Olszankowate

Olszankowate
	; Olszanka japońska
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	Ranunculanae
Rząd	jaskrowce
Rodzina	olszankowate
	Nazwa systematyczna
	Eupteleaceae K. Wilhelm; Samenpflanzen: 17. 12 Nov 1910
	Multimedia w Wikimedia Commons

Olszankowate (Eupteleaceae K. Wilh.) – rodzina roślin okrytonasiennych z rzędu jaskrowców (Ranunculales). Obejmuje tylko dwa gatunki z rodzaju olszanka (Euptelea) występujące we wschodniej Azji^[2]. Olszanka chińska E. pleiosperma rośnie w wilgotnych lasach od wschodnich Himalajów po środkowej Chiny, a olszanka japońska E. polyandra w lasach centralnej i południowej Japonii^[4].

Drzewa te uznawane są za atrakcyjne i bywają uprawiane w kolekcjach dendrologicznych^[4]. Kwiaty zapylane są przez wiatr, czasem przez owady^[5]. Zapłodnienie u tych roślin następuje czasem nawet dwa miesiące po zapyleniu^[6].

Morfologia

Pokrój: Małe drzewa i okazałe krzewy zrzucające liście w okresie zimy, osiągające do 15 m wysokości^[4].
Liście: Skrętoległe (na końcach krótkopędów gęsto skupione), pojedyncze, ogonkowe^[7]^[5], bez przylistków^[5]. Charakterystyczne dla tych roślin jest silne, pierzaste użyłkowanie kolistej blaszki liściowej, poszczególne nerwy dochodzą do końca silnie i nieregularnie piłkowanego brzegu liścia^[7]^[2]. Ząbki z gruczołkami^[5]. Liście za młodu są czerwonawe, jesienią przebarwiają się na czerwono i żółto^[4].
Kwiaty: Zebrane po 6–12 w kwiatostany groniaste pojawiające się przed rozwinięciem liści w kątach podsadek. Kwiaty są długoszypułkowe, obupłciowe (czasem zdarzają się kwiaty tylko męskie), pozbawione okwiatu, zwieszone w dół w czasie kwitnienia. Pręcików jest 6–19 i rozwijają się one przed słupkiem (kwiaty są przedprątne). Nitki pręcików są krótkie i nitkowate, czasem lekko spłaszczone. Pylniki są czerwone, wydłużone, pękające podłużną szczeliną, z nitką osadzoną u ich nasady i łącznikiem dłuższym od nich. Owocolistki w liczbie 8–31, wolne, drobne, z 1–3 zalążkami, na szczycie niezupełnie zrośniętymi i tu ze zbiegającym wzdłuż krawędzi znamieniem pokrytym długimi jednokomórkowymi włoskami^[5]^[7], przypominającym szczoteczkę do zębów^[7]^[2].
Owoce: Niewielkie, dyskowate skrzydlaki wyrastające na szypułkach^[7]. Młode są żywoczerwone, zawierają 1–3 nasiona^[4].

Systematyka

Rodzina umieszczana w różnych pozycjach systematycznych w dawniejszych klasyfikacjach okrytonasiennych. Przez Cronquista (1981) uważana za siostrzaną dla grujecznikowatych (Cercidiphyllaceae), wiązana była także z eukomiowatymi (Eucommiaceae)^[2]. Dawniej rośliny te zaliczane były do wiązowatych (Ulmaceae) i trochodendronowatych (Trochodendraceae)^[8].

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Klad bazalny w obrębie rzędu jaskrowców (Ranunculales), stanowiącego z kolei klad bazalny w obrębie kladu dwuliściennych właściwych (eudicots).

jaskrowce

olszankowate Eupteleaceae

makowate Papaveraceae

	krępieniowate Lardizabalaceae

	Circaeasteraceae

miesięcznikowate Menispermaceae

	berberysowate Berberidaceae

	jaskrowate Ranunculaceae

Podział^[7]^[9]

Rodzaj: Euptelea Siebold & Zucc.
- Euptelea pleiosperma J. D. Hooker & Thomson – olszanka chińska
- Euptelea polyandra Siebold. & Zucc – olszanka japońska

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-01-27] (ang.).
↑ James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium. University of Maryland. [dostęp 2010-09-28]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Roger Philips, Martyn Rix: The botanical garden. Vol. 1 Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 262. ISBN 0-333-73003-8.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer, 2009, s. 78. ISBN 978-1-4020-9608-2.
↑ David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 354, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Dezhi Fu & Peter K. Endress: Eupteleaceae. [w:] Flora of China [on-line]. efloras.org. [dostęp 2010-09-28]. (ang.).
↑ Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste D-H. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-12029-0.
↑ Euptelea polyandra - Siebold.&Zucc.. [w:] Plants for the Future [on-line]. [dostęp 2010-09-28]. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-01-27] (ang.).

[3] James Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium. University of Maryland. [dostęp 2010-09-28]. (ang.).

[philips-4] Roger Philips, Martyn Rix: The botanical garden. Vol. 1 Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 262. ISBN 0-333-73003-8.

[armen-5] Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer, 2009, s. 78. ISBN 978-1-4020-9608-2.

[mabb-6] David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 354, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[china-7] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Dezhi Fu & Peter K. Endress: Eupteleaceae. [w:] Flora of China [on-line]. efloras.org. [dostęp 2010-09-28]. (ang.).

[seneta-8] Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste D-H. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996. ISBN 83-01-12029-0.

[9] Euptelea polyandra - Siebold.&Zucc.. [w:] Plants for the Future [on-line]. [dostęp 2010-09-28]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]