Jerzy Pytlewski

Jerzy Pytlewski

Świerszcz

pułkownik kawalerii
Pełne imię i nazwisko	Jerzy Stefan Pytlewski
Data i miejsce urodzenia	10 lutego 1887 Kielce
Data i miejsce śmierci	20 maja 1939 Warszawa
Przebieg służby
Lata służby	1905–1911 1914–1934
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Jednostki	6 pułk strzelców konnych
Stanowiska	dowódca pułku
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-ukraińska wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia

Jerzy Stefan Pytlewski, ps. Świerszcz (ur. 10 lutego 1887 w Kielcach, zm. 20 maja 1939 w Warszawie) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Urodził się 10 lutego 1887 w Kielcach, stolicy ówczesnej guberni kieleckiej, w rodzinie Franciszka (1858–1936) i Stefani z Turowskich (1863–1938)^[1][2][3]. Był starszym bratem Zofii (1989–1895), Heleny (1893–1893), Aliny po mężu Szydłowskiej (1890–1927), Jana (1894–1894) i Tadeusza (1896–1962)^[1], rotmistrza Wojska Polskiego i kawalera Orderu Virtuti Militari^[a].

W 1905, po ukończeniu gimnazjum w Kielcach, wstąpił do armii rosyjskiej, w charakterze wolontariusza (ros. Вольноопределяющийся)^[2][3]. W 1909, po ukończeniu Twerskiej Szkoły Junkrów Kawalerii został mianowany kornetem ze starszeństwem z 15 czerwca 1908 i wcielony do 5 pułku huzarów^[2][4]. W 1911, po zwolnieniu z wojska, rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Dorpacie^[2][3].

Od 12 sierpnia 1914 podczas I wojny światowej walczył w Legionach Polskich używając pseudonimu „Świerszcz”^[2][3]. Był dowódcą plutonu^[3] w 1 pułku ułanów Legionów Polskich. 5 marca 1915 awansował na podporucznika, a 1 listopada 1916 na porucznika^[5]. Od 1 czerwca 1915 pełnił funkcję komendanta szwadronu.

Szczególnie odznaczył się 7 sierpnia 1915 w czasie walk pod Jastkowem, gdzie „swoją nadzwyczajną odwagą wpłynął na pluton, który mimo ciężkiego terenu i przeważających sił wroga, osiągnął znaczny sukces. Podczas odwrotu znad Styru w 1916, zajmując wyznaczone mu stanowiska, swoją zdecydowaną postawą i umiejętnościami przyczynił się skutecznie do pomyślnego odwrotu I B. Leg. Pol.”^[2][3]. Za te czyny został odznaczony Orderem Virtuti Militari^[2][3].

W lutym i marcu 1917 w Ostrołęce był wykładowcą artylerii i fortyfikacji na kawaleryjskim kursie oficerskim. Po kryzysie przysięgowym w 1917 internowany w Beniaminowie^[3]. Po zwolnieniu w Polskiej Sile Zbrojnej. Od listopada 1918 w szeregach odrodzonego Wojska Polskiego brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej^[3].

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 37. lokatą w korpusie oficerów jazdy^[6]. W 1923 pełnił służbę w Oddziale Szkolnym Centralnej Szkoły Kawalerii w Grudziądzu, pozostając oficerem nadetatowym 21 pułku Ułanów Nadwiślańskich^[7]. 26 listopada 1923 został wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy 2 pułku strzelców konnych w Hrubieszowie^[8]. 1 grudnia 1924 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 7. lokatą w korpusie oficerów kawalerii^[9][10].

23 czerwca 1926, po tragicznej śmierci pułkownika Konstantego Obidzińskiego, powierzono mu pełnienie obowiązków dowódcy 6 pułku strzelców konnych w Żółkwi^[11][12]. 1 stycznia 1929 awansował na pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 1. lokatą w korpusie oficerów kawalerii^[13][14][15]. 30 marca 1934 został zwolniony z zajmowanego stanowiska z pozostawieniem bez przynależności służbowej i równoczesnym oddaniem do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII we Lwowie^[16]. Z dniem 31 lipca 1934 został przeniesiony w stan spoczynku^[17]. Po zwolnieniu z wojska zamieszkał w Warszawie przy ul. Skaryszewskiej 13 m. 7^[2]. Zmarł 20 maja 1939 w Warszawie^[18]. Cztery dni później został pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu Starym w Kielcach (kwatera 13B).

Od 12 sierpnia 1913 był żonaty z Władysławą z d. Kula (1886–1961)^[1], nie miał dzieci^[3].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5408 – 17 maja 1922^[19][20][21]
• Krzyż Niepodległości – 16 września 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[22][23]
• Krzyż Walecznych dwukrotnie^[24][25]
• Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928^[26][27]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

• Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik oficerów kawalerii. Warszawa: Przegląd Kawaleryjski, 1930.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Księga Jazdy Polskiej. Bolesław Wieniawa-Długoszowski (red.) Bronisław Rakowski (red.) Władysław Dziewanowski (red.) Karol Koźmiński (red.) Stanisław Strumph-Wojtkiewicz (red.) Stanisław Ostoja-Chrostowski (red.) Stanisław Haykowski (ilust.). Warszawa: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”, 1938.
• Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.