Ignacy Adamczewski

Ignacy Adamczewski

Data i miejsce urodzenia	25 stycznia 1907 Warszawa
Data i miejsce śmierci	23 czerwca 2000 Gdańsk
profesor doktor habilitowany nauk fizycznych
Specjalność: fizyka
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia

Ignacy Adamczewski (ur. 25 stycznia 1907 w Warszawie, zm. 23 czerwca 2000 w Gdańsku) – polski fizyk, profesor.

Urodził się w rodzinie Łukasza (1866–1914), robotnika, i Eleonory z domu Straczyńskiej (ur. 1873), robotnicy fabrycznej. Miał dwóch braci: Juliana i Leonarda. Absolwent Szkoły Podstawowej i Gimnazjum im. Edwarda A. Rontalera w Warszawie, gdzie w roku 1926 zdał maturę. Studia wyższe ukończył w 1932 r. na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu Warszawskiego uzyskując dyplom magistra filozofii w zakresie fizyki. Równocześnie ze studiami od 1927 do 1931 r. dorabiał pracą urzędniczą w Wydziale Prawnym Dyrekcji Kolei Państwowych. Po studiach podjął pracę w Zakładzie Fizyki Teoretycznej UW. Od 1932 r. był stypendystą Funduszu Kultury Narodowej^[1]. Doktoryzował się na UW w roku 1936, jako asystent i współpracownik prof. Czesława Białobrzeskiego. Tematem pracy doktorskiej, była Ruchliwość i rekombinacja jonów w zjonizowanych ciekłych dielektrykach w zależności od lepkości cieczy. Tematykę tę kontynuował i rozwijał przez całe życie i w niej odniósł największe sukcesy, stając się jednym z jej głównych przedstawicieli w świecie i tworząc własną szkołę naukową.

Po ukończeniu Szkoły Podchorążych przy 81. pułku piechoty w Grodnie otrzymał stopień sierżanta podchorążego, a w 1936 r. mianowano go na stopień podporucznika rezerwy ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 r. i 1521. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[2].

Wziął udział w kampanii wrześniowej jako dowódca plutonu, następnie kompanii 81. pułku piechoty. Po rozbrojeniu przez wojska radzieckie 29 września 1939 r. wrócił do Warszawy. W trudnych warunkach okupacji niemieckiej kontynuował badania wraz z prof. Cz. Białobrzeskim. W 1940 r. został aresztowany podczas ulicznej łapanki i przez trzy miesiące był więźniem obozu koncentracyjnego Auschwitz, z którego został wykupiony. Po uwolnieniu pracował w Zakładzie Pomiarów Fizycznych w Warszawie (do września 1943)^[3]. Później był kierownikiem sklepu żelaznego, w latach 1943–1944 prowadził tajne wykłady z fizyki medycznej, opracował skrócony podręcznik z tej dziedziny, wydany tajnie jako skrypt i wznowiony po wojnie przy pomocy Szwedów. W lipcu 1944 r. wraz z żoną i czteroletnim synem opuścił Warszawę i zamieszkał na wsi pod Łowiczem, gdzie pracował jako robotnik w cukrowni „Irena”^[1].

Na początku 1945 r. został zastępcą profesora w organizującym się właśnie Uniwersytecie Łódzkim. W końcu lipca 1945 r. przyjechał do Gdańska w celu pozyskania dla pracowni studenckich w Łodzi przyrządów pozostałych po przedwojennej Politechnice. Zorientowawszy się, że w uczelni brakuje fizyka zdecydował się na przeniesienie do Gdańska, co nastąpiło ostatecznie w sierpniu.

Sytuacja jaką tutaj zastał była trudna. Mając do dyspozycji zaledwie paru pomocników musiał uporządkować pomieszczenia, pozbierać resztki aparatury i przygotować zajęcia. 21 września otrzymał oficjalną nominację na kierownika Katedry Fizyki, która później – wbrew chronologii oznaczona została numerem II. 22 października 1945 r. wygłosił pierwszy wykład, rozpoczynając w ten sposób regularne zajęcia dla studentów.

II Katedrą Fizyki Politechniki Gdańskiej prof. Adamczewski kierował do 1969 r. Do roku 1969 był także kierownikiem Katedry Fizyki przy Akademii Medycznej. W 1962 r. otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Był to okres intensywnej pracy naukowej. Do roku 1969 opublikował 115 prac, głównie z dziedziny ciekłych dielektryków, a 15 osób uzyskało doktoraty. Za granicą utarło się określenie „gdańska szkoła ciekłych dielektryków”. Podsumowaniem osiągnięć stała się monografia Ignacego Adamczewskiego „Jonizacja i przewodnictwo ciekłych dielektryków”, wydana w 1965 r. przez PWN i przetłumaczona na język angielski, francuski i rosyjski. Drugą ważną domeną badań była fizyka jądrowa, a zwłaszcza detekcja i dozymetria promieniowania. Pionierski charakter w skali krajowej miała wydana w 1959 r. monografia Adamczewskiego Ochrona zdrowia przed promieniowaniem jonizującym. W latach 1967–1971 prowadził wykłady z fizyki w ramach Politechniki Telewizyjnej w TV Gdańsk. W latach 1971–1974 był profesorem, później visiting professor (1975–1987) na University of Salford. W 1974 r. przeszedł na emeryturę^[4].

Profesor Adamczewski jest autorem podręczników fizyki klasycznej i współczesnej, z których korzystali studenci kierunków technicznych, oraz fizyki medycznej i biofizyki dla studentów kierunków medycznych.

Był członkiem Instytutu Fizyki Polskiej Akademii Nauk oraz członkiem organizacji naukowych m.in.: Polskiego Towarzystwa Fizycznego^[5] (współzałożyciel w 1947 roku oddziału gdańskiego i prezes w latach: 1949–1950, 1952–1956, 1960, 1969–1971), Komitetu Narodowego Międzynarodowej Pokojowej Grupy Naukowców PUGWASH, Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Fizyki Medycznej, Polskiego Towarzystwa Badań Radiacyjnych. Należał także do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1968–1990), Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych – koło na Politechnice Gdańskiej (1991–2000)^[4].

Dwukrotnie żonaty. Od 1937 r. był mężem Marii Zofii z domu Wróblewskiej (ur. 1916), z którą miał syna Krzysztofa (Christophera) Adama (ur. 1940). Małżeństwo zakończyło się rozwodem w roku 1947. Po raz drugi ożenił się w 1950 r. z Janiną z domu Krzyżanowską (1907–1995), lekarzem stomatologiem. Drugie małżeństwo również zakończyło się rozwodem^[6].

Zmarł w Gdańsku, pochowany 27 czerwca 2000 r. na cmentarzu Srebrzysko^[6] (rejon III, kwatera TAR I-SKARPA-28)^[7].

• 1932−1939 − asystent Zakładu Fizyki UW (prof. Cz. Białobrzeski); okupacja w Warszawie; tajne wykłady z fizyki medycznej;
• 1945−1946 z-ca profesora, kierownik Katedry Fizyki II, Wydział Chemii Politechniki Gdańskiej;
• 1946−1969 kierownik Katedry Fizyki II. Wydziału Chemii Politechniki Gdańskiej, prof. nadzw., prof. zwycz.;
• 1969−1974 dyrektor Międzywydziałowego Instytutu Fizyki Politechniki Gdańskiej.

• 1945−1974 kierownik Katedry Fizyki, Dyrektor Instytutu Fizyki Politechniki Gdańskiej;
• 1953−1954 oraz 1966−1969 Dziekan Wydziału Chemicznego Politechniki Gdańskiej.

Olgierd Gzowski, Józef Terlecki, Sylwester Bernasik, Bronisław Jachym, Wiktor Nowak, Tadeusz Umiński, Andrzej Januszatis, Wiktor Zając, Jerzy Kortz, Adolf Fiałkiewicz, Marian Grodel.

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1970)
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1964)
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1958)
• Złoty Krzyż Zasługi (1957)
• Krzyż Oświęcimski (1988)
• Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939”
• Medal 40-lecia Polski Ludowej
• Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1974)
• Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (1974)
• Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
• Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” (1974)
• Odznaka honorowa „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” (1954)
• Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej” (1967)
• Medal im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk
• Medal Marii Skłodowskiej-Curie
• Medal „Zasłużony dla Akademii Medycznej w Gdańsku” (1975)
• Medal „Zasłużony dla Politechniki Gdańskiej”
• Medal 40-lecia Akademii Medycznej w Gdańsku (1985)
• Medal 50-lecia Politechniki Gdańskiej
• Medal 40-lecia Politechniki Gdańskiej
• Medal Pamiątkowy Politechniki Gdańskiej (1982)
• Medal Pamiątkowy Uniwersytetu Gdańskiego (1982)
• Złota Odznaka Jubileuszowa 50-lecia Politechniki Gdańskiej
• Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Gdańska” (1960)

Źródło:^[1][6].

• tytuł doktora honoris causa Politechniki Gdańskiej (1985)^[4]
• tytuł doktora honoris causa Akademii Medycznej w Gdańsku (1992)^[8]
• tytuł Honorowego Obywatela Miasta Gdańska (1994)^[9]

• Noty biograficzne. W: Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej 1945–2017. 2017, s. 59. ISBN 978-83-62984-52-7.
• Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 18–19 ISBN 83-223-2491-X
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.

• Biogram w Gedanopedii