Ludwik Janiszewski

Ludwik Janiszewski

Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	25 sierpnia 1927 Otorowo
Data śmierci	15 lipca 1998
profesor
Specjalność: socjologia morska, socjologia rodziny
Alma Mater	Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Uniwersytet Warszawski
Doktorat	luty 1967 – socjologia Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu
Habilitacja	1976 UAM Poznań
Profesura	1980
Polska Akademia Nauk
Status	członek rzeczywisty
Nauczyciel akademicki
Uczelnia	Uniwersytet Szczeciński
Stanowisko	profesor
Okres zatrudn.	1985-1998
dyrektor Instytutu Socjologii
Odznaczenia

Ludwik Janiszewski (ur. 25 sierpnia 1927 w Otorowie, zm. 15 lipca 1998^[1]) – polski socjolog, profesor zwyczajny, pierwszy dyrektor Instytutu Socjologii Uniwersytetu Szczecińskiego i jeden z orędowników przemianowania dawnej Wyższej Szkoły Pedagogicznej na Uniwersytet. Twórca Instytutu Socjologii w Szczecinie i subdyscypliny, jaką jest socjologia morska^[2].

Ludwik Janiszewski urodził się w Otorowie w powiecie szamotulskim. W roku 1933 wraz z całą rodziną przeprowadził się do Karolewa (gm. Wyrzysk). W latach 1934–1939 uczęszczał do szkoły powszechnej w Wyrzysku. Od maja 1941 do stycznia 1945 r. był więziony w obozie hitlerowskim w Potulicach. W trybie przyśpieszonym ukończył w Wyrzysku jesienią 1945 roku dwie ostatnie klasy szkoły powszechnej. Jako eksternista zdał w roku 1947 w Gimnazjum Ogólnokształcącym w Bydgoszczy tzw. „małą maturę”,  a dwa lata później „dużą maturę”. W latach 1949–1952  studiował na  Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu filologię polską, a od 1952 do 1954 filozofię na Uniwersytecie Warszawskim, uzyskując stopień magistra. Po studiach do 1968 roku pracował jako wykładowca w Studium Nauczycielskim w Szczecinie. 1965–1966  pracował na morzu w charakterze rybaka i marynarza. W lutym 1967 na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu obronił pracę doktorską pt. „Postawy rybaków dalekomorskich wobec wykonywanego zawodu” (promotor: Władysław Markiewicz)^[3].

Od 1968 do 1973 był zatrudniony w Wyższej Szkole Nauczycielskiej (WSN) w Szczecinie, filii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (UAM) w Poznaniu. W UAM zdał w roku 1976 kolokwium habilitacyjne. W latach 1973–1985 pracował w Wyższej Szkole Pedagogicznej (dotychczasowej WSN) w Szczecinie, do roku 1981 jako dziekan Wydziału Humanistycznego. W 1980 roku otrzymał tytuł profesora^[4][3].

Od 1985 roku pracował na Uniwersytecie Szczecińskim (US). W 1989 został na US profesorem zwyczajnym, w  latach 1985–1995 pełnił tam funkcję dyrektora Instytutu Socjologii. Od 1979 do 1990 zatrudniony był również jako kierownik Zakładu Socjologii Morskiej w szczecińskim oddziale Polskiej Akademii Nauk^[3].  

Odegrał znaczącą rolę w tworzeniu środowiska socjologicznego, powołując szereg towarzystw i kół naukowych, jak: Koło Socjologów przy Poznańskim Oddziale Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (PTS) w 1968 roku, Szczecińsko-Koszaliński Oddział PTS w 1971 czy Szczeciński Oddział PTS w 1973, pełniąc równocześnie do 1981 r. funkcję przewodniczącego Oddziału. W roku 1977 zorganizował przy Zarządzie Głównym PTS specjalistyczną Sekcję Socjologii Morskiej jako wyraz usankcjonowania nowej subdyscypliny^[5].

Powołał w 1979 roku w Szczecinie Zakład Socjologii Morskiej PAN oraz –  w ramach tego Zakładu –  Pracownię Socjologii Morskiej w Gdańsku, którą kierował do roku 1990.  Od 1985 roku redagował serię „Roczniki Socjologii Morskiej”. W latach 1982–1992 był członkiem Komitetu Nauk Socjologicznych Polskiej Akademii Nauk. Był inicjatorem założenia Stowarzyszenia Europa Regionum oraz pierwszym redaktorem naczelnym czasopisma o tym samym tytule^[3].

7 maja 2012 roku na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Szczecińskiego w sali im. prof. Ludwika Janiszewskiego odbyła się uroczystość z okazji nadania imienia Profesora ulicy prowadzącej do Ronda Uniwersyteckiego w Szczecinie^[6].

• 1971  Złota Odznaka Zasłużonego Pracownika Morza
• 1971  Medal 25-lecia Rozwoju Nauki na Pomorzu Zachodnim
• 1979   Medal Komisji Edukacji Narodowej
• 1981  Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• 1996  Krzyż Oświęcimski

1958 Słownik terminów filozoficznych (skrypt), Szczecin

1963 Początki rybołówstwa dalekomorskiego w Polsce (1931–1939), w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3, s. 5–21

1967 Rybacy dalekomorscy. Studium socjologiczne, Poznań

1969

Dalekomorski statek rybacki jako system społeczny, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 1, s. 25–51

Motywy wyboru zawodu rybaka dalekomorskiego, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 4, s. 83–105

1970

Kultura na statku morskim (red.), Szczecin

Teoretyczne i metodologiczne problemy badań czasu wolnego ludzi morza, w: Kultura na statku morskim, s. 15–28

1971

O pojęciu rodziny. Próba uporządkowania kategorii socjologicznych, w: "Zeszyty Naukowe WSN", Szczecin, nr 4, s. 202–222

Trudności w nauce szkolnej u dzieci marynarzy i rybaków, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3, s. 157–170

Socjologiczne badania nad ludźmi morza, w: "Studia Socjologiczne" nr 4, s. 123–147

1972

Stosunek dzieci marynarzy i rybaków do zawodu wykonywanego przez ojca, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 1, s. 194–213

Zastosowanie socjologii w procesie projektowania budowy i eksploatacji statku morskiego, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 2, s. 75–90.

Kształtowanie kadr pracowniczych w okresie rewolucji naukowo-technicznej, w: "Zeszyty Naukowe WSN", Szczecin, nr 6, s. 315–340

1973

Czas wolny ludzi morza na lądzie (red.), Szczecin

Stan i perspektywy socjologii morskiej w Polsce, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 4, s. 135–156

1974

Rodzina marynarzy i rybaków, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3, s. 133–142

Przeobrażenia społeczeństwa Pomorza Zachodniego, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3-4, s. 99–120

Zmiany technologiczne we flocie handlowej i rybackiej i ich wpływ na kształtowanie się nowego modelu kulturowego załóg, w: "Zeszyty Naukowe WSP", Szczecin, nr 15, s. 229–245

1976

Rodzina marynarzy i rybaków morskich. Studium socjologiczne, Warszawa-Poznań

Norweski program badań naukowych nad statkiem morskim, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3, s. 73–86

1977

Socjologia morska. Wstęp informacyjny i bibliograficzny, Szczecin

O potrzebie badań socjologicznych nad szczecińskim środowiskiem literackim, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 2, s. 147–165

1978

Skutki zmian technicznych i technologicznych na statku morskim, w: "Humanizacja Pracy" nr 1, s. 23–34

1979

Rozwój kolejnictwa na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1975, Szczecin (współred.)

1980

Problemy i kierunki rozwoju socjologii morskiej (red.), Szczecin

Różnorodne podejście metodologiczne do badań nad sukcesem małżeńskim w rodzinie współczesnej, w: Metodologiczne problemy badań nad rodziną, praca zbiorowa pod redakcją Z. Tyszki, Poznań, s. 139–146

Modele sukcesu małżeńskiego w rodzinach marynarzy, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 2-3, s. 39–50

1981

Kierunki badań socjologicznych na Pomorzu Zachodnim, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3-4, s. 21– 39

Teoretyczne i metodologiczne propozycje badania strajku robotniczego, w: "Studia Socjologiczne" nr 4, s. 177–196 (współaut. A. Sosnowski)

1982

Rodziny szczecińskie w świetle badań empirycznych (red.), Szczecin

Socjologia morska nową gałęzią nauki, w: "Nautologia" nr 1– 4, s. 6–11

1983

Socjologia morska – jej przedmiot i funkcje, w: "Studia Socjologiczne" nr 3, s. 35–60 (współaut. A. Sosnowski)

Powstanie i rozwój socjologii morskiej w Polsce, w: "Rocznik Koszaliński" nr 19, s. 25–40

1984

Socjologia morska. Wybór zagadnień, Wrocław-Warszawa (współaut. A. Sosnowski)

Strajk jako "przejaw" czy jako "tożsamość" konfliktu społecznego, w: "Studia Socjologiczne" nr 1, s. 336–336 (współaut. A. Sosnowski).

Socjologia morska – przedmiot i funkcje, w: "Biuletyn Instytutu Bałtyckiego", s. 5–31

Zawód i rodzina – dwa istotne elementy struktury społecznej, w: Rodzina a struktura społeczna, praca zbiorowa pod redakcją Z. Tyszki. Bydgoszcz, s. 59–71.

1985

Socjologia morska jako nauka, w: "Socjologia Morska", t. I, s. 77–90

Uciążliwości w pracy zawodowej marynarzy i rybaków dalekomorskich w perspektywie socjologii, psychologii i medycyny, Szczecin (współaut. A. Sosnowski)

1986

Sukces małżeński w rodzinach marynarzy. Studium socjologiczne, Warszawa – Poznań

Społeczno-kulturowe determinanty sukcesu małżeńskiego w rodzinach marynarzy, w: "Szczecińskie Roczniki Naukowe", t. 1, s. 77– 90

Rozwój i dorobek socjologii w Szczecinie, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 4, s. 93–119

Procesy przemian w społeczności rybaków szwedzkich, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 2, s. 71–83

1987

Obozy hitlerowskie na Pomorzu Zachodnim i Gdańskim w latach drugiej wojny światowej (red.), Szczecin

Rola "czynnika morskiego" w procesie zmian społecznych na Pomorzu Zachodnim, w: Społeczeństwo i gospodarka Pomorza Zachodniego, pod redakcją S. Szały, Szczecin – Koszalin, s. 36–60

Refleksje na temat nieklasycznych metod pozyskiwania materiałów autobiograficznych, w: Metodologiczne problemy zastosowania metody biograficznej do badań nad współczesnością, praca zbiorowa pod redakcją M. Latoszka, Gdańsk, s. 15–29

Badania socjologiczne nad ludźmi morza w literaturze obcej. Przegląd zagadnień, w: "Socjologia Morska", t. II, s. 7–27

1988

Zawód a życie rodzinne ludzi morza (red.), Szczecin

Zawód a wewnętrzne sfery życia rodzinnego, w: Zawód a życie rodzinne ludzi morza, s. 29–52

1989

Rodziny ludzi morza w procesie przemian, w: "Roczniki Socjologii Rodziny" t. 1, s. 63–76

Związek badań teoretycznych z powstaniem socjologii morskiej, w: "Studia Socjologiczne" nr 2, s. 31–42

1990

Wprowadzenie do psychosocjologicznych badań nad statkiem i załogą marynarzy w Szwecji, w: "Studia Sociologica" nr 1, s. 5–26

Socjologiczny model statku jako instytucji zamkniętej, w: "Szczecińskie Roczniki Naukowe" t. 5, z. 3, s. 81–94

1991

Ludzie morza i ich rodziny w procesie przemian (red.), Szczecin

Kategorie zawodowe ludzi morza a rodzina, Szczecin

Pomorze jako przedmiot zainteresowań badawczych socjologii morskiej, w: "Roczniki Socjologii Morskiej", t. VI, s. 47–58

1992

Statek jako instytucja totalna. Przegląd krytyczny głównych stanowisk badawczych, Szczecin

Polacy i Niemcy. Sondaż opinii i postaw, Szczecin (współaut. R. Woźniak)

1993

Mniejszość niemiecka a Polacy na Pomorzu Szczecińskim. Szkic socjologiczny, Szczecin

Stosunki polsko-niemieckie w opinii mieszkańców strefy pogranicza, w: "Studia Sociologica" nr 5, s. 5–18

1994

Wprowadzenie do metodologii socjologii morskiej (Projekt konspektu do dyskusji), w: "Roczniki Socjologii Morskiej" t. VII, s. 5–14 (współaut. A. Sosnowski i J. Walkowiak)

Die polnische Gesellschaft im Grenzgebiet an Oder und Neiβe, w: "Transoder" nr 10–11, s. 40–46

1995

Niemcy w świadomości Polaków. Rys socjologiczny, Szczecin

Sytuacja społeczno-polityczna jako czynnik zniekształcenia biografii, w: Zastosowanie metody biograficznej w socjologii i psychologii, praca zbiorowa pod redakcją J. Leońskiego i T. Rzepy, Szczecin, s. 43–48

1996

Psychospołeczne aspekty stosunków polsko-niemieckich. Obawy i nadzieje, Szczecin (współred. W. Durka)

Socjologiczne aspekty rozłąki w rodzinach ludzi morza, w: "Roczniki Socjologii Morskiej", Oddział PAN w Gdańsku, t. XI, s. 29–38

1997

Morze i jego wpływ na świadomość i zachowania społeczne, w: "Zeszyty Morskie" nr 3, Szczecin, s. 47–60

"Delfin" – Państwowe Przedsiębiorstwo Połowów Dalekomorskich w Świnoujściu (1949–1951). Zarys monograficzny, Szczecin (współaut. M. Kalczyńska).

• W kręgu Ludzi Morza. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 1997, pod redakcją Roberta B. Woźniaka. ISBN 83-87341-28-2. ISSN 0860-2751.
• Robert B. Woźniak: Ludwik Janiszewski jako badacz socjologii morskiej 25 VIII 1927 - 15 VII 1998, [w:] „Studia socjologiczne” 1998, 3, s. 5-12.

• Prof. zw. dr hab. Ludwik Janiszewski, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2013-05-01] .
• Wykaz Autorów - Przegląd Zachodniopomorski - Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego
• przeglad_socjologiczny_sociological_review-r1978-t30-s379-382.pdf