Senterpartiet

Senterpartiet

Państwo	Norwegia
Skrót	Sp
Lider	Trygve Slagsvold Vedum
Data założenia	1920
Adres siedziby	P.b. 1191 Sentrum 0107 Oslo
Ideologia polityczna	centryzm, agraryzm, eurosceptycyzm
Liczba członków	21 000 (2007)
Młodzieżówka	Senterungdommen
Barwy	zielona
Obecni posłowie	9/169
Obecni radni wojewódzcy	106/574

Norweska Partia Centrum (Senterpartiet, Sp) – norweska partia agrarystyczna o poglądach centrowych. Założona w 1920. Do 1959 partia nosiła nazwę Bondepartiet (Partia Chłopska).

Sp nie bazuje na żadnej z wielkich ideologii XIX i XX wieku, ale skupia się na zdecentralizowanym rozwoju ekonomicznym. Od 1972 partia jest jednym z głównych przeciwników wstąpieniu Norwegii do Unii Europejskiej.

Partia Centrum wspierała zarówno socjalistyczne, jak i niesocjalistyczne rządy; pomiędzy 1930 a 2000 brała udział w siedmiu gabinetach, trzy z nich tworzyli premierzy z Sp. Do czasu wyborów parlamentarnych w 2005 Senterpartiet brała udział tylko w niesocjalistycznych gabinetach.

W ciągu ośmiu dekad od utworzenia Partii Centrum, jako politycznej frakcji norweskiej organizacji rolniczej, Sp zmieniła się diametralnie. Kilka lat po powstaniu, oddzieliła się od swojej organizacji macierzystej i rozpoczęła propagowanie działalności politycznej opartej na decentralizacji, oddalając się ideologicznie od innych ugrupowań agrarnych w Europie.

Po wyborach parlamentarnych w 2005 Senterpartiet zawiązała koalicję rządową z Norweską Partią Pracy (DnA) i Sosialistisk Venstreparti (SV), będąc tzw. zieloną częścią Czerwono-Zielonej Koalicji. Udało jej się zapewnić sobie większość w parlamencie norweskim. Premierem został Jens Stoltenberg z DnA, a Sp weszła w skład jego gabinetu, obejmując 17 października 2005 cztery ministerstwa. W wyborach parlamentarnych w 2009 rządząca centrolewicowa koalicja utrzymała większość miejsc w parlamencie. Sp uzyskała 11 mandatów w Stortingu. W 2013 znalazła się w opozycji.

Wyniku wyborów w 2021, Senterpartiet uzyskało 28 mandatów w parlamencie. Z tego powodu razem z Partią Pracy utworzyli rząd mniejszościowy^[1]. Partia Centrum wyszła z rządu w styczniu 2025 r. ze względu na spór związany z Unią Europejską^[2][3].

• Johan Mellbye 1920–1921
• Kristoffer Høgset 1921–1927
• Erik Enge 1927–1930
• Jens Hundseid 1930–1938
• Nils Trædal 1938–1948
• Einar Frogner 1948–1954
• Per Borten 1955–1967
• John Austrheim 1967–1973
• Dagfinn Vårvik 1973–1977
• Gunnar Stålsett 1977–1979
• Johan Jakobsen 1979–1991
• Anne Enger Lahnstein 1991–1999
• Odd Roger Enoksen 1999–2003
• Åslaug Haga 2003–2008
• Lars Peder Brekk (p.o.) 2008
• Liv Signe Navarsete od 2008–2014
• Trygve Slagsvold Vedum od 2014

Gabinety tworzone przez premierów z Senterpartiet:

• Rząd Pedera Kolstada 1930–1931 (rząd mniejszościowy)
• Rząd Jensa Hundseida 1931–1932 (rząd mniejszościowy)
• Rząd Pera Bortena 1965–1971 (koalicja Sp, Høyre, KrF i Venstre)

Gabinety tworzone przez premierów z innych partii:

• Rząd Larsa Korvalda (KrF), 1972–1973 (koalicja KrF, Sp i Venstre)
• Rząd Kåre Willocha (Høyre), 1983–1986 (koalicja Høyre, KrF i Sp)
• Rząd Jana P. Syse (Høyre), 1989–1990, (koalicja Høyre, KrF i Sp)
• Pierwszy rząd Kjella Magne Bondevika (KrF), 1997–2000 (rząd mniejszościowy – koalicja KrF, Sp i Venstre)
• Drugi rząd Jensa Stoltenberga (DnA), 2005–2014 (koalicja DnA, Sp i SV)
• Pierwszy rząd Jonasa Større (AP), 2021-2025 (koalicja AP oraz SP)^[4][5]

• Oficjalna strona (norw.)
• Informacje o Senterpartiet. senterpartiet.no. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-08-18)]. (ang.).