Bajtek

Bajtek – jedno z pierwszych wydawanych w Polsce popularnych czasopism poświęconych tematyce komputerowej.

Ukazywał się w latach 1985–1996. „Bajtek” traktował o wielu dziedzinach informatyki i był skierowany do użytkowników raczkującego dopiero rynku komputerów domowych (m.in. ZX Spectrum, Amstrad, Atari, Commodore, Amiga), za cel stawiając sobie „zwalczanie analfabetyzmu komputerowego”^[11]. Przeznaczony był dla dzieci i młodzieży, ale czytany przez szerszą grupę wiekową. Bajtek był pierwszym czasopismem komputerowym mówiącym o grach i jednym z symboli polskich początków rozpowszechniania się komputerów domowych w czasach PRL^[12]. Integrował środowisko informatyczne i młodych pasjonatów dopiero co raczkującej w kraju informatyki. Wydawnictwo prowadziło także powiązany z czasopismem, jeden z pierwszych w Polsce BBS.

Pierwszy numer „Bajtka” wydało we wrześniu 1985 roku Krajowe Wydawnictwo Czasopism kierowane przez Macieja Hoffmana, jako comiesięczny dodatek do „Sztandaru Młodych” i „Odrodzenia”. Tytuł wymyślił i redagował Władysław Majewski, wówczas redaktor wkładki „Przegląd – Komputer” w tygodniku „Przegląd Techniczny”. Do końca roku ukazały się cztery numery drukowane na papierze gazetowym odstąpionym przez „Sztandar Młodych” – papier był wówczas reglamentowany – w nakładzie po 50 tysięcy egzemplarzy każdy^[13]. „Bajtek” był wielkim sukcesem handlowym – mimo relatywnie wysokiej ceny, ponad 200 tysięcy nakładu (od numeru piątego) sprzedawano bez zwrotów^[14].

Jesienią 1985 ówczesny redaktor naczelny „Sztandaru” Aleksander Kwaśniewski mianowany został ministrem do spraw młodzieży^[15]. Jego pierwszą decyzją było przekształcenie „Bajtka” w dodatek do „Sztandaru Młodych”, z którym był on związany do 1989 roku. Następnie, do 1996 roku był niezależnym miesięcznikiem wydawanym przez spółdzielnię wydawniczą „Bajtek”, którą założyli jego redaktorzy.

Przez cały okres istnienia czasopisma ukazało się około 130 numerów, w tym kilka łączonych (dwumiesięcznych), a także kilka numerów specjalnych („Tylko o Atari”, „Tylko o Commodore”, „Tylko dla początkujących”).

Spółdzielnia „Bajtek” wydawała też pisma „Moje Atari” (1990–1991), „Atari Magazyn” (1993–1994) oraz „Commodore & Amiga” (1992–1995), przeznaczone dla użytkowników tylko tych rodzajów komputerów, jak też „Top Secret” – czasopismo poświęcone grom komputerowym.

Jedna z organizowanych w Warszawie giełd komputerowych „Emmet” przy ul. Grzybowskiej nosiła nazwę „Giełdy Bajtka” – redakcja czasopisma zgłaszała również projekt utworzenia giełdy. W numerze 10/1989 Bajtek opublikował Ultimatum dla „Giełdy Bajtka”^[16], w którym sprzeciwił się m.in. rezerwacjom stoisk na giełdzie, nieopodatkowanej wymianie walut i przede wszystkim szeroko praktykowanemu na giełdzie „Emmet” piractwu komputerowemu. Z uwagi na przedstawienie przez organizatora giełdy listu zawierającego tylko częściowe usprawiedliwienie i stwierdzenie, jakoby „Bajtek” nie był w sytuacji umożliwiającej stawianie warunków, pismo wycofało swoje poparcie dla giełdy „Emmet”^[17].

W 1986 roku pierwszy zespół „Bajtka” stworzył wraz z Krajowym Wydawnictwem Czasopism miesięcznik „Komputer”. W 1991 roku magazyn „Komputer” został kupiony przez wydawnictwo IDG i wydaje je jako miesięcznik „PC World” (do listopada 2008 roku włącznie czasopismo nosiło nazwę „PC World Komputer”).

W czerwcu 2016 roku został wydany nowy numer specjalny „Bajtka” (oznaczony jako numer 135), który można było okazjonalnie kupić podczas warszawskiej imprezy Pixel Heaven^[18].

W roku 2020 firma Retronics wprowadziła do sprzedaży cztery pierwsze zremasterowane wydania „Bajtka”, na kredowym papierze^[19]. Do sprzedaży trafiły też kolejne numery, a nawet całe roczniki pisma.

Pismo, poza sekcją nowości i gier, podzielone było na tzw. klany, czyli strony dotyczące danego rodzaju komputera (Atari – szef klanu: Wojciech Zientara, Commodore – szef: Klaudiusz Dybowski, ZX Spectrum – szef: Marcin Przasnyski i Amstrad – szef: Jarosław Młodzki). Tym samym „Bajtek” starał się obejmować wszystkie rodzaje komputerów domowych w Polsce. Dopiero w 1990 roku w piśmie pojawił się klan IBM^[20], wcześniej koszty i zastosowanie komputerów PC nie skłaniały do uznawania ich za komputery domowe.

„Bajtek” podawał wiedzę w sposób przystępny, co znalazło uznanie m.in. u Krzysztofa Gradowskiego, reżysera filmu Pan Kleks w kosmosie. Redakcja przywiązywała uwagę do edukacji młodych użytkowników, na przykład w artykułach z cyklu „Tylko dla przedszkolaków”, gdzie uczono programowania, często prostych gier^[21].

• Bajtek w Internet Archive
• Roczniki 1985-1996 w Web Archive
• Bajtek Reduks. t2e.pl/reduksy. próba odtworzenia numerów Bajtka, o możliwie zbliżonej zawartości i wyglądzie, w formacie elektronicznym (PDF).