Jan Windsor

Jan
John Charles Francis
	Książę Wielkiej Brytanii
	Dane biograficzne
Dynastia	Windsorowie
Data urodzenia	12 lipca 1905
Data śmierci	18 stycznia 1919
Ojciec	Jerzy V
Matka	Maria Teck
Rodzeństwo	Edward VIII; Jerzy VI; Maria; Henryk, książę Gloucester; Jerzy, książę Kentu

Książę Jan, właśc. John Charles Francis (ur. 12 lipca 1905 w York Cottage, Sandringham, zm. 18 stycznia 1919 w Wood Farm, Sandringham) – książę Zjednoczonego Królestwa.

Życiorys

Rodzina i chrzest

Urodził się 12 lipca 1905 w należącej do księstwa Yorku rezydencji York Cottage, znajdującej się na terenach Sandringham House w hrabstwie Norfolk w Anglii. Był najmłodszym synem Jerzego, księcia Walii, i Marii z Tecków^[1]. Jako wnuk monarchy w linii męskiej, króla Edwarda VII, miał prawo do predykatu „Jego Królewskiej Wysokości” i tytułu księcia Wielkiej Brytanii, a jako syn księcia Walii nosił tytuł „księcia Jana z Walii”. W chwili narodzin zajmował szóste miejsce w linii sukcesji do tronu Wielkiej Brytanii, po ojcu i starszych braciach: Edwardzie, Albercie, Henryku i Jerzym.

Został ochrzczony 3 sierpnia 1905 w Kościele Św. Marii Magdaleny w Sandringham przez miejscowego kapłana i mentora księcia Walii, Johna Neale’a Daltona. Otrzymał trzy imiona: Jan Karol Franciszek. Jego rodzicami chrzestnymi zostali: król Portugalii Karol I; książę Sparty z żoną, księżną Sparty; książę Karol z Danii; Alicja, księżna Teck, i Aleksander, książę Fife. Czterech z pięciu ojców chrzestnych (wyłączając księcia Sparty) reprezentowanych było przez księcia Walii, podczas gdy obie matki chrzestne zastępowała księżniczka Wiktoria, ciotka Jana ze strony ojca.

Choroba

Książęta: Albert, Jan, Henryk, Maria, Edward i Jerzy (1912)

Chorował na epilepsję, która początkowo nie dawała objawów, dlatego Jan był traktowany tak, jak starsze rodzeństwo. W przeciwieństwie do zestresowanych, poddawanych ciągłej presji braci, w szczególności Edwarda i Alberta (u tego ostatniego stres doprowadził do jąkania), był dzieckiem wesołym, ekstrawertycznym oraz łatwo i chętnie nawiązującym kontakty z ludźmi. W wieku czterech lat miał pierwszy napad padaczkowy^[2]. Przez kolejny atak nie uczestniczył w koronacji ojca 22 czerwca 1911 w Opactwie Westminsterskim.

W 1917 otoczenie księcia zauważyło, że Jan jest zbyt wysoki, jak na swój wiek (12 lat), co spowodowało, że chłopca zaczęto nazywać „dzieckiem potworem” (ang. a monster boy). Nie został uwzględniony na zdjęciu rodziny królewskiej, które zostało zrobione 6 lipca 1918 w Pałacu Buckingham z okazji 25-lecia ślubu króla Jerzego V i królowej Marii. Nasilające się, coraz częstsze ataki doprowadziły do odosobnienia Jana w obawie przed kompromitacją^[2]. W 1916 został umieszczony w Wood Farm w Wolferton niedaleko Sandringham House^[2]. Księciem opiekowała się niania, Charlotte „Lalla” Bill^[2]. Aby Jan nie czuł się samotny, do Wood Farm za zgodą pary królewskiej zapraszano Winifred Thomas, chorą na astmę dziewczynkę z Yorkshire w podobnym wieku, by towarzyszyła księciu w zabawach na powietrzu. Ojciec nigdy odwiedził syna, a matka czyniła to rzadko^[2].

Śmierć

Zmarł 18 stycznia 1919 po ciężkim ataku epileptycznym^[2]. W chwili jego śmierci w pobliżu nie było ani lekarza, ani żadnego z rodziców, a jedyną obecną przy łóżku była niania Charlotte Bill, która osobiście zadzwoniła do Pałacu Buckingham, by przekazać królowej wiadomość o śmierci syna. Para królewska natychmiast udała się do Wood Farm, gdzie przez ostatnie trzy lata mieszkał książę. Pogrzeb Jana odbył się 21 stycznia 1919 z udziałem m.in. pary królewskiej, niani Charlotte Bill i Johna Daltona, który 13 lat wcześniej udzielał księciu chrztu. Jan został pochowany w kościele Św. Marii Magdaleny w Sandringham.

Spuścizna

Imię Jan jest uznawane za nieszczęśliwe dla brytyjskiej rodziny królewskiej, głównie za sprawą króla Jana bez Ziemi, ale także z powodu przedwczesnych i tragicznych śmierci dotykających członków rodziny królewskiej o imieniu Jan, m.in. księcia Aleksandra Jana z Walii, syna Edwarda VII i brata Jerzego V, dlatego od czasu śmierci księcia Jana w 1919 unika się nadawania tego imienia książętom brytyjskim. Diana, księżna Walii, w 1982 chciała nadać nowo narodzonemu synowi imię Jan na cześć jej ojca, Jana, hrabiego Spencera, ale dwór nie wyraził na to zgody (ostatecznie chłopcu dano imię William).

Na historię księcia Jana zwrócono uwagę w mediach dopiero w 1998, gdy w sprzedanych na aukcji w Paryżu albumach księcia Windsoru (Edwarda, najstarszego brata Jana) odnaleziono zdjęcie 9-letniego chłopca w stroju marynarskim, bardzo podobnego do Alberta, przyszłego Jerzego VI. Okazało się, że chłopcem pozującym do fotografii nie było żadne ze znanych dzieci Jerzego V, a ukrywany przez lata książę Jan.

Historia księcia Jana posłużyła za temat w filmie dokumentalnym Książę Jan: Tragiczny sekret Windsorów. Stacja telewizyjna BBC w 2003 stworzyła film o księciu Janie, Nieznany książę, który zdobył trzy nagrody Emmy.

Tytuły

12 lipca 1905 – 6 maja 1910: Jego Królewska Wysokość Książę Jan z Walii (ang. His Royal Highness Prince John of Wales)
6 maja 1910 – 18 stycznia 1919: Jego Królewska Wysokość Książę Jan (ang. His Royal Highness The Prince John)

Przypisy

↑ Iwona Kienzler: Księżna Diana. Miłość, zdrada, samotność. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2021, s. 58–59. ISBN 978-83-11-16395-9.
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Iwona Kienzler: Księżna Diana. Miłość, zdrada, samotność. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2021, s. 59. ISBN 978-83-11-16395-9.

[1] Iwona Kienzler: Księżna Diana. Miłość, zdrada, samotność. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2021, s. 58–59. ISBN 978-83-11-16395-9.

[jan1-2] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f Iwona Kienzler: Księżna Diana. Miłość, zdrada, samotność. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2021, s. 59. ISBN 978-83-11-16395-9.

[1]

[2]