Jan Draus

Jan Draus
	; Jan Draus (2025)
Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	25 marca 1952 ; Kolbuszowa
	Profesor nauk humanistycznych
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Doktorat	1981
Habilitacja	1994
Profesura	2000
	Nauczyciel akademicki
Uniwersytet	Uniwersytet Rzeszowski
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Marian Draus (ur. 25 marca 1952 w Kolbuszowej) – polski historyk, polityk i nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych, senator II kadencji, członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej.

Życiorys

Syn Franciszka i Heleny^[1]. W latach 1967–1971 uczęszczał do kolbuszowskiego liceum, którego jest absolwentem^[2]. Ukończył w 1976 studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1981 uzyskał stopień doktora, a w 1994 doktora habilitowanego (w Instytucie Historii Nauki PAN). W 2000 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Został nauczycielem akademickim w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Rzeszowie, a w 2001 na nowo powołanym Uniwersytecie Rzeszowskim. Był też wykładowcą na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim^[3]. Od 2001 był rektorem Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Przemyślu^[4], w 2006 przekształconej w Państwową Wyższą Szkołę Wschodnioeuropejską. Opublikował m.in. kilkanaście pozycji książkowych o tematyce historycznej. Był również redaktorem naczelnym Encyklopedii Rzeszowa^[5].

W drugiej połowie lat 70. był współpracownikiem Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” oraz wykładowcą Towarzystwa Kursów Naukowych^[6]. W 1980 został przewodniczącym komisji zakładowej „Solidarności” w WSP w Rzeszowie, a następnie współpracował z podziemnymi strukturami związku^[6]. Był członkiem Komitetu Obywatelskiego^[6]. Wchodził także w skład zarządu Klubu Inteligencji Katolickiej w Rzeszowie^[6]. Od 1991 do 1993 sprawował mandat senatora II kadencji, wybranego z lokalnego komitetu Regionalne Forum Wyborcze. Zasiadał w klubie parlamentarnym Konwencja Polska. W wyborach parlamentarnych w 1993 bez powodzenia ubiegał się o reelekcję, startując w województwie rzeszowskim z ramienia KW „Zjednoczenie Polskie”^[7]. W latach 1994–1998 był wicedyrektorem Radia Rzeszów^[3].

W 1999 został powołany w skład Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, w 2007 z inicjatywy posłów PiS wybrany na drugą kadencję. Zakończył pełnienie tej funkcji w 2011 w związku z likwidacją Kolegium IPN. Kolejny raz został członkiem tego ciała po jego ponownym utworzeniu w 2016^[8], a w 2023 został wybrany na następną kadencję^[9]. Obejmował funkcję przewodniczącego tego gremium^[3]. Został członkiem rady programowej Fundacji im. Janusza Kurtyki^[10]. W 2023 wszedł w skład rady fundacji Europa Karpat^[11].

Został członkiem komitetu wspierającego kandydaturę Karola Nawrockiego na prezydenta RP w wyborach w 2025^[12].

Jest bratem Ewy Draus^[13].

Odznaczenia i wyróżnienia

W 2015 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski^[14]. W 2017 został wyróżniony Medalem „Polonia Semper Fidelis”, w 2018 otrzymał Krzyż Wolności i Solidarności^[15] oraz Medal 100-lecia Odzyskania Niepodległości^[16]. W 1991 został uhonorowany Nagrodą Miasta Rzeszowa^[16], w 2012 rada miejska w Przemyślu nadała mu tytuł honorowego obywatela tego miasta^[17].

Publikacje

Oświata na Rzeszowszczyźnie w latach 1939–1945 (współautor: Ryszard Terlecki), Wrocław-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984.
Polskie szkoły wyższe i instytucje naukowe na emigracji 1939–1945 (współautor: Ryszard Terlecki), Wrocław-Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1984.
Diecezja przemyska w latach 1939–1945, t. 3, pod red. Jana Drausa i Jana Musiała, Przemyśl: Biblioteczka Przemyska, 1990.
Oświata i nauka polska na Bliskim i Środkowym Wschodzie 1939–1950, Lublin: TNKUL, 1993.
Stronnictwo Pracy w województwie rzeszowskim 1945–1946–1950: z dziejów regionalnej chadecji, Rzeszów: Instytut Europejskich Studiów Społecznych, 1998.
Przeciw Solidarności 1980–1989: rzeszowska opozycja w tajnych archiwach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, wybór dokumentów i oprac. Jan Draus i Zbigniew Nawrocki, Rzeszów: Zarząd Regionu NSZZ „Solidarność”, 2000.
Historia wychowania (współautor: Ryszard Terlecki), t. 2: Wiek XIX i XX, Kraków: Wydawnictwo WAM – WSFP „Ignatianum”, 2005.
Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918–1946. Portret kresowej uczelni, Kraków: Księgarnia Akademicka, 2007.
Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska w Przemyślu 2001–2011 (współautor: Zdzisław Budzyński), Przemyśl: Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska, 2011.
Konferencja Rektorów Publicznych Szkół Zawodowych w Polsce 1998–2013. 15 lat KRePSZ, Gniezno: Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, 2013.
Fundacje naukowo-wychowawcze Adama Kozłowieckiego (współautor: Ludwik Grzebień), Majdan Królewski: Fundacja im. Księdza Kardynała Adama Kozłowieckiego „Serce bez Granic”, 2014.
Living torches, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2018.
Before the Berlin wall fell. Hungary, Czechoslovakia and Poland towards the Refugees from the East Germany in 1989 (współautor: Maciej Szymanowski), Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2019.

Przypisy

↑ Dane osoby z katalogu osób „rozpracowywanych”. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2023-05-20].
↑ Jan Draus. List prof. dr hab. Jana Drausa. „Ziemia Kolbuszowska”, s. 6–7, czerwiec 2012. [dostęp 2025-06-28].
↑ ^a ^b ^c Prof. dr hab. Jan Draus. ipn.gov.pl. [dostęp 2017-12-30].
↑ Jolanta Ziobro. Minister wręczył nominacje. „Tygodnik Sanocki”, s. 2, 18 maja 2001.
↑ Encyklopedia Rzeszowa. WordCat. [dostęp 2023-05-24]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d Kto jest kim w polityce polskiej. Warszawa: PAI, 1993, s. 66. ISBN 83-223-2645-9.
↑ Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 września 1993 r. o wynikach wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 19 września 1993 r. (M.P. z 1993 r. Nr 50, poz. 471).
↑ Sejm wybrał członków Kolegium IPN. rp.pl, 23 czerwca 2016. [dostęp 2016-06-23].
↑ Sejm powołał członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. dzieje.pl, 17 czerwca 2023. [dostęp 2023-06-22].
↑ Rada Programowa. fundacjakurtyki.pl. [dostęp 2025-03-01].
↑ Europa Karpat. rejestr.io. [dostęp 2025-03-02].
↑ Komitet poparcia Karola Nawrockiego. wszystkoconajwazniejsze.pl, 6 grudnia 2024. [dostęp 2025-04-26].
↑ Ewa Draus wojewodą. nowiny24.pl, 1 grudnia 2005. [dostęp 2017-12-30].
↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 marca 2015 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2015 r. poz. 434).
↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 września 2018 r. o nadaniu odznaczeń (M.P. z 2018 r. poz. 1132).
↑ ^a ^b WandaW. Tarnawska WandaW., Draus Jan, [w:] Encyklopedia Solidarności [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2023-05-24] .
↑ Honorowi Obywatele Przemyśla. przemysl.pl. [dostęp 2013-02-21].

Bibliografia

Druk nr 1518: Lista kandydatów na członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. sejm.gov.pl, 15 marca 2007. [dostęp 2026-02-08].
Prof. dr hab. Jan Marian Draus, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2013-02-21] .
WandaW. Tarnawska WandaW., Draus Jan, [w:] Encyklopedia Solidarności [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2015-01-09] .

Linki zewnętrzne

Jan Draus. WordCat. [dostęp 2023-05-24]. (ang.).

[IPN-1] Dane osoby z katalogu osób „rozpracowywanych”. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2023-05-20].

[ziemiakolb-2] Jan Draus. List prof. dr hab. Jana Drausa. „Ziemia Kolbuszowska”, s. 6–7, czerwiec 2012. [dostęp 2025-06-28].

[ipn2-3] Prof. dr hab. Jan Draus. ipn.gov.pl. [dostęp 2017-12-30].

[TS-4] Jolanta Ziobro. Minister wręczył nominacje. „Tygodnik Sanocki”, s. 2, 18 maja 2001.

[WC2-5] Encyklopedia Rzeszowa. WordCat. [dostęp 2023-05-24]. (ang.).

[kto-6] Kto jest kim w polityce polskiej. Warszawa: PAI, 1993, s. 66. ISBN 83-223-2645-9.

[OBW-7] Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 września 1993 r. o wynikach wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 19 września 1993 r. (M.P. z 1993 r. Nr 50, poz. 471).

[KOL-8] Sejm wybrał członków Kolegium IPN. rp.pl, 23 czerwca 2016. [dostęp 2016-06-23].

[9] Sejm powołał członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. dzieje.pl, 17 czerwca 2023. [dostęp 2023-06-22].

[10] Rada Programowa. fundacjakurtyki.pl. [dostęp 2025-03-01].

[11] Europa Karpat. rejestr.io. [dostęp 2025-03-02].

[12] Komitet poparcia Karola Nawrockiego. wszystkoconajwazniejsze.pl, 6 grudnia 2024. [dostęp 2025-04-26].

[BRAT-13] Ewa Draus wojewodą. nowiny24.pl, 1 grudnia 2005. [dostęp 2017-12-30].

[KKOOP-14] Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 marca 2015 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2015 r. poz. 434).

[KWiS-15] Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 września 2018 r. o nadaniu odznaczeń (M.P. z 2018 r. poz. 1132).

[ES-16] WandaW. Tarnawska WandaW., Draus Jan, [w:] Encyklopedia Solidarności [online], Instytut Pamięci Narodowej [dostęp 2023-05-24] .

[HOMP-17] Honorowi Obywatele Przemyśla. przemysl.pl. [dostęp 2013-02-21].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]