![]() | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Obwód | |||||
Rejon | |||||
Populacja (2022) • liczba ludności |
| ||||
Kod pocztowy |
28000 | ||||
Położenie na mapie obwodu kirowohradzkiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
Aleksandria (ukr. Олександрія, trb. Ołeksandrija) – miasto na Ukrainie (obwód kirowohradzki) nad rzeką Ingulec (prawy dopływ Dniepru).
Opis
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/%D0%9C%D1%96%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%97_%2C_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B0_%2C_2023.jpg/220px-%D0%9C%D1%96%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%97_%2C_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B0_%2C_2023.jpg)
Miasto położone jest we wschodniej części obwodu , 75 km od Kropywnickiego.
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Aleksandria%2C_view_with_synagogue.jpg/220px-Aleksandria%2C_view_with_synagogue.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/35-103-0077_%D0%BB%D1%96%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8F_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%8F_%284%29.jpg/220px-35-103-0077_%D0%BB%D1%96%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BD%D1%8F_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%8F_%284%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Olexandriya_-_Cinema_after_reconstruction.jpg/220px-Olexandriya_-_Cinema_after_reconstruction.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%8F_%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA_%D0%9F%D0%B8%D1%89%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0_2.jpg/220px-%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%8F_%D0%91%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%BA_%D0%9F%D0%B8%D1%89%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B0_2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/%D0%90%D0%BB%D0%B5%D1%8F_%D0%9F%D0%B0%D0%BC%27%D1%8F%D1%82%D1%96_%2C_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%8F_%2C_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B0_2023.jpg/220px-%D0%90%D0%BB%D0%B5%D1%8F_%D0%9F%D0%B0%D0%BC%27%D1%8F%D1%82%D1%96_%2C_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%8F_%2C_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B0_2023.jpg)
W XVI – I połowie XVIII w. ziemie współczesnego miasta i tereny przyległe były w posiadaniu Siczy Zaporoskiej. Pierwsza wzmianka o osadzie Usiwki na terenie miasta pochodzi z 1746 roku. Według wersji na wpół legendarnej osada powstała jako obóz zimowy kozaków, założony przez kozaka zaporoskiego Usyka (Wusa)[2]. Według danych z XVIII w. na początku lat czterdziestych XVIII w. na terenie miasta osiedlili się Kozacy Stu Krzemieńczuków z Pułku Myrorodskiego „Gryhorij Usyk z bratem Sydorem, Pylypem Usykiem i jego bratem Cyrylem”. Choć nie byli oni pierwszymi osadnikami na tych terenach[3].
Za datę założenia osady można zatem przyjąć rok 1739, kiedy to zaczęli tu mieszkać pobliscy sąsiedzi Mychajło Owramenko, Kozak Setki Krzemieńczuckiej: Stepan Tereszczenko i Roman Kasjan[4].
Od 1784 r. przydzielony do Aleksandrijska. Później nazwę miasta zmieniono na Aleksandria. W 1793 r. mieszkało tu 738 osób.
14 marca 1806 roku utworzono powiat aleksandryjski, będący częścią gubernii chersońskiej.
W 1858 r. w Aleksandrii żyło 7800 mieszkańców[5].
Na początku XX wieku w Aleksandrii mieszkało 14 007 osób[6].
Podczas wojny radziecko-ukraińskiej w 1917 roku na terenie Aleksandrii pojawiły się oddziały Ukraińskich Wolnych Kozaków. 26 marca 1919 roku zaczęto wydawać gazetę[7]. W maju 1919 r. w Oleksandrii doszło do powstania antybolszewickiego pod wodzą Otamana Hryhorjewa[8]. 23 maja 1919 roku powstanie zostało brutalnie stłumione przez siły Armii Czerwonej.
W czasie Wielkiego Głodu zorganizowanego przez władze sowieckie w latach 1932-1933 zginęło co najmniej 1729 mieszkańców miasta[9].
Podczas okupacji hitlerowskiej, w grudniu 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 700 osób. W marcu 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowali w okolicy Iwanogrodu[10].
W 1989 liczyło 102 611 mieszkańców[11].
W 2013 liczyło 82 819 mieszkańców[12].
Wydobycie węgla brunatnego, produkcja brykietów, wytwórnia urządzeń górniczych.
W czasie wojny na wschodzie Ukrainy zginęło 24 mieszkańców Aleksandrii, na cześć czego w 2017 roku w Święto Niepodległości odsłonięto pomnik w kształcie krzyża z trójzębem[13][14]
Podczas inwazji Rosji na Ukrainę 15 kwietnia 2022 r. o godzinie 22:26 Rosjanie dwoma rakietami uderzyli w infrastrukturę miasta i lotnisko[15]. Później szef Obwodowej Administracji Państwowej Kirowogradu Andrij Rajkowicz i burmistrz Oleksandrii Serhij Kuzmenko przekazali, że w wyniku ataku zginęli i zostali ranni[16][17].
W 2023 roku w Święto Niepodległości odsłonięto Aleję Pamięci Poległych w wojnie wojny rosyjsko-ukraińskiej[18].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/%D0%9F%D0%B0%D0%BC%27%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%8F%D0%BC_%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%96%D0%B9%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D1%97_%D0%B2%D1%96%D0%B9%D0%BD%D0%B8_%2C_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%8F_%2C_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B0.jpg/220px-%D0%9F%D0%B0%D0%BC%27%D1%8F%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%8F%D0%BC_%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%96%D0%B9%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D1%97_%D0%B2%D1%96%D0%B9%D0%BD%D0%B8_%2C_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%8F_%2C_%D0%A3%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B0.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/%D0%A1%D0%BA%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D0%B0_%D0%92%D1%83%D1%81%D0%B0.jpg/220px-%D0%A1%D0%BA%D0%B2%D0%B5%D1%80_%D0%9A%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D0%BA%D0%B0_%D0%92%D1%83%D1%81%D0%B0.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/%D0%86%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%BC%27%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B0_%D1%83_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%97.jpg/220px-%D0%86%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D0%BC%27%D1%8F%D1%82%D0%BA%D0%B0_%D1%83_%D0%9E%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D1%96%D1%97.jpg)
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2022 року. Державна служба статистики України. Київ, 2022.
- ↑ Дещо про «козака Вуса» - Олександрійське козацтво
- ↑ До історії заснування поселення Усівка Н. Жахалова. Блог Олександрійського краєзнавчого музею
- ↑ «До історії заснування поселення Усівка». 28 січня 2015. Блог Надії Жахалової
- ↑ «Одесский вестник» № 42, 1856 Повна стаття в перекладі українською
- ↑ Географія рідного краю. Ф. Н. Спектор, С. М. Рубін. Київ — 1996. ISBN 966-557-004-8
- ↑ № 2852. Ленинское знамя // Летопись периодических и продолжающихся изданий СССР 1986 - 1990. Часть 2. Газеты. М., «Книжная палата», 1994. стр.374
- ↑ Михайличенко Д. Ю. Травнева військово-політична криза в УСРР, 1919 р. // Вісник Харківського національного університету ім. В. Н. Каразіна. — Сер. Історія України. — Вип. 5. — Харків, 2002. — С. 137.
- ↑ Олександрійці вшанували пам’ять жертв Голодомору
- ↑ Geoffrey P. Megargee (red.), Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945, t. II, part B, s. 1619 .
- ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу
- ↑ Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України, 2013. [dostęp 2023-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-09-21)]. (ukr.).
- ↑ В Олександрії відкрили пам'ятник загиблим в АТО воїнам [online] [dostęp 2020-12-24] .
- ↑ В Олександрії відкрили пам'ятник загиблим за Україну (ФОТО)
- ↑ Кіровоградщина: росіяни вдарили ракетами по аеродрому в Олександрії, „Українська правда” [dostęp 2022-04-16] (ukr.).
- ↑ Андрій Райкович - Доброго ранку всій Україні!... [online] [dostęp 2022-04-16] (ukr.).
- ↑ Сергій Кузьменко - офіційна сторінка [online] [dostęp 2022-04-16] (ukr.).
- ↑ В Олександрії відкрили Алею пам’яті захисників (ФОТО)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Aleksandrya, miasto powiatowe guberni chersońskiej, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 29 .