Odjazdy

Odjazdy – festiwal muzyki, przede wszystkim rockowej, cykliczna impreza muzyczna organizowana w Katowicach w latach 1986—2000, 2011—2014, 2017. W trakcie trwania stanowił istotny składnik sceny kulturalnej Katowic^[1]. W latach 90. wydarzenie uchodziło za jedną z najbardziej prestiżowych imprez tego typu w kraju, a jego edycje przyciągały do Spodka tysiące uczestników z całej Polski^[2][3].

Po raz pierwszy festiwal odbył się w Katowicach w 1986 roku w klubie studenckim Akant pod nazwą Przegląd Muzyki Nowej i Odjazdowej; potocznie nazywany przez organizatorów „Odjazdy”^{[4][5][6][7][8]}. Organizatorem była Agencja Uczelniana „Alma Art”^[9]. Kierownictwo artystyczne przeglądu (w latach 80.) działało pod kierownictwem Dariusza Bernackiego^[10]. W przeglądzie oprócz znanych zespołów brały udział zespoły amatorskie. Udział w przeglądzie wiązał się z procedurą kwalifikacji na podstawie nadesłanych materiałów (m.in. kasety z co najmniej 20 minutami programu oraz tekstów utworów)^[11]. W edycji z 1988 roku z 60 zgłoszonych zespołów zakwalifikowano 17, a pierwszą nagrodę (występ w Jarocinie) zdobyła grupa Toy z Tarnowa^[10]. W tamtym czasie najczęściej zgłaszały zespoły z nurtu punk rock, new wave, cold wave i innych określanych wówczas „falą”^[12]. Nagrodą w konkursie podczas przeglądu był występ na Festiwalu Muzyki Rockowej w Jarocinie^[10].

Przełomowy dla festiwalu był rok 1989, kiedy wydarzenie przeniosło się do Spodka i odtąd (w kolejnych latach) odbywało się jesienią, czyniąc ze Spodka ważne miejsce prezentacji polskiej sceny alternatywnej^[13][3]. W latach 90. obok głównej sceny funkcjonowały także sceny konkursowe dla mniej znanych wykonawców, wyłanianych w drodze eliminacji; w 1995 roku zapowiadano równoległe koncerty na dwóch scenach bocznych, a w programie jednej z nich znalazł się m.in. Kaliber 44^[14]. Wydarzenie stało się główną sceną muzyki alternatywnej dopuszczając różnorodne gatunki muzyczne skupiając się na brzmieniach około rockowych^[15].

W 1997 roku (dwunasta edycja) festiwal przyciągnął do Katowic publiczność z całej Polski i był opisywany jako najbardziej prestiżowa impreza tego typu w kraju^[2]. Wydarzenie odbywało się wówczas tradycyjnie w przedostatnią sobotę listopada i gromadziło blisko osiem tysięcy uczestników^[2]. Koncerty sceny konkursowej rozpoczynały się przed południem, a zwycięzca „małej sceny” (Kobong) otwierał później część główną w Spodku^[2].

Po edycji w 2000 roku festiwal został zawieszony i powrócił w 2011^[16][17][18]. Próbę reaktywacji festiwalu podjęła Agencja Go Ahead ze względu na dużą popularność festiwalu oraz liczne zainteresowanie jego reaktywacją. 26 lutego 2011 roku w katowickim Spodku odbyła się pierwsza po przerwie edycja wydarzenia na której zagrali: Myslovitz, Coma, Strachy Na Lachy, Happysad, Muchy oraz CF98^[19]. 18 lutego 2012 roku odbyła się druga edycja Odjazdów po reaktywacji, gdzie wystąpiły zespoły: The Lunatics, Koniec Świata, Cool Kids Of Death, Armia, Acid Drinkers, Hey oraz Pidżama Porno^[20]. Po edycji w 2014 festiwal ponownie został zawieszony^[13].

Kolejną próbę reaktywacji wydarzenia w 2017 roku podjęła More Music Agency znana z organizowania m.in. Tauron Nowa Muzyka^[21][22]; współgospodarzem była także Gmina Katowice^[13][23][3]. Na festiwalu Odjazdy 2017 działała także druga scena poświęcona muzyce eksperymentalnej. Nietypowym wydarzeniem był występ pionierów polskiego punk rocka w towarzystwie jazzmanów^[24].

Na festiwalu można było posłuchać po raz pierwszy w Polsce koncertów takich zespołów, jak Rammstein, Therapy?, Chumbawamba, Bloodhound Gang, The Young Gods^[25]. Na festiwalu wystąpiły też: Kaliber 44, Skankan, Perfect, Agressiva 69, Breathless, Opposition, Habakuk, Closterkeller, IRA, Wilki, Proletaryat, No Pasaran, Psyche, Pidżama Porno,Piersi, Myslovitz, Kult, CF98, Muchy, happysad, Strachy na Lachy, Coma, H-Blockx, GBH, O.N.A., Tuff Enuff, Dog Eat Dog, Pabieda, Fort BS i wiele innych^[22][26]. Festiwal stał się miejscem debiutu wielu znanych potem zespołów^[27]. Często określany przez media i fanów określany mianem kultowego czy legendarnego^[28][29][30].