Hermann Grassmann

Hermann Grassmann

Data i miejsce urodzenia	15 kwietnia 1809 Szczecin
Data i miejsce śmierci	26 września 1877 Szczecin
Zawód, zajęcie	nauczyciel, matematyk, językoznawca
Narodowość	niemiecka
Alma Mater	Uniwersytet w Berlinie
Pracodawca	Gimnazjum Mariackie w Szczecinie
Multimedia w Wikimedia Commons

Hermann Günther Grassmann (ur. 15 kwietnia 1809 w Szczecinie, zm. 26 września 1877 tamże^[1]) – niemiecki polihistor: pedagog, wydawca, językoznawca, matematyk i fizyk. W swoich czasach był znany głównie jako językoznawca, ale później doceniony też jako matematyk^[2].

Urodził się w rodzinie matematyka i fizyka Justusa Güntera Grassmanna i jego żony, Johanny Luise Friederike Medewald, córki pastora. Po ukończeniu edukacji domowej uczył się w Gimnazjum Mariackim w Szczecinie, gdzie w  roku 1827 zdał maturę. Na Uniwersytecie w Berlinie studiował do roku 1830 teologię, uczęszczał też na wykłady z filozofii, literatury, języków klasycznych. W tym samym roku powrócił do Szczecina z postanowieniem zostania pastorem, jednak pod wpływem ojca zainteresował się matematyką i fizyką. W 1832 roku został zatrudniony w Gimnazjum Mariackim jako asystent nauczyciela. W 1834 Hermann Grassmann opuścił Szczecin, objął posadę nauczyciela w szkole rzemiosł (Gewerbeschule) w Berlinie. Po roku powrócił do Szczecina, gdzie został zatrudniony  w klasach niższych na stanowisku nauczyciela matematyki, fizyki, języka niemieckiego, łaciny i religii w nowopowstałej szkole im. Ottona w Szczecinie^[3].

Po zdaniu w Berlinie wyższych egzaminów z teologii otrzymał prawo nauczania matematyki, fizyki, chemii i mineralogii we wszystkich klasach wyższych. Równolegle opracowywał swe koncepcje matematyczne.  W 1853 został profesorem Gimnazjum Mariackiego. Ostatnie 20 lat życia poświęcił Grassmann głównie językoznawstwu. Zmarł na zawał serca w swym mieszkaniu 26 września 1877 roku^[3].  

Zajmował się rachunkiem wektorowym, był twórcą wielu rozwiązań z algebry.  W roku 1842 ukazała się jego książka: "Die lineare Ausdehnungslehre, ein neuer Zweig der Mathematik", w której przedstawił podstawy rachunku wektorowego. Przygotowywał do druku swoją pionierską pracę z dziedziny rachunku wektorowego, jednak wydania tej pracy już nie doczekał.  Prowadził prace z zakresu akustyki, elektryczności i optyki, tworząc w tej ostatniej dziedzinie tzw. prawo Grassmanna. Jako językoznawca był światowej sławy znawcą sanskrytu. Jako wybitny specjalista w tej dziedzinie został uhonorowany przez Amerykańskie Towarzystwo Orientalistyczne (American Oriental Society) i Uniwersytet w Tybindze^[4][3][5].

W 1849 roku ożenił się z Therese Knappe. Mieli 11 dzieci, z których 7 dożyło wieku dorosłego. Aspiracje naukowe ojca i jego pasje badawcze podzielał syn, Hermann Ernst, który osiągnął katedrę profesora matematyki na Uniwersytecie w Giessen, dwaj inni jego synowie, Justus i Max zostali, jak ojciec i dziadek, nauczycielami w Gimnazjum Mariackim^[3][5].

• Prawo Grassmanna (elektromagnetyzm)
• Prawa Grassmanna (optyka)
• Prawo Grassmanna (językoznawstwo)
• Algebra wieloliniowa
• IX Liceum Ogólnokształcące im. Bohaterów Monte Cassino w Szczecinie

• Michał Heller: Przestrzenie Wszechświata. Od geometrii do kosmologii. Kraków: Copernicus Center Press, 2017.

• John J. O’Connor; Edmund F. Robertson: Hermann Grassmann w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)