Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”

Wydawnictwo „Nasza Księgarnia” Sp. z o.o.

Państwo	Polska
Adres	05-075 Warszawa-Wesoła ul. Apteczna 6
Data powstania	1921 / 1991 / 2001
Forma prawna	spółka z o.o.
Prezes	Agnieszka Tokarczyk
Nr KRS	0000038853
Dane finansowe
Kapitał zakładowy	96 300,00 PLN[1]
brak współrzędnych
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

„Nasza Księgarnia” – wydawca działający pod kilkoma nazwami (zależnie od okresu): Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, Państwowe Wydawnictwo Literatury Dziecięcej „Nasza Księgarnia”, Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”. Najstarsze i największe w Polsce wydawnictwo literatury dla dzieci i młodzieży. Założone z inicjatywy Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych w 1921, wydało kilkanaście tysięcy książek dla młodego czytelnika, we wszystkich przedziałach wiekowych.

Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”, jedna z najstarszych oficyn wydawniczych w Polsce, powstała w 1921 roku jako spółka akcyjna z siedzibą w Warszawie przy ul. Widok 22, z inicjatywy Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych (późniejszy Związek Nauczycielstwa Polskiego). Było odpowiedzią na potrzeby odradzającego się w niepodległej Polsce szkolnictwa, które mierzyło się z brakiem podręczników, pomocy naukowych i metodycznych^[2]. Jej statut zatwierdzony został 17 czerwca 1921 r. przez ówczesnego Ministra Przemysłu i Handlu oraz Ministra Skarbu^[3].

„Nasza Księgarnia” miała prowadzić działalność wydawniczą i księgarską. Zgodnie ze statutem członkami spółki mogli być nauczyciele, autorzy, wydawcy, księgarnie lub osoby i instytucje, mające związek ze szkolnictwem i wychowaniem. Prowadzono kampanie, m.in. w „Głosie Nauczycielskim”, zachęcające do zakupu akcji^[3]. Na początku akcjonariuszami były przede wszystkim osoby prywatne oraz dwie inne spółki: „Nasz Sklep” i „Nasza Drukarnia”. Dopiero w 1931 r. Związek, odkupując udziały „Naszego Sklepu” i części prywatnych akcjonariuszy, stał się posiadaczem większej liczby akcji (5 831 z 12 tys.) i w praktyce uzyskał decydujący wpływ na działalność firmy^[4]. Na czele spółki stał siedmioosobowy zarząd, którego dwóch członków miał prawo delegować Zarząd Główny Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych (później ZNP). Przy zarządzie działała specjalna czteroosobowa komisja wydawnicza, bez której akceptacji nie mogło ukazać się żadne wydawnictwo. Dwóch jej członków mianował zarząd spółki, a dwóch pozostałych Zarząd Główny Związku^[3]. Statut gwarantował także Związkowi wsparcie w wymiarze 10% zysku firmy^[4]. W dniu 11 września 1921 roku odbyło się walne zgromadzenie akcjonariuszy poprowadzone przez Zygmunta Nowickiego, na którym wybrano pierwszy zarząd^[5]. Prezesem „Naszej Księgarni” został Stanisław Kruszewski^[2], zaś członkami: Karol Marek, Eugeniusz Bońkowski, Stanisław Thomas, Tadeusz Ziemkiewicz, Czesław Drabarek i Stanisław Paliński^[5]. Skład zarządu wielokrotnie się zmieniał, ale przez dłuższy czas współtworzyli go: Stefan Drzewiecki, Maurycy Kisielnicki, Ludwik Pawłowski, Julian Smulikowski, Ludwik Suda, Wacław Tułodziecki i Józef Włodarski^[6].

Działalność edytorską spółka rozpoczęła w sierpniu 1921 roku^[7]. W dniu 27 sierpnia 1921 r. otwarto księgarnię przy ul. Widok 22 w Warszawie. Spółka wydzierżawiła 12 lipca 1928 roku lokale przy ul. Świętokrzyskiej 18, dokąd przeniosła swoją siedzibę i księgarnię^[6].

Jeszcze w 1921 roku spółka nabyła księgarnię „Odrodzenie” przy ul. Piotrkowskiej 181 w Łodzi, która stała się jej pierwszą filią kierowaną przez Bronisława Szwalma i Juliana Brauna^[4]. Wraz z rozwojem „Nasza Księgarnia” otwierała kolejne oddziały w Wilnie (1936, przy ul. Wielkiej 42), Lublinie (1938, przy ul. Krakowskie Przedmieście 38) i Katowicach (1939, przy ul. 3 Maja 21)^[2][4].

W latach 1939–1945, w czasie II wojny światowej, „Nasza Księgarnia” nie przerwała swej działalności wydawniczej, zmieniła tylko jej formy, przystosowując je do warunków pracy konspiracyjnej^[8]. Po zakończeniu pierwszej fali działań wojennych oficyna wznowiła pracę już w październiku 1939 roku. Zniszczeniu wskutek bombardowania Warszawy uległy składy książek przy ul. Romualda Traugutta. Zachowały się biura, księgarnia i magazyny w siedzibie głównej przy ul. Świętokrzyskiej. ZNP, by zabezpieczyć spółkę przed przejęciem jej majątku przez okupacyjne władze, dokonał fikcyjnej sprzedaży pakietu większościowego akcji, na podstawie antydatowanej umowy, działaczowi ZNP Wacławowi Tułodzieckiemu^[9]. Oficyna współpracowała z Tajną Organizacją Nauczycielską, zaś oficjalnie prowadziła sklep księgarsko-papierniczy w Warszawie^[8], kierowany przez Witolda Lichaczewskiego^[9]. Poprzez sieć dystrybucji, organizowaną w oparciu o powiązane z TON spółdzielnie nauczycielskie, oficyna rozprowadziła w 1941 roku ponad 12 tys. egzemplarzy książek, a do końca okupacji kilkadziesiąt tysięcy. Oferowała także wsparcie finansowe swoim przedwojennym autorom i ilustratorom^[10].

Po wojnie, 10 czerwca 1945 r., wydawnictwo zostało przekształcone w spółdzielnię pod nazwą Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”^[11]. Zgodnie z przyjętym wówczas statutem władze spółdzielni stanowiło walne zgromadzenie, rada nadzorcza i zarząd. Do spółdzielni przystąpić mogły tylko osoby i instytucje związane z oświatą i szkołą. Ponieważ lokale przy ul. Romualda Traugutta i Sienkiewicza zostały zniszczone w wyniku działań wojennych, nową siedzibę zorganizowano przy ul. Spasowskiego 4, w lokalu Wydziału Wydawniczego ZNP, włączonego do spółdzielni^[12]. W przeciągu kilku lat wybudowano na terenie ZNP nowy budynek przy ul. Spasowskiego 4A, dokąd przeniesiono siedzibę wydawnictwa^[12]. Wydawnictwo rozwijało się dynamicznie – powstała szeroka sieć własnych placówek księgarskich w całej Polsce, powstały również własne introligatornie i drukarnie w Warszawie. W 1946 r. zakupiono dwie drukarnie: w Piotrkowie Trybunalskim przy ul. Słowackiego 9 i w Radomsku przy ul. Narutowicza 20, które krótko potem zostały utracone w wyniku upaństwowienia^[13].

W 1948 roku redaktorem naczelnym i kierownikiem do spraw wydawniczych została Zofia Kubarowa, prezesem zarządu Bolesław Orłowski. Jego następcą na początku lat 50. XX w. był W. Pokora^[13].

W 1950 roku dystrybucję książek przejęło Państwowe Przedsiębiorstwo „Dom Książki”, a czasopism Państwowe Przedsiębiorstwo Kolportażu „Ruch”, co spowodowało likwidację licznych spółdzielni i własnych punktów sprzedaży „Naszej Księgarni”. Udziały zamkniętych spółdzielni nabył ZNP, stając się niemal wyłącznym właścicielem wydawnictwa^[13]. Z dniem 1 stycznia 1954 r. Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia” został przekształcony ze spółdzielni w przedsiębiorstwo państwowe, którym kierował dyrektor^[13]. Początkowo nazwa firmy brzmiała Państwowe Wydawnictwo Literatury Dziecięcej „Nasza Księgarnia”, ale 19 lutego 1960 r. decyzją Ministerstwa Kultury i Sztuki przywrócono nazwę Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”^[11][14]. Temu resortowi Instytut podlegał do 1973 roku, a od 1974 roku Ministerstwu Oświaty i Wychowania^[15].

Kolejnymi dyrektorami byli: Adam Gostomski (1954–1957), Tadeusz Parnowski (1958–1960), Stanisław Mach (1960–1977), Ignacy Gajewski (1977–1979), Czesław Wiśniewski (1979–1990)^[16].

Wraz z przekształceniem w przedsiębiorstwo państwowe „Nasza Księgarnia” po raz pierwszy od swojego powstania była niezależna od Związku Nauczycielstwa Polskiego. Jednak już pod koniec 1957 roku ZNP uzyskało od ministra kultury i sztuki narzędzia wpływu na wydawnictwo, m.in. poprzez powołaną Radę Programowo-Wydawniczą, której skład ustalał Zarząd Główny ZNP. Do pierwszej Rady weszli: Marian Brandys, Michał Bylina, Henryk Dzienisiewicz, Michał Godlewski, Krystyna Gromkowa, Maria Gutry, Tadeusz Jabłoński, Aleksander Kamiński, Szczepan Kowalczyk, Halina Kowalewska, Stanisław Kwiatkowski, Maria Kann, Kazimierz Maj, Józef Malarecki, Janina Porazińska, Tadeusz Parnowski, Antoni Rajkiewicz, Kazimierz Rusinek, Konstanty Sopoćko, Bogdan Suchodolski, Stefan Szuman, Irena Skowronkówna, Irena Szadziewska, Alina Szemińska, Stanisław Tułodziecki, Wacław Tułodziecki, Teofil Wojeński, Wacław Wojtyński, Zofia Zakrzewska, Zofia Zemankowa^[16].

W 1973 roku przedsiębiorstwo poddano reorganizacji. Nadal kierował nim dyrektor, ale korzystając z Rady Konsultacyjnej, Kolegium Wydawnictwa i Kolegium Czasopism. Działały redakcje zajmujące się konkretnym rodzajem wydawnictw i redakcje czasopism. Na początku 1982 roku przyjęto nowy statut przedsiębiorstwa, a w 1983 roku utworzono Samorząd Pracowniczy^[17].

Kolejny etap w dziejach „Naszej Księgarni” to lata 1990–1992, kiedy próbowała przetrwać w toku przemian ustrojowych i ekonomicznych. W przejściowym okresie po transformacji dyrektorką przedsiębiorstwa i naczelną redaktorką została Anna Węgrzyn, rekomendowana przez zakładową „Solidarność”. Na stanowisko dyrektora do spraw produkcji i naczelnego grafika powołany został Mirosław Tokarczyk. Oficyna miała kłopoty finansowe, głównie z powodu załamania ścieżek dystrybucji przy równoczesnym braku działu sprzedaży (dotychczas całe nakłady hurtowo odbierała Składnica Księgarska) i nadmiernie rozbudowanej struktury wydawniczej. W 1992 roku firma miała długi i około 30 ton niesprzedanych książek składowanych we własnych magazynach w budynku o powierzchni 4 tys. m², za który musiała opłacać dzierżawę ZNP^[18].

Ostatecznie doszło do likwidacji przedsiębiorstwa państwowego i jego przekształcenia w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Spółka rozpoczęła działalność gospodarczą w grudniu 1992 r. pod nową nazwą Wydawnictwo „Nasza Księgarnia”^[19]. Część udziałów i funkcję prezesa objął wówczas Mirosław Tokarczyk^[20]. Od 2001 roku pełni ją Agnieszka Tokarczyk^[21].

W okresie międzywojennym przewagę w produkcji wydawniczej stanowiły książki metodyczne dla nauczycieli oraz podręczniki szkolne. Już w 1921 r. wydane zostały m.in. Geometria dla szkół powszechnych siedmioklasowych Jana Grabowskigo, Literatura ludowa Bronisława Malanowskiego, Tablica do nauki historii Polski dla nauczyciela Cecylii Oderfeldowej, Nasza pierwsza książka na klasę II szkół powszechnych Aleksandra Stala^[7] oraz Patrzę i opisuję Stefanii Baczyńskiej i Anny Oderfeldówny^[22]. Książki dla dzieci i młodzieży wydawane były sporadycznie, przy czym od lat 30. XX w. ich liczba trochę wzrosła. Udział ilościowy tej literatury w ogólnej produkcji był nadal znacznie mniejszy. Utrzymywano ich niską cenę i odznaczały się bogatą, jak na owe czasy, szatą graficzną. Nakłady tych pozycji wynosiły średnio od tysiąca do 5,7 tys. egzemplarzy, a najwyższy nakład pojedynczego tytułu osiągnął 30 tys. egzemplarzy^[23].

„Nasza Księgarnia” w ciągu pierwszych dziesięciu lat działalności wydała 182 tytuły wydawnictw zwartych, w tym: 72 prace kierowane do nauczycieli, 29 podręczników, 48 książek beletrystycznych lub popularnonaukowych dla dzieci i młodzieży, 19 utworów scenicznych, 14 książek dla dorosłych. Największą liczbę tytułów o największych nakładach wydano podręczników szkolnych, nierzadko w kilku wydaniach, których łączny nakład dochodził do 200 tysięcy egzemplarzy. Do września 1939 r. nakładem NK ukazały się ogółem 454 tytuły, w tym 217 książek dla nauczycieli i rodziców, 32 podręczniki, 115 książek beletrystycznych i popularnonaukowych, 44 utwory sceniczne, 34 książki dla dorosłych oraz 12 pomocy szkolnych (wśród nich mapy). Szczególnie popularne były mapy opracowane przez Michała Janiszewskiego, a zwłaszcza Fizyczna mapa Polski^[22]. Dużym przedsięwzięciem wydawniczym była trzytomowa Encyklopedia wychowania opracowana przez Wojciecha Gottlieba, Stanisława Łempickiego, Bogdana Suchodolskiego i Józefa Włodarskiego^[24].

Część tytułów w okresie międzywojennym ukazywało się w seriach wydawniczych kierowanych do nauczycieli, np. „Biblioteka Dzieł Pedagogicznych” (63 pozycje), „Z Praktyki Szkolnej” (44 pozycje), lub do dzieci i młodzieży, np.: „Biblioteka Teatrzyku Kukiełek” (3 pozycje), „Opowieści Przyrodnicze” (18 pozycji), „Teatr Szkolny i Domowy” (20 pozycji), „Ze Świata Przyrody” (11 pozycji)^[22].

Do autorów związanych z Wydawnictwem w okresie międzywojennym należą: Helena Boguszewska, Janina Broniewska, Alina Centkiewicz, Czesław Centkiewicz, Jan Grabowski, Hanna Januszewska, Jerzy Kornacki, Maria Kownacka, Lucyna Krzemieniecka, Janina Porazińska, Jan Sokołowski, Ewa Szelburg-Zarembina, Władysław Umiński, Wanda Wasilewska, Antonina Żabińska i Jan Żabiński^[25].

W okresie okupacji niemieckiej w latach 1939–1945 „Nasza Księgarnia” uzyskała od władz niemieckich zezwolenie na wydanie kilku książek, co pozwoliło na jawne prowadzenie, wprawdzie bardzo ograniczonej, ale jednak działalności edytorskiej^[26]. Ukazały się przynajmniej trzy pozycje skierowane do najmłodszych czytelników: zbiór wierszy Nasi przyjaciele pod redakcją Marii Gerson-Dąbrowskiej (1941), książka Czytamy (1941) i trzecie wydanie poezji Stefanii Baczyńskiej Wacek i sześć jego siostrzyczek (1943)^[9]. Konspiracyjnie oficyna wydała i rozpowszechniała kilkanaście tytułów, wspierając m.in. działalność Tajnej Organizacji Nauczycielskiej^[8]. Wśród pozycji znalazły się zakazane przez okupacyjne władze 4 podręczniki oraz 6 książek dla dzieci i młodzieży: Historia Polski Krzysztofa Czertwana (1942), Elementarz dla szkół miejskich i wiejskich Mieczysława Kotarbińskiego, Wacława Tułodzieckiego i Stanisława Dobranieckiego z ilustracjami Tadeusza Gronowskiego i Konstantego Marii Sopoćki (1943), Historia dla pierwszej klasy gimnazjów Tadeusza Bornholtza (1943), Opowiadania z naszej przeszłości. Podręcznik dla VI-tej klasy szkół powszechnych Marii Wysznackiej (1943), Anaruk, chłopiec z Grenlandii Czesława Centkiewicza, Burek i jego przyjaciele Marii Gerson-Dąbrowskiej (1943), Siwa gąska, siwa Hanny Januszewskiej (1943), Jaś i Kasia Janiny Porazińskiej (1943), Rzemieślniczek Wędrowniczek Ewy Szelburg-Zarembiny (1943)^[26][27]. W publikacjach tych podawano nieprawdziwe dane, np. wcześniejszą datę druku, miejsce wydania w Wilnie lub we Lwowie, czy autora ukrytego pod pseudonimem^[27].

W czerwcu 1931 r. działający w zarządzie Józef Włodarski założył bogato ilustrowane pismo „Dla szkoły i nauczyciela”. Przedstawiano w nim informacje o nowościach wydawniczych „Naszej Księgarni” i innych placówek Związku Nauczycielstwa Polskiego^[6]. W niektórych opracowaniach podawano, że „Nasza Księgarnia” w dwudziestoleciu międzywojennym wydawała czasopisma dla dzieci i młodzieży, wymieniając konkretne tytuły rzekomo wydawanych przez nią pism, podczas gdy ich wydawcą był w tym czasie bezpośrednio Związek Nauczycielstwa Polskiego^[24]. W rzeczywistości, poza „Dla szkoły i nauczyciela”, spółka nie wydawała przed II wojną światową żadnych czasopism^[28]. Prowadziła za to prenumeratę pism polskich i zagranicznych, sprzedaż różnego rodzaju pomocy szkolnych, sprowadzała także książki w językach obcych^[28].

Po II wojnie światowej nowe władze Polski powierzyły publikowanie literatury dla dzieci głównie „Naszej Księgarni”^[8]. W latach 1945–1989 oficyna wydała blisko 9600 książek, w łącznym nakładzie 510 mln egzemplarzy. Publikowała większość dostępnych na polskim rynku lektur szkolnych dla klas I–IV i literaturę dla dzieci i młodzieży^[29].

Z wydawnictwem współpracowali m.in.: Helena Bechlerowa, Adam Bahdaj, Janina Broniewska, Jan Brzechwa, Wanda Chotomska, Janusz Domagalik, Czesław Janczarski, Irena Jurgielewiczowa, Ludwik Jerzy Kern, Edmund Niziurski, Ewa Nowacka, Hanna Ożogowska, Marta Tomaszewska^[30].

W latach 1946–1989 „Nasza Księgarnia” wydała 29 serii wydawniczych, a w nich opublikowała 1852 tytuły. Stanowiło to ponad połowę wszystkich pozycji wydanych w tym czasie dla dzieci i młodzieży^[31]. Wśród serii z okresu PRL znalazły się^[32]:

• „Opowieści Przyrodnicze” (1946–1948, 5 pozycji),
• „Kolorowe Książeczki” (1947–1948, 6 pozycji),
• „Od Książeczki do Biblioteczki” (1949–1958, 141 pozycji),
• „Poczytaj mi, Mamo” (od 1950 r., z przerwami do dziś)
• „Świat w Obrazach” (1950–1961, 51 pozycji),
• „Moja Biblioteczka” (1950–1952, 19 pozycji),
• „Młodzi Walczą i Pracują” (1951–1952, 4 pozycje),
• „Biblioteka Harcerza” (1951–1960, 26 pozycji),
• „Biblioteka Płomyczka” i „Biblioteka Płomyka” (1952–1956),
• Biblioteka „Ruch” (1953, 8 pozycji),
• „Żółta Biblioteczka” (1953–1959, 34 pozycje),
• „Biblioteka Szkolna” (1953–1958, 11 pozycji),
• „Czytam Sam” (1956–1962, 20 pozycji),
• „Szlakiem Badaczy i Podróżników” (1956–1957, 5 pozycji),
• „Lakierowane Książeczki dla Najmłodszych Dzieci” (1956–1991, 128 pozycji),
• „Moje Książeczki” (1959–1990, 121 pozycji),
• „Książeczki z Misiowej Półeczki” (1960–1990, 46 pozycji),
• „Klub Siedmiu Przygód” (1960–1991, 216 pozycji),
• „Seria z Zebrą” (1964–1969, 25 pozycji),
• „Złoty Liść” (1967–1991, 42 pozycje),
• „Przeczytaj, to Ciekawe” (1974–1979, 13 pozycji),
• „Stało się Jutro” (1974–1990, 32 pozycje),
• „Klasyka Dziecięca” (1977–1990, 22 pozycje),
• „Lista Honorowa Hansa Christiana Andersena” (1977–1989, 18 pozycji),
• „Kolekcja Jubileuszowa” (1985–1989, 41 pozycji),
• „Międzynarodowa Seria Książek dla Dzieci Najmłodszych” (1986–1988, 7 pozycji).

Oficyna wydawała także serie razem z innymi wydawnictwami, w tym: „Biblioteka Młodych” (1973–1987, międzywydawnicza)^[33], „Klasyka Młodych” (1973–1989, razem z „Iskrami”)^[32].

Czasopisma powołane lub przejęte od innych wydawnictw lub organizacji przez „Naszą Księgarnię”, kierowane do dzieci i młodzieży w okresie Polski Ludowej (1945–1989)^[34]:

• „Iskierki” – dwutygodnik, od 1949 tygodnik^[35] (1945–1951),
• „Świerszczyk-Iskierki” – tygodnik, połączone „Iskierki” ze „Świerszczykiem” przejętym od „Czytelnika”^[36] (1951–1956),
• „Świerszczyk” – tygodnik, powrót do pierwotnej nazwy^[36] (1956–1989),
• „Miś” – dwutygodnik (1957–1989),
• „Młody Zawodowiec” – miesięcznik, od września 1947 dwutygodnik^[37] (1946–1950),
• „Młody Technik” – dwutygodnik, od 1952 miesięcznik^[37] (1950–1989),
• „Młody Technik InforMik” – kwartalnik^[38] (1987–1989),
• „Płomień” – dwutygodnik^[39] (1946–1950),
• „Płomyk” – dwutygodnik, potem tygodnik, miesięcznik i znowu dwutygodnik^[40] (1945–1989),
• „Płomyczek” – tygodnik lub dwutygodnik w różnych okresach^[41] (1945–1989),
• „Przyjaciel” – przejęty od „Czytelnika” dwutygodnik, później tygodnik^[42] (1949–1951),
• „Poznaj swój kraj” – miesięcznik^[43] (1974–1989),
• „Mówią wieki” – miesięcznik^[44] (1974–1989).

„Nasza Księgarnia” współuczestniczyła także w wydawaniu części czasopism pedagogicznych Związku Nauczycielstwa Polskiego, w tym: „Nauczyciel i Wychowanie”, „Przegląd Historyczno-Oświatowy”, „Psychologia Wychowawcza”, „Ruch Pedagogiczny” czy „Szkoła Zawodowa”^[29].

Nawiązując do tradycji, wydawnictwo podjęło działalność w dziedzinie książek edukacyjnych, przeznaczonych dla przedszkoli i młodszych klas szkoły podstawowej. W ofercie Wydawnictwa znajdują się także publikacje skierowane do dorosłego czytelnika, sygnowane znakiem WNK^[19].

Dużą rolę w kształtowaniu planów wydawniczych odgrywają przekłady. „Nasza Księgarnia” utrzymuje szerokie kontakty z wydawnictwami zagranicznymi praktycznie w całej Europie, a także w USA i Kanadzie. NK posiada wyłączne prawa do publikacji w języku polskim takich bestsellerów światowych, jak książki Astrid Lindgren, 9-tomowy cykl o Muminkach Tove Jansson, Kubuś Puchatek i Chatka Puchatka A.A. Milne’a z oryginalnymi ilustracjami Ernesta Sheparda, czy cykl o Mikołajku Sempé i Goscinnego^[19].

Książki dydaktyczne z serii „Pucio” przeznaczone są dla dzieci uczących się mówić i zawierają także instrukcje i wskazówki dla rodziców lub opiekunów. Wydawane są w dużych nakładach po 80–100 tys. egzemplarzy. Do stałych autorów serii należą: pisarka Marta Galewska-Kustra i ilustratorka Joanna Kłos^[45].

W 1931 roku kierownictwo redakcji artystycznej w przedwojennej „Naszej Księgarni” objął malarz i ilustrator Michał Bylina. Wydawnictwo współpracowało wówczas ze środowiskiem plastyków zainteresowanych także twórczością skierowaną do dzieci, do którego zaliczali się m.in. Stanisław Bobiński, Jadwiga Hładki, Tadeusz Gronowski, Kamil Mackiewicz, Zofia Stryjeńska, Konstanty Maria Sopoćko, Jan Marcin Szancer i Edward Manteuffel-Szoege^[46], a także Edmund Bartłomiejczyk i Antoni Wajwód^[24].

Z wydawnictwem współpracowali liczni ilustratorzy, m.in.: Bohdan Bocianowski, Bohdan Butenko, Michał Bylina, Hanna Czajkowska, Józef Czerwiński, Barbara Dutkowska, Zofia Fijałkowska, Janusz Grabiański, Maria Hiszpańska-Neumann, Andrzej Jurkiewicz, Aleksander Kobzdej, Kazimierz Mikulski, Katarzyna Latałło, Zbigniew Lengren, Adam Marczyński, Bożena Truchanowska, Daniel Mróz, Maria Orłowska-Gabryś, Jan Marcin Szancer, Olga Siemaszko, Jerzy Srokowski, Andrzej Strumiłło, Konstanty Maria Sopoćko, Stanisław Töpfer, Antoni Uniechowski, Zdzisław Witwicki, Ignacy Witz, Stanisław Zagórski^[47].

Od 2016 roku wydawnictwo wydaje również gry planszowe skierowane do młodszych i starszych graczy^[48].

• Gra roku (2023), autor: Reiner Knizia, ilustracje: Małgorzata Wójcicka^[49][50]
• Syndykat zbrodni (2022), autor: Paolo Mori, ilustracje: Mariusz Gandzel (w oryginale jako ang. Blitzkrieg!: World War Two in 20 Minutes, 2021)^[51][52]
• Gra na czas (2022), autor: Gene Mackles, ilustracje: Małgorzata Wójcicka (w oryginale jako ang. Splurt!, 2018)^[53][54]
• Draftozaur (2020), autor: Antoine Bauza, Corentin Lebrat, Ludovic Maublanc, Théo Rivière, ilustracje: Roman Kucharski (fr. Draftosaurus, 2019)^[55][56] – Gra Roku dla Dzieci 2021^[57]
  • Draftozaur: Plezjozaury (2022), autor: Antoine Bauza, Corentin Lebrat, Ludovic Maublanc, Théo Rivière, ilustracje: Roman Kucharski (fr. Draftosaurus: Marina, 2020)^[58][59]
  • Draftozaur: Pterodaktyle (2022), autor: Antoine Bauza, Corentin Lebrat, Ludovic Maublanc, Théo Rivière, ilustracje: Roman Kucharski (fr. Draftosaurus: Aerial Show, 2020)^[58][60]
• Wyprawa do El Dorado (2019), autor: Reiner Knizia, ilustracje: Vincent Dutrait (ang. The Quest for El Dorado, 2017)^[61][62] – Gra Roku dla Całej Rodziny 2020^[63]
  • Wyprawa do El Dorado: Mokradła i Smoki (2023), autor: Reiner Knizia, ilustracje: Vincent Dutrait^[64][65] (wspólne wydanie dwóch dodatków: ang. The Quest for El Dorado: Dangers & Muisca^[66], 2022 oraz ang. The Quest for El Dorado: Dragons, Treasures & Mysteries^[67], 2023)

• ElżbietaE. Jamróz-Stolarska ElżbietaE., Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, [w:] JacekJ. Mrowczyk, Wytwórcy książek. Historia społeczności wydawniczej w czasach PRL-u, ASP Katowice: Karakter, 2023, s. 54–69 .
• ElżbietaE. Jamróz-Stolarska ElżbietaE., Serie literackie dla dzieci i młodzieży w Polsce w latach 1945–1989. Produkcja wydawnicza i ukształtowanie edytorskie, Warszawa: Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2014, ISBN 978-83-64203-18-3 [dostęp 2025-11-25] .
• JacekJ. Mrowczyk JacekJ., Rozmowa w Mirosławem Tokarczykiem, [w:] JacekJ. Mrowczyk, Wytwórcy książek. Historia społeczności wydawniczej w czasach PRL-u, ASP Katowice: Karakter, 2023, s. 70–81 .
• MichałM. Rogoż MichałM., Wydawnictwo „Nasza Księgarnia” – powstanie i rozwój do 1939 roku, „AUPC Studia Ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia” (6), 2008, s. 3–20 [dostęp 2025-11-19] .
• MichałM. Rogoż MichałM., Czasopisma dla dzieci i młodzieży Instytutu Wydawniczego "Nasza Księgarnia" w latach 1945-1989 : studium historycznoprasowe, Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2009, ISBN 978-83-7271-543-2 [dostęp 2025-11-19] .
• MichałM. Rogoż MichałM., Działalność „Naszej Księgarni” w czasie drugiej wojny światowej, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis” (89), 2010, s. 75–82 [dostęp 2025-11-19] .