudonim Marii Laurenze Jørgensen) (1894–1975)[2]. Para miała syna, Fredericka Brissona (1912–1984), który 25 października 1941 poślubił Rosalind Russell[24]. Był on producentem takich filmów, jak Piżamowa rozgrywka (1957, reż. George Abbott, Stanley Donen) oraz Czego pragnie Lola (1958, reż. Abbott i Donen)[19].
Był dobrze zbudowany i poza boksem lubił grę w polo, jazdę konno oraz pływanie[3].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Opracowano na podstawie materiału źródłowego[25]:
- The Mysterious Footprints (1918) – jako Erik[10]
- Ring (1927) – jako Jack „Jednorundowiec” Sander
- Człowiek z wyspy (1929) – jako rybak Pete Quilliam
- The Triumph of the Heart (1929) – jako Lars Holm
- The American Prisoner (1929) – jako porucznik Stark
- Knowing Men (1930) – jako George Vere
- Song of Soho (1930) – jako Carl
- Prince of Arcadia (1933) – jako książę Peter
- Two Hearts in Waltz Time (1934) – jako Carl Hoffman
- Od wieczora do północy (1934) – jako Eric Lander
- All the King’s Horses (1935) – jako król Rudolf XIV / Carlo Rocco
- Ship Cafe (1935) – jako Chris Anderson
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Carl Brisson, 62, Stage Star, Dead: Romantic Lead in Musicals Was Noted as Prince in ‘The Merry Widow’. „The New York Times”, s. 27, 26 września 1958. ISSN 0362-4331.
- ↑ a b c d e f g h Hans Vangkilde: Carl Brisson. Dansk Biografisk Leksikon. [dostęp 2025-08-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-19)]. (duń.).
- ↑ a b c Molly Marsh. A Son of the Vikings. „Detroit Free Press”, s. 119, 30 września 1934. ISSN 1055-2758.
- ↑ Sandy Wilson: The Roaring Twenties. E. Methuen, 1976, s. 99. ISBN 978-0-413-32980-6. (ang.).
- ↑ Rene Villadsen: Det danske bokseregister: Professionel boksning 1880–1945. Belladonna, 2015, s. 185–186. ISBN 978-87-989390-9-2. (duń.).
- ↑ a b Bernard F. Dick: Forever Mame: The Life of Rosalind Russell. University Press of Mississippi, 2009, s. 118–119, 125. ISBN 978-1-60473-139-2. (ang.).
- ↑ David Bret: Greta Garbo. Adam Tuz (tłum.). Prószyński i S-ka, 2015, s. 24. ISBN 978-83-8069-178-0. (pol.).
- ↑ At the Palladium. „South African Pictorial”, s. 20, 23 marca 1927.
- ↑ a b John Bainbridge. Greta’s Haunted Path to Stardom. „Life”, s. 77, 78, 17 stycznia 1955. ISSN 0024-3019.
- ↑ a b Marguerite Engberg: Den danske stumfilm 1903–1930: Et index. Danske Filmmuseum, 1968, s. 77. OCLC 492543471. (duń.).
- ↑ 9. W: William A. Everett: The Year that Made the Musical: 1924 and the Glamour of Musical Theatre. Cambridge University Press, 2024. ISBN 9781009316507. (ang.).
- ↑ Lustige Witwe 1923. [dostęp 2025-08-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-19)]. (ang.).
- ↑ Production of Katja the Dancer. [dostęp 2025-08-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-19)]. (ang.).
- ↑ Richard Traubner: Operetta: A Theatrical History. Routledge, 2004, s. 279. ISBN 978-1-135-88783-4. (ang.).
- ↑ D. Forbes-Winslow: Daly’s: The Biography of a Theatre. W.H. Allen & Co., 1944, s. 165. (ang.).
- ↑ Patrick Pilton: Every Night at the London Palladium. Robson, 1976, s. 23. ISBN 978-0-903895-77-4. (ang.).
- ↑ a b Patrick McGilligan: Alfred Hitchcock: Życie w ciemności i pełnym świetle. Jowita Matys, Anna Nermer, Andrzej Nermer, Irena Stąpor (tłum.). Twój Styl, 2005, s. 124–125, 138. ISBN 978-83-7163-505-2. (pol.).
- ↑ Tommy Gustafsson: Masculinity in the Golden Age of Swedish Cinema: A Cultural Analysis of 1920s Films. McFarland & Company, 2014, s. 185. ISBN 978-1-135-88783-4. (ang.).
- ↑ a b c d e f Carl Brisson: From the Ring to Radio. [dostęp 2025-08-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-19)]. (ang.).
- ↑ Lori Rotskoff: Love on the Rocks: Men, Women, and Alcohol in Post-World War II America. University of North Carolina Press, 2003, s. 45. ISBN 978-0-8078-6142-4. (ang.).
- ↑ One Singer to Kill Two Birds on Mutual. „Variety”, s. 40, 24 kwietnia 1946. ISSN 0042-2738.
- ↑ Carl Brisson Critically Ill. „The New York Times”, s. 36, 23 września 1958. ISSN 0362-4331.
- ↑ Carl Brisson Buried: Requiem Mass Offered in Copenhagen for Singer. „The New York Times”, s. 31, 30 września 1958. ISSN 0362-4331.
- ↑ People. „Life”, s. 51, 10 listopada 1941. ISSN 0024-3019.
- ↑ Brisson, Carl (1893–1958) Credits. Brytyjski Instytut Filmowy. [dostęp 2025-08-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-19)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Carl Brisson w bazie IMDb (ang.)
- Carl Brisson w bazie Filmweb
