Chesterton Windmill

Chesterton Windmill

Państwo	Wielka Brytania
Kraj	Anglia
Miejscowość	Chesterton
Typ budynku	wiatrak
Położenie na mapie Warwickshire Chesterton Windmill
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii Chesterton Windmill
Położenie na mapie Anglii Chesterton Windmill
52°13′53″N 1°29′28″W/52,231389 -1,491111
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Chesterton Windmill – wiatrak w środkowej Anglii (Wielka Brytania), w hrabstwie Warwickshire, położony nieopodal wsi Chesterton, około 8 km na południowy wschód od miasta Warwick^[1]. Ze względu na nietypową konstrukcję stanowi znaczącą atrakcję turystyczną^[2][3].

Wzniesiony w XVII wieku, służył jako młyn zbożowy do 1910 roku^[1]. Wpisany jest do rejestru zabytkowych budynków jako obiekt klasy I (najwyższej)^[4]. Budynek znajduje się na publicznie dostępnym terenie, a jego wnętrze udostępniane jest do zwiedzania przez kilka dni w roku. Obiektem zarządza rada hrabstwa Warwickshire^[5].

Wiatrak został zbudowany w latach 1632–1633 dla właściciela ziemskiego Edwarda Peyto(inne języki). Peyto najprawdopodobniej odpowiadał za projekt budowli. Wiadomo, że był on zainteresowany architekturą oraz że utrzymywał kontakty z wiodącymi architektami tego okresu, w szczególności z Inigo Jonesem. W projekcie mógł mieć udział uczeń Jonesa, John Stone, który był w tym samym czasie zaangażowany w przebudowę należącego do Peyto dworu Chesterton House (niezachowanego do dzisiaj^[6])^[1].

Od początku istnienia budowla służyła jako młyn zbożowy^[5]. Zachowała się dokumentacja z jego budowy, potwierdzająca pierwotne przeznaczenie budowli, imiona zaangażowanych rzemieślników^[7], wysokość ich płac oraz koszt materiałów. Odnotowany jest m.in. zakup 97 jardów płótna na skrzydła wiatraka za kwotę 3 funtów, 12 szylingów i 9 pensów^[1]. Ze względu na nietypową konstrukcję dawniej domniemywano, że obiekt służył początkowo jako obserwatorium astronomiczne lub pawilon ogrodowy, bądź też był imitacją wiatraka o przeznaczeniu wyłącznie dekoracyjnym (folly)^[8].

Wiatrak poddano gruntownym naprawom w latach 1776 i 1860. Funkcjonował do 1910 roku, kiedy to uszkodzony został mechanizm służący do obracania głowicy wiatraka w stronę wiejącego wiatru^[1].

Opuszczony wiatrak poddano renowacji w latach 1965–1974. Prace zostały przeprowadzone przez radę hrabstwa Warwickshire (Warwickshire County Council), we współpracy z organizacją Society for the Protection of Ancient Buildings oraz ministerstwem robót publicznych (Ministry of Public Building and Works(inne języki))^[4]. Skrzydła wymieniane były w 2007^[8] i 2025 roku^[9].

Wiatrak położony jest na wzgórzu w pobliżu wsi Chesterton. Nieopodal przebiega starożytna droga rzymska Fosse Way oraz autostrada M40(inne języki)^[3].

Jest to wiatrak typu holenderskiego – o nieruchomym korpusie i obrotowej głowicy. Ma kamienny korpus na planie koła, o trzech kondygnacjach. Unikalną cechą konstrukcyjną jest to, że bryła budynku spoczywa na filarach, otaczających otwartą z każdej strony część parterową. Wszystkich sześć filarów połączonych jest łukami, tworząc arkady. Budowla wykonana jest z muru ciosowego – w części parterowej (filary) z wapienia, na piętrze – z piaskowca. Wieńczy ją głowica w kształcie kopuły, obracana mechanizmem ręcznym, pokryta aluminiowym dachem^[4]. Wysokość wiatraka bez skrzydeł wynosi 11 m^[7]. Pusty parter w przeszłości był zajęty przez drewnianą konstrukcję, która obejmowała przestrzeń magazynową i schody^[1]. Obecnie wstęp na pierwsze piętro możliwy jest za pomocą drabiny^[8].

Na śmigło składają się cztery drewniane skrzydła^[9] o rozpiętości 18,3 m^[1], które dawniej pokryte były płótnem^[4]. Mechanizm młyna rozmieszczony jest na dwóch piętrach – śmigło i wał skrzydłowy znajdują się na drugim piętrze (w głowicy), a pierwsze piętro mieści dwie pary kamieni młyńskich^[1]. Jest to najstarszy wiatrak typu holenderskiego w Anglii, w którym zachowała się przynajmniej część oryginalnego mechanizmu młynarskiego^[5].

W Newport, w amerykańskim stanie Rhode Island, znajduje się wieża o podobnym wyglądzie – Newport Tower. Jej pochodzenie jest przedmiotem spekulacji, jednak według dominującej teorii był to również młyn zbożowy, a jego konstrukcję wzorowano na wiatraku w Chesterton^[2].

• 
  Schemat budowy wiatraka z 1900 roku
• 
  Widok od przodu
• 
  Widok od tyłu

• Film dokumentalny BBC: A Couris Thing: The Story of the English Windmill z 1968 roku, fragment dotyczący renowacji wiatraka w Chesterton