Spis treści
Reese Witherspoon
Reese Witherspoon (2014) | |
| Imię i nazwisko |
Laura Jeanne Reese Witherspoon |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
22 marca 1976 |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Ryan Phillippe |
| Lata aktywności |
od 1991 |
Laura Jeanne Reese Witherspoon (ur. 22 marca 1976 w Nowym Orleanie) – amerykańska aktorka i producentka filmowa.
Laureatka Oscara za rolę June Carter w Spacerze po linie. Zagrała w wielu gatunkach filmowych, ale najbardziej znana jest z komedii romantycznych, w których często przedstawia urocze, ale zdecydowane postacie[1]. W 2006 i 2015 znalazła się na liście 100. najbardziej wpływowych ludzi na świecie ogłoszonej przez „Time”, a w 2019 „Forbes” wymienił ją wśród 100. najpotężniejszych kobiet na świecie.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Rodzina i edukacja
[edytuj | edytuj kod]Urodziła się w Ochsner Baptist Medical Center w Baton Rouge w stanie Luizjana, podczas gdy jej ojciec, chirurg dr John Draper Witherspoon, był studentem szkoły medycznej przy Tulane University[2]; urodził się w Georgii i służył jako porucznik w rezerwie United States Army Reserve do 2012 i prowadził prywatną praktykę jako otolaryngolog[3]. Jej matka, dr Mary Elizabeth „Betty” Witherspoon (z domu Reese), pochodziła z Harriman w Tennessee, uzyskała łącznie trzy stopnie naukowe, w tym stopień naukowy doktora i profesora pielęgniarstwa na Uniwersytecie Vanderbilt[4]. Jest potomkinią w linii prostej Johna Witherspoona[5], który podpisał Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych jako przedstawiciel New Jersey i jedyny duchowny[5]. Jej starszy brat, John Draper[6], podjął pracę jako agent nieruchomości.
Wychowywała się w wierze kościoła episkopalnego w Nashville[7], gdzie uczęszczała do prywatnej szkoły dla dziewcząt Harpeth Hall. Po ukończeniu szkoły średniej przez rok studiowała na wydziale literatury angielskiej na Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii, po czym udała się do Los Angeles, gdzie rozpoczęła karierę aktorską[8].
Kariera
[edytuj | edytuj kod]
W wieku siedmiu lat zaczęła pracować jako dziecięca modelka na Głębokim Południu[8].
Przed kamerą zadebiutowała jako Ellie Perkins w melodramacie telewizyjnym Diane Keaton Dziki kwiat (Wildflower, 1991) z Beau Bridgesem, Susan Blakely, Williamem McNamarą i Patricią Arquette. Za rolę Dani, dziewczyny zakochanej w chłopaku z sąsiedztwa, w osadzonym w latach 50. filmie Człowiek z księżyca (1991) zyskała nominację do nagrody Young Artist Award[9]. Kolejną nominację do tej pory uzyskała za występ w telewizyjnej produkcji Desperate Choices: To Save My Child (1992) w NBC.
Jeszcze w szkole średniej wystąpiła w dwóch filmach: Jack Niedźwiadek (1993) i w realizowanym dla wytwórni Disneya A Far Off Place (1993); podczas nagrywania tego drugiego musiała spędzić kilka miesięcy na pustyni Kalahari. Po zakończeniu zdjęć do tych filmów otrzymała drugoplanową rolę w serialu Return to Lonesome Dove (1993) w CBS. Później na jakiś czas zrezygnowała z grania i skupiła się na studiowaniu.
Została dostrzeżona jako Wendy Pfister w czarnej komedii Cholerny świat (S.F.W., 1994) u boku Stephena Dorffa[8]. Powróciła do na ekran rolą maltretowanej dziewczyny w dreszczowcu Jamesa Foleya Lęk (1996) z Markiem Wahlbergem i Spojrzeniu mordercy (1996) z udziałem Kiefera Sutherlanda.
Odrzuciła propozycję zagrania w horrorze Krzyk (1996) i Koszmarze minionego lata (1997). Rozważano jej kandydaturę do roli Julii w ekranizacji Romeo i Julia (1996). Jej kariera nabrała szybszego tempa po tym, jak zagrała w dwóch filmach: Półmrok (1998) i Miasteczko Pleasantville (1998). Za główną rolę w Wyborach (1999) otrzymała szereg wyróżnień, między innymi od Narodowego Stowarzyszenia Krytyków Filmowych, a także nominacje do nagród American Comedy Award, Złotego Globu i Satelity.

Za gościnny występ w roli Jill Green, siostry Rachel (Jennifer Aniston), w dwóch odcinkach sitcomu Przyjaciele (2000) w NBC została uhonorowana kolejną w swojej karierze nominacją do American Comedy Award. Główna rola Elle Woods w komedii romantycznej Legalna blondynka (2001) okazała się dużym komercyjnym sukcesem, a film stał się hitem lata, dlatego producenci postanowili nakręcić dwa sequele: Legalna blondynka 2 i Legalna blondynka 3 (2020)[10].
W 2007 została globalnym ambasadorem marki Avon. Użyczała tym kosmetykom swojego wizerunku, była rzecznikiem marki i zasiadała jako honorowy członek w Fundacji Avonu. Wspólnie z fundacją działała na rzecz szerzenia informacji na temat programów prowadzonych przez fundację w obszarach, takich jak profilaktyka raka piersi, przeciwdziałanie przemocy w rodzinie czy pomoc osobom poszkodowanym w wypadkach losowych. Witherspoon udziela się również na rzecz dzieci w zarządzie organizacji Save The Children.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Na przyjęciu z okazji swoich 21. urodzin w marcu 1997 poznała Ryana Phillippe’a, z którym zaręczyła się w grudniu 1998, a 5 czerwca 1999 wyszła za niego w Charleston w Karolinie Południowej. Mają dwójkę dzieci: córkę Avę (ur. 9 września 1999) i syna Deacona (ur. 23 października 2003). 5 października 2007 wzięli rozwód.
28 grudnia 2010 ogłosiła swoje zaręczyny z Jimem Tothem, za którego wyszła 26 marca 2011. Mają syna, Tennessee’a Jamesa (ur. 27 września 2012). W marcu 2023 wydali wspólne oświadczenie o rozstaniu, a cztery miesiące później się rozwiedli[11].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Filmy fabularne
[edytuj | edytuj kod]- 1991: Dziki kwiat (Wildflower) jako Ellie Perkins
- 1991: Człowiek z księżyca (The Man in the Moon) jako Danielle 'Dani' Trant
- 1992: Desperate Choices: To Save My Child jako Cassie Robbins
- 1993: Jack Niedźwiadek (Jack the Bear) jako Karen Morris
- 1993: W sercu Afryki (A Far Off Place) jako Nonnie Parker
- 1994: Cholerny świat (S.F.W.) jako Wendy Pfister
- 1996: Strach (Fear) jako Nicole Walker
- 1996: Spojrzenie mordercy (Freeway) jako Vanessa
- 1998: Półmrok (Twilight) jako Mel Ames
- 1998: Miasteczko Pleasantville (Pleasantville) jako Jennifer / Mary Sue Parker
- 1998: Pechowa przesyłka (Overnight Delivery) jako Ivy Miller
- 1999: Spisek doskonały (Best Laid Plans) jako Lissa
- 1999: Szkoła uwodzenia (Cruel Intentions) jako Annette Hargrove
- 1999: Wybory (Election) jako Tracy Flick
- 2000: American Psycho jako Evelyn Williams
- 2000: Mały Nicky (Little Nicky) jako Holly
- 2001: Łabędzie nutki (The Trumpet of the Swan) jako Serena (głos)
- 2001: Legalna blondynka (Legally Blonde) jako Elle Woods
- 2002: Dziewczyna z Alabamy (Sweet Home Alabama) jako Melanie Carmichael
- 2002: Bądźmy poważni na serio (The Importance of Being Earnest) jako Cecily Cardew
- 2003: Legalna blondynka 2 (Legally Blonde 2: Red, White & Blonde) jako Elle Woods
- 2004: Vanity Fair. Targowisko próżności (Vanity Fair) jako Becky Sharp
- 2005: Spacer po linie (Walk the Line) jako June Carter
- 2005: Jak w niebie (Just Like Heaven) jako Elizabeth Masterson
- 2006: Penelope jako Annie
- 2007: Transfer (Rendition) jako Isabella Fields El-Ibrahimi
- 2008: Cztery Gwiazdki (Four Christmases) jako Kate
- 2009: Potwory kontra Obcy (Monsters vs. Aliens) jako Olbrzymka Susan Murphy (głos)
- 2010: Skąd wiesz? (How Do You Know) jako Lisa Jorgenson
- 2011: Woda dla słoni (The Water for Elephants) jako Marlena
- 2012: A więc wojna (This Means War) jako Lauren
- 2012: Uciekinier (Mud) jako Juniper
- 2013: Diabelska przełęcz (Devil’s Knot) jako Pam Hobbs
- 2014: 9 Kisses jako dziewczyna na przyjęciu kostiumowym
- 2014: W dobrej wierze (The Good Lie) jako Carrie Davis
- 2014: Dzika droga (Wild) jako Cheryl Strayed
- 2014: Wada ukryta (Inherent Vice) jako prokurator Penny Kimball
- 2015: Gorący pościg (Hot Pursuit) jako Cooper
- 2016: Sing jako Rosita (głos)
- 2017: Gunter Kinder-Niania jako Rosita (głos)
- 2017: Home Again jako Alice Kinney
- 2018: Pułapka czasu (A Wrinkle in Time) jako pani ŻeCoProszę
- 2020: Legalna blondynka 3 (Legally blonde 3) jako Elle Woods
- 2023: U ciebie czy u mnie? (Your Place or Mine) jako Debbie
- 2025: Serdecznie zapraszamy (You’re Cordially Invited) jako Margot
Seriale telewizyjne
[edytuj | edytuj kod]- 1993: Powrót nad Brazos (Return to Lonesome Dove) jako Ferris Dunnigan
- 2000: Bobby kontra wapniaki (King of the Hill) jako Debbie (głos)
- 2000: Przyjaciele (Friends) jako Jill Green
- 2002: Simpsonowie (The Simpsons) jako Greta Wolfecastle (głos)
- 2015: Muppety (The Muppets) jako Reese Witherspoon
- 2015: Nature Is Speaking jako Home (głos)
- od 2017: Wielkie kłamstewka (Big Little Lies) jako Madeline Martha Mackenzie
- od 2019: The Morning Show jako Bradley Jackson
Producent
[edytuj | edytuj kod]- 2003: Legalna blondynka 2 (producent wykonawczy)
- 2006: Penelope (producent)
- 2008: Cztery Gwiazdki (producent)
- 2017: Wielkie kłamstewka (producent)
- 2022: Gdzie śpiewają raki (producent)
Nagrody i nominacje
[edytuj | edytuj kod]- 1993: Desperate Choices: To Save My Child – (nominacja) Young Artist Award najlepsza aktorka w filmie telewizyjnym
- 1999: Miasteczko Pleasantville – Young Artist Award najlepsza aktorka
- 2000: Wybory – (nominacja) Złoty Glob najlepsza aktorka w musicalu lub komedii
- 2000: Wybory – Nagroda dziennikarzy najlepsza aktorka
- 2002: Legalna blondynka – MTV Movie Awards najlepsza aktorka komediowa
- 2002: Legalna blondynka – (nominacja) MTV Movie Awards najlepsza rola kobieca
- 2002: Legalna blondynka – (nominacja) Złoty Glob najlepsza aktorka w musicalu lub komedii
- 2003: Dziewczyna z Alabamy – (nominacja) MTV Movie Awards najlepsza aktorka
- 2003: Dziewczyna z Alabamy – Teen Choice Awards Ulubiony pocałunek z Josh Lucas
- 2003: Dziewczyna z Alabamy – (nominacja) Teen Choice Awards Ulubiona aktorka komedii
- 2005: Spacer po linie – (nominacja) MTV Movie Award najlepsza aktorka
- 2006: Spacer po linie – BAFTA najlepsza aktorka
- 2006: Spacer po linie – Oscar najlepsza aktorka
- 2006: Spacer po linie – Złoty Glob najlepsza aktorka w musicalu lub komedii
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Reese Witherspoon, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2020-03-19] [zarchiwizowane z adresu] (ang.).
- ↑ Aaron Martin (2006-03-01): Green Threads on the Red Carpet. Tulane University. [dostęp 2020-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-19)]. (ang.).
- ↑ Reese Witherspoon Biography. Yahoo!. [dostęp 2020-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-19)]. (ang.).
- ↑ Reese Witherspoon Biography. Tiscali. [dostęp 2020-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-19)]. (ang.).
- ↑ a b Reese Witherspoon – What Nationality Ancestry Race. Ethnicity of Celebs. [dostęp 2020-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-19)]. (ang.).
- ↑ Reese Witherspoon Actor, Producer, Model. „TV Guide”. [dostęp 2020-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-19)]. (ang.).
- ↑ Reese Witherspoon Biography (1976–). biography.com. [dostęp 2020-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-27)]. (ang.).
- ↑ a b c Reese Witherspoon Biography. TV.com. [dostęp 2020-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-19)]. (ang.).
- ↑ Rebecca Flint Marks: Reese Witherspoon Biography. AllMovie. [dostęp 2020-03-19]. (ang.).
- ↑ Legalna blondynka 3: film potwierdzony!. Radio Eska. [dostęp 2020-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-10)]. (pol.).
- ↑ Reese Witherspoon i Jim Toth już są po rozwodzie. plejada.pl. [dostęp 2024-01-14]. (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Reese Witherspoon w bazie IMDb (ang.)
- Reese Witherspoon w bazie Notable Names Database (ang.)
- Reese Witherspoon w bazie Filmweb
- ISNI: 0000000110213083
- VIAF: 12502979
- LCCN: no99063811
- GND: 130459143
- LIBRIS: gdsw31800b3pkgm
- BnF: 14010032j
- SUDOC: 113134282
- NLA: 42358651
- NKC: xx0040584
- BNE: XX1166788
- NTA: 11452243X
- BIBSYS: 4017960
- CiNii: DA18759413
- Open Library: OL2878427A
- PLWABN: 9810628395905606
- NUKAT: n2007134605
- J9U: 987007437376805171
- CANTIC: a10972341
- LNB: 000268028
- CONOR: 16091747
- KRNLK: KAC2020K7602
- LIH: LNB:BJc0;=BF
- Amerykańskie aktorki filmowe
- Amerykańskie aktorki dziecięce
- Amerykańskie aktorki telewizyjne
- Amerykańskie aktorki głosowe
- Amerykańskie modelki
- Laureatki nagrody BAFTA dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej
- Laureatki Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej
- Laureatki Złotego Globu dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu
- Laureatki Actor Award za najlepszy występ aktorki w roli pierwszoplanowej
- Ludzie urodzeni w Nowym Orleanie
- Urodzeni w 1976









