Stopy miedzi
Stopy miedzi – stopy metali, w których głównym składnikiem jest miedź. Szacuje się, że znanych jest około 1000[1] stopów miedzi, z czego około 500 z nich jest wykorzystywanych w Stanach Zjednoczonych[2]. Wyjątkiem są tylko stopy srebra i złota, które nawet jeśli zawierają tylko 10% jakiegoś z nich nazywa się już stopami tych metali, mimo że zawierają głównie miedź. W zależności od przeznaczenia, stopy miedzi dzielą się na odlewnicze i do przeróbki plastycznej[3].
- Brązy są stopami miedzi, w których głównym składnikiem stopowym ponad 2% jest: cyna, aluminium, mangan, krzem, beryl, ołów i inne. W zależności od głównego składnika stopowego nosi taką nazwę np. brąz krzemowy, brąz ołowiowy itp.[3]
- Mosiądze – ich głównym składnikiem stopowym jest cynk w ilości do ok. 40%. Dzielą się na mosiądze odlewnicze i do przeróbki plastycznej, które z kolei dzielą się na dwuskładnikowe i wieloskładnikowe, wśród których wyróżnia się mosiądze ołowiowe i bezołowiowe[potrzebny przypis].
- Miedzionikle są przerabianymi plastycznie stopami miedzi, w których głównym składnikiem stopowym jest nikiel w ilości powyżej 2%. Cechą szczególną miedzionikli jest odporność na ścieranie i korozję oraz dobra plastyczność, która umożliwia wytwarzanie z nich np. monet (MN25)[potrzebny przypis].
- Spiże są stopami miedzi z cyną (11%), cynkiem (2–7%) i ołowiem (2–6%). Mają dużą wytrzymałość[4].
- Stopy oporowe miedzi są stopami miedzi z niklem (do 41%), cynkiem (do 28%), manganem (do 13%), aluminium (do 3,6%) i żelazem (do 1,5%). Charakteryzują się stosunkowo wysokim oporem elektrycznym (rezystywnością) i małym współczynnikiem cieplnym oporu[potrzebny przypis].
- Miedź stopowa jest to główna grupa stopowa miedzi, zawierająca nie więcej niż 2% głównego dodatku stopowego. Znormalizowane gatunki obejmują miedź arsenową, chromową, cynową, kadmową, manganową, krzemowo-manganową, niklową, siarkową, srebrową, tellurową i cyrkonową[3].
- Stopy wstępne miedzi są pomocniczymi, dwu- lub trójskładnikowymi stopami, wytwarzanymi w celu ułatwienia wprowadzenia dodatków stopowych lub technologicznych (odtlenianie). Stop zawierający 50% Al stosowany jest jako dodatek stopowy przy produkcji brązów i mosiądzów aluminiowych, stop zawierający 12% fosforu – jako dodatek stopowy lub jako odtleniacz[potrzebny przypis].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Copper: Inorganic & Coordination Chemistry. W: Encyclopedia of Inorganic Chemistry. John Wiley & Sons, Ltd, 2006-03-15, s. 940–956. DOI: 10.1002/0470862106. ISBN 978-0-470-86078-6. (ang.).
- ↑ Konrad J.A. Kundig, Copper and copper alloys, [w:] Myer Kutz (red.), Handbook of Materials Selection, John Wiley & Sons, Inc, 2002, s. 135–200, ISBN 0-471-35924-6 (ang.).
- ↑ a b c Leszek Adam Dobrzański: Metaloznawstwo z Podstawami Nauki o Materiałach. Wyd. 3. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1996. ISBN 83-204-2086-5.
- ↑ spiże. W: Mały słownik chemiczny. Jerzy Chodkowski (red.). Wyd. V. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976, s. 495.
