Gerda Wegener

Gerda Wegener

Gerda Wegener (1904)
Imię i nazwisko	Gerda Marie Fredrikke Gottlieb
Data i miejsce urodzenia	15 marca 1886 Hammelev (Dania)
Data i miejsce śmierci	28 lipca 1940 Frederiksberg
Narodowość	duńska
Dziedzina sztuki	malarstwo
Epoka	art déco, secesja
Multimedia w Wikimedia Commons

Gerda Wegener właściwie Gerda Marie Fredrikke Gottlieb (ur. 15 marca 1886 w Hammelev, zm. 28 lipca 1940 we Frederiksberg obecnie dzielnicy Kopenhagi) – duńska artystka, ilustratorka i malarka najbardziej znana z dzieł o zabarwieniu erotycznym.

Tworzyła prace w stylu secesyjnym oraz w późniejszych latach art déco.

Gerda Wegener dorastała na prowincji, w pobliżu miasta Grenaa w centralnej Danii. W celu rozpoczęcia nauki w Królewskiej Duńskiej Akademii Sztuk przeprowadziła się do Kopenhagi.

W 1904 wyszła za mąż za swojego kolegę ze studiów, Einara Wegenera. Oboje należeli do bohemy artystycznych środowisk Włoch i Francji.

Początkowo portrety Gerdy nie cieszyły się szczególną popularnością. Wszystko zmieniło się gdy poprosiła swojego męża by pozował dla niej w stroju kobiecym. Nieoczekiwanie modelce spodobało się to, i zaczęła pojawiać się w miejscach publicznych jako kobieta i przyjęła imię i nazwisko Lili Elbe.

Portrety i erotyki Lili szybko stały się sukcesem, które wypromowały Gerdę na światowych rynkach. Gdy w 1914 wyszło na jaw, że ta piękna, elegancka modelka to osoba interpłciowa, doszło do międzynarodowego skandalu w artystycznym półświatku.

W swojej twórczości dokonała jako jedna z pierwszych zmianę sposobu, w jaki kobiety były przedstawiane w sztuce. Wegener zakwestionowała również role związane z płcią i tożsamością płciową. Dokonywała tego w drobnych gestach, jak na przykład rysując mężczyzn o smukłych ciałach i miękkich liniach lub malując swoją Lili Elbe, raz jako mężczyznę, a raz jako kobietę.

Lili Elbel poddała się pierwszej w historii udokumentowanej operacji korekty płci w 1930. W wyniku komplikacji zmarła w rok po tym wydarzeniu w 1931.

Zrozpaczona po śmierci Lili, Gerda poślubiła włoskiego pilota i dyplomatę majora Fernando Porta w 1931, z którym przeprowadziła się do Maroka. Po rozwodzie w 1936, wróciła do Danii w 1938.

Tworzyła do końca życia, lecz jej późniejsze prace nie odniosły już tak wielkich sukcesów. Nie miała dzieci, żyła samotnie we względnym zapomnieniu. Jej ostatnia wystawa odbyła się w 1939. Podkoniec życia również zmagała się z kłopotami finansowymi; zaczęła nadużywać alkoholu. Utrzymywała się także m.in. ze sprzedaży ręcznie malowanych pocztówek.

Zmarła 8 lipca 1940 roku w Frederiksbergu w wieku 54 lat.

W 2015 powstał film Dziewczyna z portetu (The Danish Girl) w reżyserii Toma Hoopera, opowiadający o jej związku z Lili. W główne role wcielili się Alicia Vikander oraz Eddie Redmayne.

• Lili Elbe, Man into woman: an authentic record of a change of sex, Jarrold Publisher’s, Londyn, 1933
• Gerda Wegener, ed. Andrea Rygg Karberg, Arken Museum of Modern Art, 2015