Deksippos
| Pełne imię i nazwisko |
Publius Herennius Dexippus |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
~210 |
| Data śmierci |
~273 |
| Zawód, zajęcie |
historyk, urzędnik |
Deksippos (gr. Δέξιππος, łac. Publius Herennius Dexippus, ok. 210–273) – mówca i historyk grecki z Aten. Reprezentował starą arystokrację ateńską. Syn Ptolemeusza, z rodu Keryków eleuzyjskich. Sprawował godność kapłana, pełnił także wysokie stanowiska urzędnicze. Brał udział w obronie Aten przed najazdem Herulów w 267 roku, gdzie odegrał znaczną rolę w wyzwoleniu zajętego miasta.
Deksippos wzorował się na Tukidydesie, a z jego prac korzystali Jordanes i Zosimos. Focjusz ocenia styl Deksipposa następująco[1]:
Autor pisze stylem czystym, lubi emfazę i wzniosłość, jest (mógłby ktoś powiedzieć) drugim Tukidydesem, a nawet pisze jaśniej, zwłaszcza w Dziejach Scytów.
Wymienia trzy jego dzieła, które do naszych czasów zachowały się tylko we fragmentach:
- Historia Scytów (Σκυθικά) – opis najazdu Germanów za cesarza Gordiana, w latach 238–270.
- Historia diadochów (Τὰ μετ᾽ Ἀλέξανδρον) – składało się z 4 ksiąg, prawdopodobnie były to wyciągi z Arriana.
- Kronika (Χρονικὴ ἱστορία) - główne dzieło Deksipposa składające się co najmniej z 12 ksiąg. Dzieło obejmowało okres tysiąca lat, od czasów najdawniejszych aż do końca rządów cesarza Klaudiusza z przełomu roku 269/270 (dzieło kontynuował Eunapios[2][a]). Sięgnął także do chronologii egipskiej, wykazując jak jeden autor przepisywał od drugiego niewiarygodne rzeczy. Z okazji wydania dzieła postawiono autorowi pomnik na Areopagu, z którego zachował się napis[3]:
Męstwem, słowami i radą, słynęli nieraz mężowie,
- których Cekropsa gród wydał przez tyle już lat.
Jednym z nich Deksyp, co długie dzieje objąwszy spojrzeniem,
- spisał je krótko, by tym prawdzie świadectwo swe dać.
Sam wiele rzeczy oglądał, o innych się z książek dowiedział
- i na wszelaki szlak dziejopisarstwa się wdarł.
Sławny to mąż zaiste, co mądrze tysiączne spojrzenia
- rzucał na czasów bieg, żeby wypadki ich znać.
Głośnym się echem po całej Helladzie rozniosła ta sława
- świeżo rozkwitła jak kwiat, dzieje Deksyppa ten plon.
Więc by nie zostać w tyle, i syny ojca słąwnego
- wznieśli mu posąg ten, swojej wdzięczności na znak
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Focjusz, Biblioteka, Kodeks 82
- ↑ Focjusz, Biblioteka, Kodeks 77
- ↑ Sinko 1951 ↓, s. 576.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Anna Świderkówna, Słownik pisarzy antycznych, WP Warszawa 1982, s. 155.
- Tadeusz Sinko, Literatura grecka, t. III, Warszawa: PWN, 1951, s. 575–577.
