Frances Brandon

Frances Brandon

Frances Brandon, około 1560
markiza Dorset
Okres	od 1533 do 23 lutego 1554
Jako żona	Henry’ego Greya
Poprzedniczka	Margaret Wotton
księżna Suffolk
Okres	od 1551 do 23 lutego 1554
Jako żona	Henry’ego Greya
Poprzedniczka	Katherine Willoughby
Dane biograficzne
Dynastia	Brandonowie
Data i miejsce urodzenia	16 lipca 1517 Hertfordshire
Data i miejsce śmierci	20 listopada 1559 Londyn
Miejsce spoczynku	Opactwo Westminsterskie
Ojciec	Charles Brandon
Matka	Maria Tudor
Rodzeństwo	Eleanor, Henry, Henry, przyrodnie: Henry Brandon, Charles
Małżeństwo	Henry Grey od 1533 do 23 lutego 1554
Dzieci	Jane Grey Katarzyna Grey Maria Grey
Małżeństwo	Adrian Stokes od 1555 do 1559
Dzieci	3 dzieci zmarłych w okresie niemowlęciem

Frances Brandon (ur. 16 lipca 1517, zm. 20 listopada 1559) – angielska arystokratka, księżna Suffolk w latach 1551–1554 jako żona Henryka Greya, córka Charlesa Brandona i Marii Tudor, matka królowej Jane Grey, kuzynka króla Edwarda VI oraz królowych Marii I Tudor oraz Elżbiety I.

Urodziła się jako córka Charlesa Brandona, księcia Suffolk i przyjaciela króla Henryka VIII Tudora i Marii Tudor, królewny angielskiej^[1]. Miała kilkoro rodzeństwa, ale tylko siostra Eleanor przeżyła dzieciństwo^[2].

Matka Frances w latach 1514–1515 była królową Francji^[3]. Małżeństwo jej rodziców zostało zawarte w 1515 kilkanaście tygodni po tym, jak Maria Tudor została wdową – jej pierwszy mąż, król Francji Ludwik XII, zmarł 1 stycznia 1515^[4]. Takie zachowanie na krótko skonfliktowało Marię z bratem, królem Anglii Henrykiem VIII Tudorem^[4].

Matką chrzestną Frances została Maria I Tudor, córka Henryka VIII i Katarzyny Aragońskiej^[5]. Obie kuzynki w młodości spędzały ze sobą wiele czasu i były przyjaciółkami^[5].

Maria Tudor utraciła dobry kontakt z bratem pod koniec lat 20. XVI w., gdy stanowczo sprzeciwiła się jego działaniom mającym na celu unieważnienie jego małżeństwa z Katarzyną Aragońską, tym samym okazując dezaprobatę Annie Boleyn^[6].

Planowano jej małżeństwo z synem księcia Norfolk Henrym Howardem, jednak ze względów finansowych nie doszło nawet do zaręczyn^[7].

W 1533 z inicjatywy wuja Henryka VIII Frances poślubiła Henry'ego Greya, markiza Dorset^[1]. Małżonkowie byli spokrewnieni – ich wspólnym przodkiem była królowa Elżbieta Woodville (Henryk był prawnukiem Tomasza Greya, starszego syna królowej i Johna Greya, jej pierwszego męża)^[1]. Małżeństwo było raczej zgodne i szczęśliwe^[8].

Frances urodziła pięcioro dzieci, jednak tylko trzy córki przeżyły dzieciństwo^[9]:

• Jane Grey (12 października 1537 – 12 lutego 1554),
• Katarzyna Grey (25 sierpnia 1540 – 26 stycznia 1568),
• Maria Grey (1545 – 20 kwietnia 1578).

W 1547 swoją najstarszą córkę, Jane, wysłała na dwór do Katarzyny Parr, wdowy po Henryku VIII^[10].

W stosunku do córek Frances nie przejawiała nadmiernych uczuć ani sentymentów, zwracała szczególną uwagę na ich maniery oraz wykształcenie^[8]. Prawdopodobnie brakowało rodzinnej i ciepłej atmosfery, gdyż Frances była osobą o cierpkim i ponurym usposobieniu^[8]. Uchodziła za surową, brutalną i arogancką^[11]. Cechowała ją również ambicja^[11].

W 1533 odbyła się koronacja drugiej żony Henryka VIII Anny Boleyn; Frances ani jej matka nie wzięły w niej udziału^[12].

Frances w styczniu 1536 wzięła udział w skromnym pogrzebie Katarzyny Aragońskiej, z którą król rozstał się 3 lata wcześniej^[13]. Maria Tudor, która w wyniku unieważnienia małżeństwa rodziców została uznana za dziecko nieślubne i utraciła tytuł królewny, nie mogła wziąć udziału w uroczystościach pogrzebowych swojej matki^[13].

Henryk VIII, mimo że uznawał swoje córki Marię i Elżbietę za dzieci nieślubne, to dawał im pierwszeństwo przed Frances i Eleanor Brandon^[14].

W 1551 po śmierci swoich przyrodnich braci Henry’ego i Charlesa została księżną Suffolk, gdyż John Dudley zdecydował, że tytuł księcia Suffolk odziedziczy z praw żony jej mąż Henry^[9].

W pierwszej połowie 1553 r. nagle zachorował niespełna 16-letni Edward VI Tudor. Zgodnie z Aktem o Sukcesji z 1544 r. wydanym przez Henryka VIII Tudora, w razie bezpotomnej śmierci jego jedynego syna – Edwarda – tron dziedziczy Maria I Tudor a następnie Elżbieta I. Młody król, przeczuwając swoją śmierć, być może pod wpływem jednego ze swych doradców – Johna Dudleya, zamierzał sam wyznaczyć swego następcę, a raczej następczynię, z braku męskich potomków wśród jego najbliższej rodziny^[15].

Edward opracował instrukcję w sprawie sukcesji, w której wydziedziczył swoje dwie siostry z racji uznania ich w latach 30. XVI w. za dzieci nieślubne (małżeństwa Henryka VIII z Katarzyną Aragońską i Anną Boleyn zostały unieważnione)^[15]. Córka Małgorzaty Tudor a zarazem kuzynka Edwarda i Frances – Małgorzata Douglas została wykluczona z linii sukcesji ze względu na wątpliwości co do legalności małżeństwa jej rodziców^[15]. Z kolei królowa Szkocji Maria I Stuart (wnuczka Małgorzaty Tudor), była katoliczką, w dodatku zaręczoną z francuskim następcą tronu. Wybór padł na najstarszą córkę Frances – Jane, która była gorliwą protestantką^[15]. Nie do końca jest jasne dlaczego Frances została pominięta, jednak najprawdopodobniej uznawała pomysł wydziedziczenia Marii i Elżbiety za niebezpieczny i nie chciała bezpośrednio zajmować ich miejsca^[16].

Wobec takiego obrotu spraw Frances wraz z mężem podjęła współpracę z Johnem Dudleyem. Pospiesznie przygotowano ślub Jane z jednym z synów Johna, Guilfordem. Małżeństwo zostało zawarte 18 maja 1553 r. Jane była niechętna temu ślubowi, jednak została do niego zmuszona przez rodziców^[15].

6 lipca 1553 Edward VI zmarł. 10 lipca 1553 r. Jane przybyła do Londynu, a Frances niosła tren jej sukni, której zielony kolor był nawiązaniem do barw dynastii Tudorów^[17]. Lud jednak nie chciał zaakceptować Jane w roli królowej. 9 dni później Henryk Grey został zmuszony do zakomunikowania swojej córce, że przestała być królową^[18].

Tron Anglii objęła Maria I. Z jej rozkazu w Tower uwięziono córkę, zięcia i męża Frances. Frances, powołując się na dawną znajomość, udała się na audiencję do królowej i błagała o łaskę, ale tylko dla siebie i męża^[19]. Henryk Grey został uwolniony^[20]. Książę Northumberland został stracony 22 sierpnia 1553^[21].

W lutym 1554 z rozkazu królowej Marii ścięto męża, zięcia i córkę Frances^[22][23].

Frances ponownie wyszła za mąż rok później za swego koniuszego, Adriana Stokesa^[24]. Według innej wersji ślub odbył się już w marcu 1554, czyli kilkanaście dni po egzekucji jej pierwszego męża^[25][26]. Ślub z mężczyzną niższego stanu zabezpieczał Frances przed narzuceniem jej męża przez królową^[11]. Popełnienie mezaliansu wywołało skandal i Frances przestała być tytułowana księżną^[11]. Z tego małżeństwa pochodziło kilkoro dzieci^[11] zmarłych tuż po porodzie^[25].

Frances sporządziła testament na początku listopada 1559, w którym jedynym spadkobiercą uczyniła swego męża^[11]. Zmarła 20 listopada 1559^[27]. Jej pogrzeb odbył się 5 grudnia 1559 a główną żałobnicą była starsza z żyjących jej córek - Katarzyna^[28]. Królowa Elżbieta zadbała o podkreślenie królewskiego pochodzenia swojej kuzynki^[11].

Wdowiec po Frances zlecił wykonanie jej nagrobka w Opactwie Westminsterskim^[29]. Umieścił inskrypcję, w której podkreślono pochodzenie księżnej i zawarte przez nią małżeństwa, ale nie było informacji o córkach^[30].

Adrian Stokes ożenił się ponownie i przeżył Frances o 16 lat^[25]. Córki Frances popadły w konflikt z królową Elżbietą z powodu zawarcia małżeństw bez jej zgody i zostały uwięzione. Katarzyna miała 2 synów, ale uznano ich za dzieci nieślubne; zmarła 9 lat po matce. Maria zmarła bezpotomnie w 1578^[31].

W filmie Lady Jane z 1986 r. w rolę księżnej Suffolk wcieliła się Sara Kestelman^[32].

W literaturze postać Frances pojawia się w powieściach Alison Weir „Niewinna zdrajczyni” oraz Philippy Gregory „Zmierzch Tudorów”.

Wizerunek kobiety znany powszechnie jako portret Marii Boleyn (siostry królowej Anny) w opinii części badaczy przedstawia Frances Brandon^[33][34]. Portret powstał w latach 30. XVI w. i przedstawia kobietę ubraną w futro z gronostaja, co było zarezerwowane dla członków rodziny królewskiej^[35][36][37].

Obraz przedstawiający Mary Neville, Lady Dacre i jej syna Gregory'ego Fiennes'a przez wiele lat uznawano za portret Frances Brandon i jej drugiego męża^[11].

Najbardziej znanym portretem księżnej jest obraz nieznanego artysty, który przedstawia młodą kobietę z czarnym nakryciem głowy i z futrzanym narzutem, jednak nie jest to wizerunek Frances Brandon^[38]. Portret powstał w 1560, czyli rok po śmierci księżnej i przedstawia 24-latkę^[39].