Bakelit

Bakelit (Bakelite^[1]) – tworzywo sztuczne oparte na żywicy fenolowo-formaldehydowej, prawdopodobnie jedno z pierwszych tworzyw sztucznych produkowanych na dużą skalę^[2].

Historia

Technologia produkcji bakelitu została wynaleziona przez Leo Hendrika Baekelanda na początku XX wieku (1907–1909)^[3].

Patent na produkcję bakelitu już wygasł. Wynalazek został zgłoszony w Urzędzie Patentów i Znaków Towarowych Stanów Zjednoczonych przez Leo H. Baekelanda w 1907 i patentu udzielono w 1909 (pod numerem US 942699 A)^[4]. Słowny znak towarowy „Bakelite” został prawdopodobnie po raz pierwszy zarejestrowany w Europie 31 marca 1936 przez The Bakelite Corporation, a następnie jego rejestrację 20 marca 1956 powtórzyła firma Hexion Specialty Chemicals GmbH.

Charakterystyka

Jego głównymi zaletami jest niepalność, nietopliwość, nierozpuszczalność, niskie przewodnictwo elektryczne, dobra wytrzymałość dielektryczna, słaba przewodność cieplna oraz względnie duża odporność chemiczna. Ponadto bakelit może pracować w powietrzu o normalnej wilgotności oraz w oleju transformatorowym. Bakelit stosowany był przede wszystkim w przemyśle elektrotechnicznym jako materiał konstrukcyjny i izolacyjny, oraz w wielu innych zastosowaniach, gdzie potrzebne było tworzywo odporne na szereg czynników, a jednocześnie możliwe do formowania w niemal dowolne kształty (poprzez odlewanie lub prasowanie proszku) i dające się obrabiać mechanicznie na zimno lub na gorąco. W zastosowaniach praktycznych do bakelitu dodawano wypełniacze, najczęściej włókniste, na przykład azbest, papier, mączkę drzewną^[2].

Wyroby z bakelitu

Zobacz też

Przypisy

↑ Zastrzeżenie słownego znaku towarowego nr 191585 (wpisać w pole „mark” „Bakelite”), dokonane przez Hexion GmbH 20.03.1956, potem należące do Momentive Specialty Chemicals GmbH, a obecnie do Hexion Inc.
↑ ^a ^b Malcolm P.M.P. Stevens Malcolm P.M.P., Wprowadzenie do chemii polimerów, PWN, 1983, s. 36, ISBN 83-01-03110-7 .
↑ L.H.L.H. Baekeland L.H.L.H., Address of Acceptance: The Chemical Constitution of Resinous Phenolic Condensation Products., „Journal of Industrial & Engineering Chemistry”, 5 (6), 1913, s. 506–511, DOI: 10.1021/ie50054a028 [dostęp 2025-06-26] (ang.).
↑ Leo H.L.H. Baekeland Leo H.L.H., Method of making insoluble products of phenol and formaldehyde, patent US 942699, 1909 (ang.).

Bibliografia

WojciechW. Jama WojciechW., PawełP. Pasterz PawełP., Magiczny świat bakelitu, Rzeszów: Polimedia.pl, 2008, ISBN 978-83-927163-4-1 .

Linki zewnętrzne

Muzeum Bakelitu (ang. • niem.)
Virtual Bakelite Museum

[zastrzeżenie-1] Zastrzeżenie słownego znaku towarowego nr 191585 (wpisać w pole „mark” „Bakelite”), dokonane przez Hexion GmbH 20.03.1956, potem należące do Momentive Specialty Chemicals GmbH, a obecnie do Hexion Inc.

[Stevens-2] Malcolm P.M.P. Stevens Malcolm P.M.P., Wprowadzenie do chemii polimerów, PWN, 1983, s. 36, ISBN 83-01-03110-7 .

[Baekeland1913-3] L.H.L.H. Baekeland L.H.L.H., Address of Acceptance: The Chemical Constitution of Resinous Phenolic Condensation Products., „Journal of Industrial & Engineering Chemistry”, 5 (6), 1913, s. 506–511, DOI: 10.1021/ie50054a028 [dostęp 2025-06-26] (ang.).

[4] Leo H.L.H. Baekeland Leo H.L.H., Method of making insoluble products of phenol and formaldehyde, patent US 942699, 1909 (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]