Płetwoszczurek

Płetwoszczurek
	Holochilus
	J.F. von Brandt, 1835
	; Płetwoszczurek brazylijski (H. brasiliensis) na ilustracji z 1840 roku
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	Supramyomorpha
Infrarząd	myszokształtne
Nadrodzina	myszowe
Rodzina	chomikowate
Podrodzina	bawełniaki
Plemię	Oryzomyini
Rodzaj	płetwoszczurek
	Typ nomenklatoryczny
	Holochilus sciureus J.A. Wagner, 1842
Synonimy
	Holochyse: Lesson, 1842; Halochilus: H.R. Schinz, 1845; Holochilomys J.F. von Brandt, 1855; Holocheilus: Coues, 1874;
	Holochyse: Lesson, 1842; Halochilus: H.R. Schinz, 1845; Holochilomys J.F. von Brandt, 1855; Holocheilus: Coues, 1874;
Gatunki
	8 gatunków – zobacz opis w tekście
	8 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Płetwoszczurek^[6] (Holochilus) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej^[7]^[8]^[9].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 123–238 mm, długość ogona 115–238 mm, długość tylnej stopy 35–56 mm; masa ciała 70–370 g^[8]^[10].

Systematyka

Rodzaj (w randze podrodzaju w obrębie Mus) zdefiniował w 1835 roku niemiecki przyrodnik Johann Friedrich von Brandt w artykule zatytułowanym Opis i ryciny nowych i mniej znanych egzotycznych gryzoni ze zbiorów Rosyjskiej Akademii Nauk, opublikowanym w czasopiśmie „Mémoires de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) Mus (Holochilus) leucogaster, jednak nazwa ta stanowi nomen dubium, dlatego w 2001 roku Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej na typ nomenklatoryczny (późniejsze oznaczenie) wyznaczyła płetwoszczurka amazońskiego (H. sciureus)^[11].

Etymologia

Holochilus (Holochyse, Halochilus, Holocheilus): gr. ὁλος holos ‘kompletny, cały’; χειλος kheilos ‘warga’^[12].
Holochilomys: gr. ὁλος holos ‘kompletny, cały’; χειλος kheilos ‘warga’; μυς mus, μυuς muos ‘mysz’^[12].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[13]^[10]^[7]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[6]	Podgatunki^[8]^[7]^[10]^[14]	Rozmieszczenie geograficzne^[8]^[7]^[10]^[14]	Podstawowe wymiary^[8]^[10]^[14]^[c]	Status IUCN^[15]
Holochilus venezuelae	J.A. Allen, 1904		gatunek monotypowy	endemit Wenezueli: od jeziora Maracaibo na wschód do dorzecza dolnego biegu rzeki Orinoko	DC: 13–23 cm DO: 12,4–19,4 cm MC: 131–132 g	NE
Holochilus sciureus	J.A. Wagner, 1842	płetwoszczurek amazoński	gatunek monotypowy	endemit Brazylii: ekoregion Cerrado w Goiás, Minas Gerais, Pará, Piauí i Tocantins	DC: 13,6–17,1 cm DO: 12,9–16,2 cm MC: 80–167 g	LC
Holochilus nanus	O. Thomas, 1897		gatunek monotypowy	niziny lasów deszczowych Amazonii w regionie Gujana, północnej Brazylii, Peru i Boliwii	DC: 13,4–20 cm DO: 9,5–19,4 cm MC: 80–160 g	NE
Holochilus oxe	Prado, Knowles & Percequillo, 2021		gatunek monotypowy	endemit Brazylii: Mata Atlântica (Alagoas i Pernambuco) i góry Crato (Ceará)	DC: 13–20 cm DO: 13–18 cm MC: 65–255 g	NE
Holochilus chacarius	O. Thomas, 1906	płetwoszczurek ziemnowodny	gatunek monotypowy	południowa i wschodnia Boliwia, Paragwaj, południowo-zachodnia Brazylia i północna Argentyna	DC: 14–20 cm DO: 14,8–18,3 cm MC: 70–240 g	LC
Holochilus brasiliensis	(Desmarest, 1819)	płetwoszczurek brazylijski	gatunek monotypowy	endemit Brazylii: od Espírito Santo do wybrzeży Rio Grande do Sul, łącznie ze wschodnią granicą Minas Gerais	DC: 16,7–21,1 cm DO: 18,3–21,4 cm MC: 130–370 g	LC
Holochilus vulpinus	(Brants, 1827)		gatunek monotypowy	od Paragwaju i środkowo-wschodniej Argentyny przez Urugwaj do południowej Brazylii (Rio Grande do Sul)	DC: 14,1–23,8 cm DO: 16–23,8 cm MC: 130–370 g	NE
Holochilus lagigliai	Pardiñas, Teta, Voglino & Fernández, 2013	płetwoszczurek argentyński	gatunek monotypowy	endemit Argentyny (znany tylko z Embalse El Nihuil (San Rafael, Mendoza))	DC: brak danych DO: około 13,6 cm MC: brak danych	NE

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ ^a ^b ^c Niepoprawna późniejsza pisownia Holochilus J.F. von Brandt, 1835.
↑ Nowa nazwa dla Holochilus J.F. von Brandt, 1835.
↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

↑ ^a ^b J.F. von Brandt. Mammalium rodentium exoticorum novorum vel minus rite cognitorum Musei Academici Zoologici descriptiones et icones. „Mémoires de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg”. Sixième Série. 3, s. 428, 1835. (łac.).
↑ R.-P. Lesson: Nouveau Tableau du Règne Animal: Mammifères. Paris: Arthus Bertrand, 1842, s. 137. (fr.).
↑ H.R. Schinz: Systematisches Verzeichniss aller bis jetzt bekannten Säugethiere oder Synopsis Mammalium nach dem Cuvier’schen System. Cz. 1. Solothurn: Verlag von Jent und Bakmann, 1845, s. 192. (niem.).
↑ J.F. von Brandt. Facta generalia e disquisitionibus propositis redundantia. „Mémoires de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg”. Sixième Série. 9, s. 304, 1855. (łac.).
↑ E. Coues. Synopsis of the Muridae of North America. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 26, s. 177, 1874. (ang.).
↑ ^a ^b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 248–249. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 404. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 443–444. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Holochilus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-30].
↑ ^a ^b ^c ^d ^e Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 257–258. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ ICZN. Opinion 1984 (Case 3121): Holochilus Brandt, 1835, Proechimys J. A. Allen, 1899 and Trinomys Thomas, 1921 (Mammalia, Rodentia): conserved by the designation of H. sciureus Wagner, 1842 as the type species of Holochilus. „The Bulletin of zoological nomenclature”. 58 (3), s. 245–246, 2001. (ang.).
↑ ^a ^b T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 329, 1904. (ang.).
↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2024-09-15]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c P.R. Gonçalves, P. Teta & C.R. Bonvicino: Genus Holochilus Brandt, 1835. W: J.L. Patton, U.F.J. Pardiñas & G. D’Elía (redaktorzy): Mammals of South America. Cz. 2: Rodents. Chicago / London: The University of Chicago Press, 2020, s. 325–334. ISBN 978-0-226-16957-6. (ang.).
↑ Taxonomy: Holochilus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-09-15]. (ang.).

[npp-2] Niepoprawna późniejsza pisownia Holochilus J.F. von Brandt, 1835.

[5] Nowa nazwa dla Holochilus J.F. von Brandt, 1835.

[17] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Brandt-1] J.F. von Brandt. Mammalium rodentium exoticorum novorum vel minus rite cognitorum Musei Academici Zoologici descriptiones et icones. „Mémoires de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg”. Sixième Série. 3, s. 428, 1835. (łac.).

[les-3] R.-P. Lesson: Nouveau Tableau du Règne Animal: Mammifères. Paris: Arthus Bertrand, 1842, s. 137. (fr.).

[sch-4] H.R. Schinz: Systematisches Verzeichniss aller bis jetzt bekannten Säugethiere oder Synopsis Mammalium nach dem Cuvier’schen System. Cz. 1. Solothurn: Verlag von Jent und Bakmann, 1845, s. 192. (niem.).

[Brandt1855-6] J.F. von Brandt. Facta generalia e disquisitionibus propositis redundantia. „Mémoires de l’Académie impériale des sciences de St.-Pétersbourg”. Sixième Série. 9, s. 304, 1855. (łac.).

[cou-7] E. Coues. Synopsis of the Muridae of North America. „Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 26, s. 177, 1874. (ang.).

[Cichocki&inni-8] Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 248–249. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-9] C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 404. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Pardiñas&inni-10] U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 443–444. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-11] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Holochilus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-30].

[amw-12] Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 257–258. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[iczn-13] ICZN. Opinion 1984 (Case 3121): Holochilus Brandt, 1835, Proechimys J. A. Allen, 1899 and Trinomys Thomas, 1921 (Mammalia, Rodentia): conserved by the designation of H. sciureus Wagner, 1842 as the type species of Holochilus. „The Bulletin of zoological nomenclature”. 58 (3), s. 245–246, 2001. (ang.).

[Palmer-14] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 329, 1904. (ang.).

[mdd-15] N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, J. Zijlstra & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.13) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2024-09-15]. (ang.).

[msa-16] P.R. Gonçalves, P. Teta & C.R. Bonvicino: Genus Holochilus Brandt, 1835. W: J.L. Patton, U.F.J. Pardiñas & G. D’Elía (redaktorzy): Mammals of South America. Cz. 2: Rodents. Chicago / London: The University of Chicago Press, 2020, s. 325–334. ISBN 978-0-226-16957-6. (ang.).

[18] Taxonomy: Holochilus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-09-15]. (ang.).

[1]

[a]

[2]

[3]

[b]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[c]

[15]