Max Immelmann

Max Immelmann

17 zwycięstw
Oberleutnant
Data i miejsce urodzenia	21 września 1890 Drezno, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci	18 czerwca 1916 okolice Sallaumines, Francja
Przebieg służby
Lata służby	1911–1912, 1914–1916
Siły zbrojne	Armia Cesarstwa Niemieckiego Luftstreitkräfte
Jednostki	KEK Metz, Feldflieger-Abteilung 62, KEK Douai
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa
Odznaczenia

Max Immelmann (ur. 21 września 1890, zm. 18 czerwca 1916) – niemiecki lotnik – pierwszy niemiecki as myśliwski z początkowego okresu I wojny światowej. Uzyskał 17 zwycięstw powietrznych.

Urodził się 21 września 1890 roku w Dreźnie^[1]. Był synem Franza i Gertrude Sidonie, z domu Grimmer. W 1905, w wieku 15 lat, rozpoczął edukację wojskową w Dreźnieńskiej Szkole Kadetów. W kwietniu 1911 został przydzielony do 2 Eisenbahnregiment (2 pułku kolejowego). Przejawiał talent techniczny i w sierpniu tego samego roku został wysłany do akademii wojskowej w Anklam, w której zetknął się po raz pierwszy z lotnictwem wojskowym^[1]. W kwietniu 1912 roku na swój wniosek został przeniesiony do rezerwy i rozpoczął studia na Politechnice Drezdeńskiej^[1] na wydziale budowy maszyn. Po wybuchu wojny został powołany do służby w macierzystym 2 Eisenbahnregiment, lecz 12 listopada 1914 na ochotnika wstąpił do szkoły lotniczej w Adlershof, którą ukończył w marcu 1915 (z wcale nienadzwyczajnym wynikiem).

12 marca 1915 trafił na front zachodni, początkowo do 3. parku lotniczego w okolicy Reims, w którym wykonywał loty treningowe i łącznikowe^[2]. 12 kwietnia został przydzielony do jednostki bojowej Feldflieger Abteilung 10 (FFA 10), zajmując się korygowaniem ognia artylerii^[3]. Już 28 kwietnia został przeniesiony do nowo powstającej FFA 62, w skład której wchodził też Oswald Boelcke^[3]. 19 maja przybył z tą jednostką na lotnisko La Brayelle położone w pobliżu miasteczka Douai. Latał tam jako pilot nieuzbrojonego samolotu rozpoznawczego LVG B.I^[3]. Za lot bojowy 2 czerwca 1915 roku, kiedy wykonał zadanie mimo ostrzału przez francuski samolot Farman, został odznaczony Żelaznym Krzyżem II klasy^[3]. 15 czerwca Immelmann otrzymał samolot LVG B.II uzbrojony w zdobyczny karabin maszynowy Hotchkiss, ale w pierwszej walce (około 16 czerwca) musiał lądować przymusowo po niemieckiej stronie po uszkodzeniu zbiornika paliwa^[3].

Sława Immelmanna jako pilota myśliwskiego związała się z nowo wprowadzonym jednopłatowym samolotem myśliwskim Fokker E.I (Eindecker), wyposażonym w istotną nowość – zsynchronizowany karabin maszynowy. Oswald Boelcke jako pierwszy dostał nowy samolot, a Immelmann latał wówczas na uzbrojonym rozpoznawczym LVG C.I i pod koniec lipca dopiero szkolił się na nowym myśliwcu^[4]. 1 sierpnia 1915 roku lotnisko Douai stało się celem ataku dziewięciu brytyjskich lekkich bombowców B.E.2c 2 dywizjonu RFC^[5]. Immelmann i Boelcke wystartowali na Fokkerach za odlatującymi samolotami. Karabin maszynowy samolotu Boelckego się zaciął, lecz Immelmann zaatakował jeden z samolotów. Jego ogień ranił angielskiego pilota, który został zmuszony do awaryjnego lądowania^[5]. Immelmann wówczas wylądował obok zestrzelonego samolotu i osobiście wziął jego pilota (lecącego bez strzelca) do niewoli^[5]. W tym okresie walki powietrzne i zestrzelenia były jeszcze rzadkością, z powodu braku odpowiedniego sprzętu. Zostało to uznane oficjalnie za pierwsze niemieckie zwycięstwo powietrzne^[5]. Za ten wyczyn Immelmann otrzymał Krzyż Żelazny I klasy^[5].

Do grudnia 1915 Immelmann zestrzelił dalsze 6 samolotów, stając się ulubieńcem prasy niemieckiej nazywanym Orłem z Lille (Der Adler von Lille) i rywalizując z Boelckem o kolejne zwycięstwa. Latał wówczas na Fokkerze E.I o numerze E13/15^[6]. Swój drugi samolot zestrzelił 10 września^[6]. 23 września jego samolot został poważnie uszkodzony w walce z francuskim Caudron G.4, również uszkodzonym^[6]. 12 stycznia 1916 on i Boelcke, mając po 8 zwycięstw, zostali pierwszymi niemieckimi lotnikami odznaczonymi najwyższym niemieckim odznaczeniem Pour le Mérite (nazwanym później potocznie Blauen Max – po angielsku: Blue Max od koloru orderu i imienia Immelmanna).

18 czerwca 1916 roku wieczorem Immelmann zginął w walce z brytyjskimi samolotami nad północną Francją, przyczyny jego śmierci nie są do końca ustalone. Według wersji brytyjskiej został on zestrzelony przez dwumiejscowy myśliwiec F.E.2b z załogą: pilot G.R. McCubbin i strzelec J. H. Waller z 25. dywizjonu RFC^[7]. Niemcy z kolei przypisywali zestrzelenie Immelmanna artylerii przeciwlotniczej, wersję tę popierał konstruktor samolotu Anthony Fokker. Wersja ta została jednak odrzucona przez badającą to później komisję niemiecką, która na podstawie raportów stwierdziła, że nastąpiło zniszczenie śmigła samolotu i katastrofa na skutek awarii synchronizatora^[7] (dwa razy, w kwietniu i maju 1916 Immelmannowi zdarzały się takie awarie, zakończone „odstrzeleniem” śmigła i awaryjnym lądowaniem). Immelmann w tym czasie jednak jeszcze nie strzelał i nie można wykluczyć, że śmigło zostało uszkodzone przez angielski pocisk lub na skutek wady^[7]. Do śmierci Max Immelmann uzyskał 15 uznanych oficjalnie i potwierdzonych zwycięstw powietrznych^[8] (drugi as, Boelcke, miał wówczas 13 zwycięstw). Oprócz tego zestrzelił na pewno jeden samolot w swoim przedostatnim locie 18 czerwca, którego nie zdążył zgłosić, jeden samolot prawdopodobnie i trzy w parze z Maxem Mulzerem, zaliczone temu ostatniemu (w tym jeden w swoim ostatnim locie)^[8].

Immelmann był bardzo dobrym pilotem i strzelcem, jednym z pierwszych twórców zasad taktyki walki powietrznej. Jego imieniem został nazwany jeden z manewrów bojowych – zwrot Immelmanna, polegający na zmianie kierunku lotu na przeciwny z nabraniem wysokości (aczkolwiek prawdopodobnie nie on był twórcą tego manewru, ale myśliwce, na których latał: Fokker E.I – E.IV były zdolne do jego wykonania).

Nazwiskiem Maksa Immelmanna nazwano m.in. 2 pułk Stukasów, walczący podczas II wojny światowej.

• Pour le Mérite – 12 stycznia 1916
• Królewski Order Rodu Hohenzollernów – listopad 1915
• Order Wojskowy św. Henryka – 13 października 1915
• Order Alberta z Mieczami (saski)
• Order Zasługi Wojskowej z Mieczami (wirtemberski)
• Krzyż Żelazny I Klasy
• Krzyż Żelazny II Klasy
• Srebrny Medal Fryderyka Augusta (saski)
• Krzyż Hanzeatycki
• Żelazny Półksiężyc (Imperium Osmańskie)
• Puchar Zwycięzcy w Walce Powietrznej (Ehrenbecher für den Sieger im Luftkampf) – 24 grudnia 1915.

• „Gentleman” Max Immelmann. Portret bohatera wojny powietrznej. W: Kacper Jan Gęsior: Magis quam homo. Świętość i heroizm w dziejach. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, 2020. ISBN 978-83-66546-31-8. Brak numerów stron w książce
• Max Immelmann na: Lotnictwo I wojny światowej
• Immelman page at acepilots.com (ang.)
• Jurij Siergijewicz. Lilskij Orieł. Pionier niemieckoj intriebitielnoj awiacyi Max Immelmann. „Arsienał-Kollekcyja”. Nr 5/2014 (23), s. 12–21, maj 2014. Moskwa. (ros.). 
• Jurij Siergijewicz. Lilskij Orieł. Pionier niemieckoj intriebitielnoj awiacyi Max Immelmann*. „Arsienał-Kollekcyja”. Nr 6/2014 (24), s. 15–23, czerwiec 2014. Moskwa. (ros.). 

• The Aerodrome: Max Immelmann (lista zwycięstw). [dostęp 2010-07-25]. (ang.).