Tauchpanzer

Tauchpanzer (nazywany również U-Panzer lub Unterwasser Panzer) – niemiecki czołg średni Panzerkampfwagen III (Tauchpanzer III) i Panzerkampfwagen IV (Tauchpanzer IV), przystosowany do pokonywania przeszkód wodnych, przed planowaną w 1940 roku, niemiecką inwazją na Wielką Brytanię w czasie II wojny światowej.

Czołg pływający Tauchpanzer posiadał całkowicie wodoszczelny kadłub, dzięki uszczelnieniu wszystkich szczelin obserwacyjnych, włazów i wlotów powietrza. Szczelinę między wieżą a kadłubem uszczelniono nadmuchiwanym wężem, a osłonę armaty, wieżyczkę obserwacyjną dowódcy i karabin maszynowy radiooperatora pokryto specjalnymi gumowymi osłonami. Po dotarciu czołgu do brzegu wszystkie uszczelnienia można było odstrzelić za pomocą specjalnych kabli, co umożliwiało „normalne” wykorzystanie czołgu w operacji bojowej^[1].

Świeże powietrze dla załogi i silnika było zasysane do czołgu za pomocą 18-metrowego gumowego węża, do którego przymocowano pływak, utrzymujący jeden koniec nad powierzchnią wody. Do pływaka przymocowano również antenę radiową, zapewniającą komunikację między załogą czołgu a barką transportową. Silnik czołgu został przystosowany do chłodzenia wodą morską, a rury wydechowe wyposażono w zawory nadciśnieniowe. W razie przedostania się wody do kadłuba czołgu można było ją usunąć za pomocą wewnętrznej pompy zęzowej. Nawigacja podwodna odbywała się za pomocą kierunkowego żyrokompasu lub poprzez wykonywanie instrukcji przekazywanych drogą radiową z barki transportowej^[1].

Eksperymenty przeprowadzone pod koniec czerwca i na początku lipca 1940 roku w Schillig, niedaleko Wilhelmshaven, wykazały, że Tauchpanzer najlepiej sprawdzał się, gdy przez cały czas poruszał się po dnie morskim, ponieważ gdy się zatrzymał z jakiegokolwiek powodu, miał tendencję do zapadania się w dno i pozostawania tam. Przeszkody, takie jak podwodne rowy czy duże skały, miały tendencję do zatrzymywania czołgu w miejscu, dlatego postanowiono, że powinien wyjeżdżać na ląd podczas przypływu, aby wszelkie zapadnięte czołgi mogły zostać wydobyte podczas odpływu. Tauchpanzer mógł działać na głębokości do 15 metrów^[1].

Początkowo niemiecka Kriegsmarine planowała użyć 50 specjalnie przebudowanych motorowych barek kabotażowych do transportu czołgu, ale testy na barce kabotażowej Germania wykazały, że jest to niepraktyczne. Wynikało to z konieczności użycia balastu, który miał zrównoważyć ciężar czołgu, oraz z konieczności uziemienia barek, aby zapobiec ich wywróceniu się podczas przenoszenia czołgu za pomocą dźwigu na drewniane rampy boczne. Te trudności doprowadziły do ​​opracowania barki typu B^[1].

Do końca sierpnia 1940 roku Niemcy przystosowali do użytku desantowego 160 czołgów Panzerkampfwagen III, 42 czołgi Panzerkampfwagen IV i jako amfibie 52 czołgi Panzerkampfwagen II. Dało im to teoretyczną siłę 254 maszyn, mniej więcej równą liczbie, jaka w innym przypadku zostałaby przydzielona dywizji pancernej. Czołgi podzielono na cztery bataliony lub oddziały oznaczone jako Panzer-Abteilung A, B, C i D. Miały one przewozić wystarczającą ilość paliwa i amunicji na obszar walki w promieniu 200 kilometrów^[2].

Wobec zarzucenia przez Adolfa Hitlera planu inwazji na Wielką Brytanię, Tauchpanzer został wiosną 1941 roku zmodyfikowany w Milovicach pod Pragą na terenie Protektoratu Czech i Moraw. 18-metrowy gumowy wąż, zastąpiono sztywną stalową rurą o długości 2,5 metra, zdejmowaną przez załogę po wjechaniu na brzeg; czołg zamiast po dnie morza poruszał się od tego momentu po dnie rzeki. Wykorzystano go podczas operacji Barbarossa – agresji nazistowskich Niemiec i państw z nią sprzymierzonych na Związek Radziecki latem 1941 roku^[3].

Zobacz multimedia związane z tematem: Tauchpanzer

• Panzer III als Tauchpanzer. Wehrmacht History. [dostęp 2025-10-19]. (ang.).
• Panzer IV als Tauchpanzer. Wehrmacht History. [dostęp 2025-10-19]. (ang.).