Brochantyt

Brochantyt
	; Kryształy brochantytu z Bisbee, hrabstwo Cochise, Arizona, Stany Zjednoczone (2,3 x 2 x 0,8 cm)
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	Cu4 [(OH)6/SO4]; (zasadowy siarczan miedzi)
Twardość w skali Mohsa	3,5–4
Przełam	nierówny/nieregularny, muszlowy
Łupliwość	bardzo dobra, doskonała
Pokrój kryształu	krótkosłupkowy, igiełkowy, tabliczkowy, pryzmatyczny
Układ krystalograficzny	jednoskośny
Klasa krystalograficzna	pryzmatyczna
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	3,97 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	zielona w odcieniach, czarnozielona
Rysa	zielona, jasnozielona
Połysk	szklisty, perłowy
Współczynnik załamania	1,728–1,800 (dwuosiowy)
Inne	dwójłomność: 0,072 pleochroizm: słaby
	Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza	7.BB.25
	Multimedia w Wikimedia Commons

Brochantyt – minerał z gromady siarczanów. Należy do grupy minerałów rzadkich^[3].

Nazwa pochodzi od nazwiska francuskiego geologa i mineraloga André Brochanta de Villiers (1772-1840)^[3].

Właściwości

Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju słupkowym, igiełkowym^[1], włoskowym^[3]. Rzadziej tabliczkowe, włókniste, ziarniste^[4], pionowo prążkowane, drobne czy narosłe^[1]. Czasami tworzy zbliźniaczenia. Występuje w skupieniach promienistych, masywnych, ziarnistych, skorupowych, nerkowatych, igiełkowych, włóknistych, rozetowych, zbitych, ziemistych, groniastych^[4]^[3]; także jako naskorupienia^[1]. Najładniejsze kryształy w postaci szczotek krystalicznych spotykane są w kawernach i szczelinach skalnych^[3]. Jest kruchy, przezroczysty do przeświecającego^[1]^[3]. Charakteryzuje się nierównym lub rzadziej muszlowym przełamem^[3]. Posiada szklisty połysk, a na powierzchniach łupliwości – perłowy^[1]. Rozpuszcza się w rozcieńczonych kwasach^[1].

Występowanie

Powstaje jako minerał wtórny w strefie utleniania złóż kruszców miedzi^[1]^[4]^[3]^[2]. Najczęściej współwystępuje z takimi minerałami jak: azuryt, malachit, kupryt, tenoryt, linaryt, cerusyt, cyanotrichit, kwarc, atacamit, langit, posnjakit, chryzokola^[1]^[4]^[3]^[2].

Miejsce występowania

Na świecie: Namibia, Algieria, Chile, USA – Nowy Meksyk, Arizona, Hiszpania, Niemcy, Rosja – Ural, Włochy, Rumunia, Grecja^[1]^[3].

W Polsce: został znaleziony w Rudawach Janowickich (kopalnia rud miedzi w Miedziance)^[3].

Zastosowanie

podrzędna, lokalna ruda miedzi (70,4% CuO)^[3],
atrakcyjny i ceniony kamień kolekcjonerski^[3],
kamień ozdobny^[3],
bywa wykorzystywany w jubilerstwie^[3].

Przypisy

↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s ^t WalterW. Schumann WalterW., Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 138, ISBN 978-83-7020-313-9 .
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j Brochantite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-08] (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o JerzyJ. Żaba JerzyJ., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 72, ISBN 978-83-8293-231-7 .
↑ ^a ^b ^c ^d RupertR. Hochleitner RupertR., Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 84, ISBN 978-83-7073-816-7 .

Bibliografia

J. Parafiniuk: Minerały systematyczny katalog 2004, TG ”Spirifer” W-wa 2005
A. Bolewski, A. Manecki: Mineralogia szczegółowa, Wyd. PAE W-wa 1993
W. Schumann: Minerały świata, O. Wyd. ”Alma - Press” 2003 r.

Linki zewnętrzne

[książka7-1] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o ^p ^q ^r ^s ^t WalterW. Schumann WalterW., Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 138, ISBN 978-83-7020-313-9 .

[mindat-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j Brochantite, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-08] (ang.).

[książka4-3] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k ^l ^m ⁿ ^o JerzyJ. Żaba JerzyJ., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 72, ISBN 978-83-8293-231-7 .

[książka2-4] RupertR. Hochleitner RupertR., Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 84, ISBN 978-83-7073-816-7 .

[1]

[2]

[3]

[4]