Jerzy Kmita

Jerzy Kmita

Data i miejsce urodzenia	26 grudnia 1931 Rajsko
Data i miejsce śmierci	24 lipca 2012 Poznań
Profesor nauk humanistycznych
Specjalność: filozofia kultury, filozofia nauki, metodologia nauk
Alma Mater	Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Doktorat	14 maja 1962
Habilitacja	22 stycznia 1968
Profesura	4 kwietnia 1974
Polska Akademia Nauk
Status	członek rzeczywisty
Uczelnia	Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Odznaczenia
Cytaty w Wikicytatach

Jerzy Maria Kmita (ur. 26 grudnia 1931 w Rajsku, zm. 24 lipca 2012 w Poznaniu^[1][2]) – polski filozof i teoretyk kultury, profesor nauk humanistycznych (1979).

Urodził się w nauczycielskiej rodzinie Stanisława (zm. 1940) i Janiny z domu Chrzanowskiej. Miał brata i siostrę. Rozpoczętą 1 września 1938, w szkole powszechnej w Rajsku, naukę przerwał wybuch II wojny światowej^[3].

Podczas okupacji niemieckiej z matką i rodzeństwem przebywali w podkaliskich miejscowościach, by na koniec wojny zamieszkać we wsi Agnieszkowo. Matka zajmowała się nauczaniem dzieci w zakresie szkoły powszechnej^[3].

Po wojnie zamieszkał z rodziną w Kaliszu. Po zdaniu egzaminu wstępnego, rozpoczął we wrześniu 1945 naukę w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Adama Asnyka w Kaliszu (od 1948 Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka), którą ukończył złożeniem egzaminu dojrzałości w maju 1951^[4]. W latach 1951–1955 studiował na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Poznańskiego. Egzamin magisterski złożył 4 czerwca 1955 z wynikiem bardzo dobrym, po czym do 1957 pracował w tamtejszej Bibliotece Uniwersyteckiej. W latach 1957–1960 był asystentem w Katedrze Logiki na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii UAM, po trzech latach awansował na stanowisko starszego asystenta (1960–1962). W 1962 na Wydziale Filozoficznym uzyskał stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie dysertacji Znaczenie jako wykładnik sposobu rozumienia wyrażeń. Od 1962 do 1967 pełnił stanowisko adiunkta w Zakładzie Logiki. Powierzono mu także funkcję opiekuna Sekcji Metodologicznej Studenckiego Koła Filozoficznego. W 1964 wstąpił do PZPR^[5]. W 1968 uzyskał stopień docenta habilitowanego z zakresu logiki i metodologii nauk społecznych na podstawie rozprawy Problematyka terminów teoretycznych w odniesieniu do pojęć literaturoznawczych, po czym do 1973 był zatrudniony na stanowisku docenta w Zakładzie Logiki. Jednocześnie od 1969 do 1976 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Filozofii UAM. W 1974 uzyskał stopień profesora nadzwyczajnego w Instytucie Filozofii, w którym pracował do 1979. Od 1977 pełnił funkcję kierownika Zakładu Historii i Metodologii Nauk o Kulturze w Instytucie Kulturoznawstwa. Rada Państwa uchwałą nr 27/79 z dnia 12 kwietnia 1979 nadała Jerzemu Kmicie tytuł profesora zwyczajnego nauk humanistycznych. Od tego momentu aż do 1993 był dyrektorem Instytutu Kulturoznawstwa UAM^[3].

W 1972 został wybrany do Prezydium Komitetu Nauk Filozoficznych Polskiej Akademii Nauk, pozostając jego członkiem do 1986. W latach 1986–1993 członek korespondent Polskiej Akademii Nauk, od 1994 był członkiem rzeczywistym PAN^[6]. W latach 1979–1990 i 2002–2006 był członkiem Centralnej Komisji Kwalifikacyjnej do Spraw Kadr Naukowych przy Prezesie Rady Ministrów. Od 1983 był członkiem Narodowej Rady Kultury aż do jej rozwiązania w 1990. W latach 1986–1990 uczestniczył w pracach Komisji Ocen Badań Podstawowych przy Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Komisji Ocen Badań Podstawowych Polskiej Akademii Nauk. Należał do Polskiego Towarzystwa Filozoficznego i Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk^[3].

Ideowo związany z poznańską szkołą metodologiczną, którą współtworzył wraz z Leszkiem Nowakiem i Jerzym Topolskim.

Prof. Jerzy Kmita jest autorem 16 książek, ok. 200 artykułów naukowych w czasopismach i pracach zbiorowych, recenzji i omówień, ponad 100 tekstów popularnonaukowych i eseistyczno-publicystycznych oraz 13 redakcji książek wieloautorskich^[3].

Zmarł w Poznaniu, pochowany w Alei Zasłużonych cmentarza Junikowo (pole AZ, kwatera 2-L-27D)^[7].

• Problematyka terminów teoretycznych w odniesieniu do pojęć literaturoznawczych, wyd. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Wydział Filologiczno-Filozoficzny, Poznań 1967.
• Studia nad teoretycznymi podstawami humanistyki, wyd. Powielarnia i Introligatornia UAM, Poznań 1968 (razem z Leszkiem Nowakiem).
• Wykłady z logiki: dla studentów Wydziału Filologicznego, 2 tomy, wyd. Powielarnia i Introligatornia UAM, Poznań 1969–1970.
• Z metodologicznych problemów interpretacji humanistycznej, wyd. PWN, Warszawa 1971.
• Wartość – dzieło – sens. Szkice z filozofii kultury artystycznej, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1975.
• Szkice z teorii poznania naukowego, wyd. PWN, Warszawa 1976.
• (red.) Założenia teoretyczne badań nad rozwojem historycznym, wyd. PWN, Warszawa 1977.
• Wykłady z logiki i metodologii nauk (Wyd. PWN), 1977.
• Społeczny kontekst poznania, wyd. Ossolineum, Warszawa 1979 (wraz ze Zdzisławem Cackowskim).
• Z problemów epistemologii historycznej, wyd. PWN, Warszawa 1980.
• (red.) Studia z teorii kultury i metodologii badań nad kulturą, wyd. PWN, Poznań 1982.
• Kultura i poznanie, wyd. PWN, Warszawa 1985.
• Aktualność marksowskiej koncepcji poznania naukowego, wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza, Poznań 1986.
• Kultura jako przedmiot współczesnej refleksji filozoficznej, wyd. PAN, Warszawa 1987.
• Problems in historical epistemology, wyd. PWN, Warszawa 1988.
• (z Grzegorzem Banaszakiem) Społeczno-regulacyjna koncepcja kultury, Warszawa 1991, Wyd. Instytutu Kultury.
• Jak słowa łączą się ze światem. Studium krytyczne neopragmatyzmu, wyd. Wydawnictwo Naukowe IF UAM, Poznań 1995 (I wyd.) i 1998 (II wyd.).
• Tropem Nietzscheańskiego kłamstwa słów, wyd. Wydawnictwo Naukowe IF UAM, Poznań 1999.
• Wymykanie się uniwersaliom, wyd. Oficyna Naukowa, Warszawa 2000.
• Racjonalność „uwolniona od hipoteki metafizycznej”, wyd. BTN, Bydgoszcz 2001.
• Konieczne serio ironisty. O przekształcaniu się problemów filozoficznych w kulturoznawcze, wyd. Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2007.

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1978)
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (1979)
• Medal Palmae Universitatis Studiorum Posnaniensis (2011)^[8]
• Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL”^[9]
• Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1976)
• Odznaka Honorowa Miasta Poznania (1977)

Źródło:^[3].

• Nagroda III stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1968)
• Nagroda Rektora UAM z okazji Dnia Nauczyciela za osiągnięcia w pracy naukowej, dydaktyczno-wychowawczej i organizacyjnej (1973)
• Nagroda im. Tadeusza Kotarbińskiego za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1974)
• Nagroda Rektora UAM za całokształt pracy dla dobra Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w roku akademickim 1974/75 (1975)
• Nagroda Rektora UAM za osiągnięcia w dziedzinie naukowo-badawczej (1976)
• Nagroda indywidualna II stopnia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych za książkę Szkice z teorii poznania naukowego (1977)
• Nagroda Naukowa Województwa Poznańskiego (1977)
• Nagroda Wielkopolskiego Towarzystwa Kulturalnego za działalność naukową i pedagogiczną (1980)
• Nagroda indywidualna II stopnia Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych za książkę Z problemów epistemologii historycznej (1981)
• Nagroda indywidualna I stopnia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za monografię Kultura i poznanie (1985)
• Nagroda „Realizm, Racjonalność, Relatywizm” przyznana przez Komisję Konkursową Redakcji Serii Wydawniczej Wydawnictwa Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej za monografię Kultura i poznanie (1985)
• Nagroda dziekana Wydziału Nauk Społecznych za działalność dydaktyczną (1996)

Źródło:^[3].

• Biogram [w:] Poczet członków PTPN, s. 217.