Londonderry

Ten artykuł dotyczy miasta w Irlandii Północnej. Zobacz też: inne znaczenia słów Londonderry i Derry.

Derry (Londonderry)

Doire

Herb
Dewiza: Vita, veritas, victoria (Życie, prawda, zwycięstwo)
Państwo	Wielka Brytania
Prowincja	Irlandia Północna
Dystrykt	Derry City and Strabane(inne języki)
Hrabstwo	Londonderry (Derry)
Populacja (2011) • liczba ludności	83 163
Nr kierunkowy	028
Kod pocztowy	BT47, BT48
Położenie na mapie Irlandii Północnej Derry (Londonderry)
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii Derry (Londonderry)
54°59′45″N 7°18′26″W/54,995833 -7,307222
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Londonderry^[a], Derry^[b] (irl. Doire lub Doire Cholm Chille) – miasto w Irlandii Północnej, w hrabstwie Londonderry (Derry), nad rzeką Foyle. Drugie co do wielkości miasto Irlandii Północnej, w 2011 roku liczące 83 163 mieszkańców^[1].

Pierwsze wzmianki dotyczące miasta datowane są na 546 rok, kiedy to święty Kolumba założył tam klasztor^[2].

W 1689, w trakcie wojny irlandzkiej, protestancką ludność Londonderry zaatakowała armia katolicka – mieszkańcy odparli atak dzięki mocnym murom obronnym otaczającym miasto. Wydarzenie to jest corocznie upamiętniane przez marsze protestantów, prowokujące konflikty z katolikami.

W 1969 mieszkańcy Bogside (dzielnica katolicka) zostali zaatakowani przez protestanckie bojówki UVF. Doszło do krwawych starć, w które włączyła się armia i policja (tzw. „bitwa o Bogside”).

30 stycznia 1972 w Bogside miała również miejsce tzw. krwawa niedziela.

Nazwa miasta jest przedmiotem sporu pomiędzy środowiskami nacjonalistycznymi(inne języki), w których szeroko stosowana jest nazwa Derry, a unionistycznymi(inne języki), w których preferowana jest nazwa Londonderry. Londonderry to oficjalna nazwa miasta, wynikająca ze statutu ustanowionego przez króla Jakuba I w 1613 roku^[3]. Wcześniejsza nazwa Derry wywodzi się od irl. doire lub daire – „las dębowy”^[4].

W 1984 roku rada miasta zmieniła własną nazwę z Londonderry City Council na Derry City Council^[c]. Od tamtej pory władze samorządowe, w których dominującą siłę polityczną stanowią partie należące do kręgów nacjonalistycznych, prowadzą starania na rzecz zmiany nazwy samego miasta. W 2007 roku wysoki sąd (High Court) w Belfaście stwierdził, że nazwa wynikająca ze statutu pozostaje w mocy i jej zmiana może nastąpić może wyłącznie poprzez dekret królewski lub ustawę parlamentu^[5][6].

Obie nazwy znajdują się w użyciu w mediach brytyjskich. BBC stosuje je wymiennie, jednak przy pierwszej wzmiance w tekście podawane jest „Londonderry”^[7]. The Guardian i The Independent stosują wyłącznie nazwę „Derry”^[8][9]. Nazwy bywają podawane razem w formie „Derry/Londonderry”; pochodzi stąd żartobliwy przydomek Stroke City („miasto z ukośnikiem”)^[6].

W mieście rozwinął się przemysł odzieżowy, włókien sztucznych, meblarski, maszynowy oraz spożywczy^[10].