Operacja bobrujska

Ten artykuł należy dopracować:

od 2025-11 → poprawić styl – powinien być encyklopedyczny.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Operacja bobrujska

II wojna światowa, front wschodni, część operacji Bagration
Zniszczone niemieckie czołgi PzKpfw IV i ich martwe załogi z 20 Dywizji Pancernej w Bobrujsku
Czas	24–29 czerwca 1944
Miejsce	Bobrujsk i okolice
Terytorium	ZSRR
Przyczyna	operacja Bagration
Wynik	decydujące zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu
III Rzesza  ZSRR
Dowódcy
Nikolaus von Vormann Konstanty Rokossowski
Siły
90 000 żołnierzy nieznane
Straty
źródła radzieckie: 50 000 zabitych, 20 000 pojmanych nieznane
Położenie na mapie obwodu mohylewskiego miejsce bitwy
Położenie na mapie Białorusi miejsce bitwy
Położenie na mapie Związku Radzieckiego miejsce bitwy
53,1°N 29,2°E/53,100000 29,200000
Multimedia w Wikimedia Commons

Operacja bobrujska (ros. Бобруйская наступательная операция) – działania bojowe Armię Czerwoną przeprowadzone latem 1944 i stanowiące część operacji „Bagration” (Białoruskiej Strategicznej Operacji Ofensywnej).

24 czerwca 1944 r. okupowany przez Niemców Bobrujsk został zaatakowany przez wojska 1 Frontu Białoruskiego i Dnieprzańskiej Flotylli Wojennej. Broniła go 9 Armia. Początkowo natarcie zostało powstrzymane, jednak o godz. 9 3 i 48 Armia wraz z 9 Korpusem Pancernym przełamały obronę. Gen. Nikolaus von Vormann zarządził odwrót, jednak po kwadransie Hitler wydał rozkaz przeprowadzenia kontrataku, który nie miał szans powodzenia. O godz. 16 wojska niemieckie zaczęły się chaotycznie wycofywać, jednak 6 dywizji znalazło się w okrążeniu^[1].

26 czerwca z Bobrujska odjechał ostatni pociąg z rannymi. W chwili okrążenia Bobrujska w Cytadeli było 5000 rannych. Do końca dnia 28 czerwca, czyli do momentu rozpoczęcia przebijania się z miasta liczba rannych znacznie wzrosła. Rannych nie było przy grupach bojowych podczas przebijania się, pozostali w Cytadeli.

Wbrew radzieckiej historiografii część żołnierzy niemieckich przebiło się z Bobrujska. Liczebność okrążonego zgrupowania nie została ustalona. W mieście zgromadziły się sztaby różnych jednostek 9 Armii: sztab XXXXI KPanc., sztaby 20 DPanc., 36., 45., 383 DP. i 707 DOchr. oraz dowódca 134 DP (sztab dywizji został zniszczony 26 czerwca na wschodnim brzegu Berezyny). Z jednostek bojowych do Bobrujska przedostały się: 20 DPanc., 383 DP., 244 BDzSzturm. oraz rozbite oddziały 6., 36., 45., 134 DP., oraz wiele innych drobnych pododdziałów armijnych i służb tyłowych w tym 1003 bochr. Ze względu na fakt, że wiele oddziałów było zdezorganizowanych oraz że na wschodnim brzegu Berezyny przyczółek został utrzymany do godziny 13:00 27 czerwca, z którego do miasta ciągle przedzierali się rozbitkowie, nie było możliwości oszacowania liczebności garnizonu. Radzieckie szacunki co do liczebności garnizonu są niewiarygodne.

28 czerwca dowodzący 1 Frontem Białoruskim Konstanty Rokossowski nakazał zniszczyć otoczone oddziały niemieckie. Zadanie powierzono 16 Armii Lotniczej. Pokonano też dwa niemieckie korpusy broniące Mohylewa. Bobrujsk został wyzwolony 29 czerwca. Po tej operacji Rokossowski uzyskał awans na stopień marszałka Związku Radzieckiego.

Przedarcie się z Bobrujska w kierunku północno–zachodnim rozpoczęło się przed północą 28 czerwca. Oddziały miały iść w trzech falach. Pierwsza fala liczyła 30 tys. żołnierzy, liczebność dwóch kolejnych jest nieustalona. Pierwsza grupa, która przedarła się do pozycji 12 Dywizji Pancernej liczyła 5 tys. żołnierzy, a z nią jechał zdobyczny IS-2. Wkrótce liczebność rozbitków z Bobrujska wzrosła do 15 tys. Do 3 lipca do linii obronnych 9 Armii dotarło z okrążenia pod Bobrujskiem 25 tys. żołnierzy. Małe grupy i pojedynczy żołnierze jeszcze jesienią przedzierali się przez linię frontu. Np. 20 Dywizja Pancerna ocaliła łącznie 6100 żołnierzy, ale część służb tyłowych uniknęła okrążenia. Niemcy nie ustaliły liczby poległych i pojmanych żołnierzy, a radzieckie dane co do liczby jeńców są nieprawdziwe w związku z masakrami kolumn jenieckich.

Dnieprzańska Flotylla Wojskowa została powtórnie sformowana 14 września 1943 roku na bazie przewiezionych koleją na Dniepr okrętów Flotylli Wołżańskiej, która na skutek wyparcia przeciwnika z dorzecza Wołgi stała się zbędna. Począwszy od wiosny 1944 Flotylla Dnieprzańska brała aktywny udział w walkach z Niemcami na Prypeci i Berezynie. Dzięki rajdom opancerzonych kutrów i przeprawianiu przez rzeki ogromnych mas wojska, Flotylla walnie przyczyniła się do zamknięcia i likwidacji kotła pod Bobrujskiem. Na przełomie czerwca i lipca 1944 wysadziła na brzeg kilkadziesiąt taktycznych desantów, spośród których największy miał miejsce w Pińsku. Po zakończeniu działań na terenach dzisiejszej Białorusi główne siły Flotylli postanowiono przerzucić w dorzecze Wisły. Jako miejsce wodowania wybrano odcinek Bugu w okolicach Małkini.

• operacja mińska

• "Świat w wojnie" Historia II wojny światowej, wyd. GALAKTYKA, Łódź 1995.
• История Второй мировой войны 1939–1945, т. 9, М., 1978.
• История Великой Отечественной войны Советского Союза 1941–1945, т. 4, М., 1962.
• Освобождение Белоруссии 1944, 2 изд., М., 1974.
• Болдырев П. С. Бобруйская операция, М., 1945.