Abraham Lipski
| Data i miejsce urodzenia |
30 listopada 1911 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
1 grudnia 1982 |
| Zawód, zajęcie |
inżynier |
| Alma Mater |
Abraham Icchok Lipski (ur. 30 listopada 1911 w Łodzi, zm. 1 grudnia 1982 w Brukseli)[1] – belgijski inżynier lądowy i wynalazca pochodzenia polsko-żydowskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Ukończył szkołę średnią w Łodzi. W związku numerus clausus, nie mógł studiować w Polsce, w związku z czym odbył studia inżynieryjne na Uniwersytecie Gandawskim, gdzie w 1935 uzyskał stopień naukowy inżyniera budownictwa lądowego oraz pracował jako asystent profesora Gustave'a Magnela w Laboratorium Żelbetu na Uniwersytecie w Gandawie i prowadził biuro projektowe[1].
W 1948 przeniósł swoją działalność do Brukseli, gdzie rozwinął swoje biuro projektowe – projektował mosty i wiadukty, budynki mieszkalne, administracyjne, handlowe, szkolne, obiekty sportowe, tunele, obiekty hydrotechniczne i portowe, kościoły i szpitale, sale widowiskowe i pawilony wystawowe[1].
W 1950 wynalazł i opatentował belkę konstrukcyjną „Preflex”[2], stanowiącą połączenie stali i betonu. Jej konstrukcja pozwala na przeniesienie większego obciążenia na belkę, wykorzystując pomysł obudowywania belek stalowych betonem. W latach 1951–1978 Lipski prowadził jednocześnie kierował biurem projektowym oraz prowadził działalność przemysłową, zajmując się produkcją belek Preflex w ramach przedsiębiorstwa SA Preflex w fabryce w Ternat. Opatentowana przez Lipskiego belka odniosła znaczny sukces i była wykorzystywana w konstrukcjach na całym świecie, w tym m.in. w Belgii, Izraelu, Luksemburgu, oprócz realizacji biura projektowego Lipskiego, były one wykorzystywane podczas realizacji węzła kolejowego Północ-Południe w Brukseli, mostów na Autostradzie Walońskiej, stacji i tuneli brukselskiego metra, a także pawilonów Wystawie Światowej w Brukseli (1958)[1].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Pochodził z rodziny syjonistycznej[2]. Syn Hanocha Lipskiego i Fajgi z domu Lipszyc, mąż Tauby z domu Lempert (ur. 1911 w Kiszyniowie, zm. 1993 w Brukseli), z którą miał dwóch synów: Raphaëla (ur. 1939) – inżyniera budownictwa i Alexandre’a (ur. 1952) – doktora medycyny[1].
Wybrane realizacje
[edytuj | edytuj kod]- pawilony Izraela i Brazylii oraz pawilon transportowy na Wystawie Światowej w Brukseli (1958);
- Parking 58 (współautor: Pierre D’Haveloose) na Wystawę Światową w Brukseli (1958)[1];
- konstrukcje nabrzeży w Ostendzie i Gandawie;
- Tour du Midi w Brukseli;
- kolejka linowo-terenowa Carmelit w Hajfie;
- Shalom Meir Tower w Tel Awiwie;
- Port lotniczy Ben Guriona (dawn. Lydda) w Tel Awiwie;
- dworzec autobusowy w Tel Awiwie[2];
- Browar Artois w Leuven[3].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Abraham Lipski i Louis Baes, The Preflex Beam, Desoer Editions, Liège, 1965.
Wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- Nagroda im. R.S. Reynoldsa (1958) za Pawilon Transportowy na Wystawie Światowej w Brukseli[4]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f Abraham Lipski, [w:] Nouvelle Biographie Nationale, t. 8, Académie royale des Sciences, des Lettres et des Beaux-Arts de Belgique, Bruksela 2005, s. 246–248, ISSN 0776-3948.
- ↑ a b c Lipski, Abraham | Encyclopedia.com [online], Encyclopedia.com [dostęp 2025-02-21].
- ↑ Brouwerijen Artois [online], inventaris.onroerenderfgoed.be, 8 października 2021 [dostęp 2025-02-22] (niderl.).
- ↑ Stephanie Van de Voorde, Ronald De Meyer, Luc Taerwe, Beton in de Belgische architectuur, 2: Abraham Lipski en de uitvinding van de preflex-balk, „Cement (Amsterdam)”, 60 (6), 2008, s. 26–29, ISSN 0008-8811 [dostęp 2025-02-22].
