Krogulec orientalny
| Tachyspiza virgata | |||
| (Temminck, 1822) | |||
| |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
krogulec orientalny | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |||
 | |||
Krogulec orientalny[3] (Tachyspiza virgata) – gatunek średniej wielkości ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący Azję Południową i Południowo-Wschodnią oraz Chiny i Tajwan.
Systematyka i zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Do gatunku tego włączano niekiedy krogulca japońskiego (T. gularis), traktowanego obecnie jako osobny gatunek[1]. Obecnie zwykle wyróżnia się 10 podgatunków T. virgata[4][5][6]:
- T. virgata affinis (Hodgson, 1836) – żyjący w północnych Indiach, Nepalu, środkowych i wschodnich Chinach oraz Indochinach,
- T. virgata abdulalii (Mees, 1981) – żyjący na Andamanach i Nikobarach,
- T. virgata besra (Jerdon, 1839) – żyjący w południowo-zachodnich Indiach i na Cejlonie, prawdopodobnie także w południowo-wschodnich Indiach,
- T. virgata confusa (Hartert, 1910) – żyjący w północnych, środkowych i wschodnich Filipinach (wyspy Luzon, Mindoro, Panay, Negros i Catanduanes),
- T. virgata fuscipectus (Mees, 1970) – żyjący na Tajwanie,
- T. virgata quagga (Parkes, 1973) – żyjący w południowo-wschodnich Filipinach (wyspy Cebu, Bohol, Leyte, Samar, Siquijor i Mindanao),
- T. virgata quinquefasciata (Mees, 1984) – żyjący na wyspie Flores,
- T. virgata rufotibialis (Sharpe, 1887) – żyjący na północnym Borneo,
- T. virgata vanbemmeli (Voous, 1950) – żyjący na Sumatrze,
- T. virgata virgata (Temminck, 1822) – żyjący na Jawie i Bali.
Wątpliwy jest status wyróżnianego dawniej podgatunku nisoides[1], opisanego przez Blytha w 1847 roku jako odrębny gatunek Accipiter nisoides na podstawie samicy odłowionej w okolicach Malakki[7][8]. Holotyp ten zaginął[8]. Obecnie takson ten jest zwykle synonimizowany z krogulcem japońskim (T. gularis)[8].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Głowa i szyja mają barwę czarną, po bokach rudawą, kark cętkowany na biało. Pokrywy uszne są jasnoszare, gardło płowo-białe, pokrywy skrzydłowe czarne. Zewnętrzna część ogona jest ciemnoszara, wewnętrzna jaśniejsza z trzema ciemnymi pasami. Klatka piersiowa i brzuch są biało-szare, woskówka żółtawa, dziób czarny, nogi pomarańczowo-żółte, oczy żółte. Osobniki tego gatunku osiągają długość ok. 28–30 cm.
Ekologia i zachowanie
[edytuj | edytuj kod]Krogulce orientalne żyją w gęstych lasach, w pobliżu zbiorników wodnych, do wysokości ok. 2000 m n.p.m. Żywią się głównie mniejszymi ptakami, rzadziej małymi ssakami, jaszczurkami i dużymi owadami. Samice składają 4–5 białych jaj z brązowo-czerwonawymi elementami.
Status zagrożenia
[edytuj | edytuj kod]Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje krogulca orientalnego za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność populacji wstępnie szacowana jest na 40–400 tysięcy dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na utratę siedlisk leśnych[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Besra (Accipiter virgatus). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-17)]. (ang.).
- ↑ a b BirdLife International, Accipiter virgatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2025-2 [dostęp 2025-12-29] (ang.).
- ↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Accipitrini Vigors, 1824 (wersja: 2025-04-19). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-12-29].
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hoatzin, New World vultures, Secretarybird, raptors. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-12-29]. (ang.).
- ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025, 2025, DOI: 10.2173/avilist.v2025 (ang.).
- ↑ Orta, J. & J.S. Marks: Besra (Tachyspiza virgata), version 1.1. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024. [dostęp 2025-12-09]. (ang.).
- ↑ E. Blyth, Zoological Department.— Mr. Blyth’s Report, „The journal of the Asiatic Society of Bengal”, 16 cz. 2, 1847, s. 727 (ang.).
- ↑ a b c Clark, W.S. & J.S. Marks: Japanese Sparrowhawk (Tachyspiza gularis), version 1.1. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2024. [dostęp 2025-12-09]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Accipiter virgatus. [w:] Global Raptor Information Network [on-line]. 2014-05-15. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-11-27)]. (ang.).
- James Murray: The Avifauna of the Island of Ceylon: A Systematic Account with Descriptions of All the Known Species of Birds Inhabiting the Island, Also Observations on Their Habits, Nidification, &c, and Tables of Their Geographical Distribution Throughout India. Asian Educational Services, 2005. ISBN 978-81-206-1974-6.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
