Synaphridae
| Synaphridae | |||
| Wunderlich, 1986 | |||
 Cepheia longiseta | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd | |||
| Parworząd | |||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina |
Synaphridae | ||
| Synonimy | |||
| |||
Synaphridae – rodzina pająków z infrarzędu wyższych i parworzędu płytkowców. Obejmuje 13 opisanych gatunków sklasyfikowanych w trzech rodzajach. Zamieszkują południe Europy, Azję Zachodnią i Środkową, Afrykę Północną i Madagaskar.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Pająki o ciele długości około 1 mm[1].
Prosoma jest w zarysie prawie okrągła do dłuższej niż szerszej. Wzdłuż środka grzbietu karapaksu biegnie szereg szczecinek na nabrzmiałych nasadach. Ośmioro oczu jest równomiernie rozmieszczonych w dwóch szeregach. Oczy par bocznych leżą naprzeciw siebie. Szczękoczułki zaopatrzone są w przedni kil i pozbawione zębów, także tych o kołkowatej formie. Warga górna pozbawiona jest przedniej ostrogi, a dolna jest nieobrzeżona i przyrośnięta jest do sternum, które z kolei ma ściętą tylną krawędź[1].
Odnóża cechują się stopami podzielonymi wtórnie na dwa nibyczłony, zwieńczonymi trzema pazurkami, z których dwa górne są ząbkowane, a jeden dolny ma pojedynczy ząbek grzbietowy. Jedyną szczecinką makroskopową każdego odnóża jest ta wyrastająca na grzbietowej stronie rzepki. Golenie mają długie trichobotria. Nadstopia są ku szczytom zwężone i wyposażone w duże, umieszczone grzbietowo narządy lirowate. Na nadstopiach dwóch początkowych par wyrasta jedno trichobotrium. Organ tarsalny jest niewielki, zaokrąglony i umiejscowiony w dosiebnej połowie stopy[1].
Opistosoma (odwłok) zaopatrzona jest w stożeczek i szczątkowo wykształcone pokrywy płuc książkowych, pozbawiona zaś sitka przędnego. Układ tchawkowy przedni sięga niektórymi tracheolami poprzez łącznik do prosomy. Tylny układ tchawkowy otwiera się dwiema szeroko rozstawionymi przetchlinkami połączonymi głęboką bruzdą leżącą w 1/5 drogi od kądziołków do bruzdy epigastrycznej. Kądziołki przednio-boczne mają jeden gruczoł przędny ampułkowaty większy, jeden tartipor, jeden guzek i od trzech do czterech gruczołów gruszkowatych. Kądziołki tylno-boczne mają człon szczytowy niemal tak długi jak nasadowy, zaopatrzony w jeden gruczoł przędny biczykowaty i jeden gruczoł przędny zbiorczy, a u samicy także jeden gruczoł przędny walcowaty. Kądziołki tylno-środkowe dysponują jednym gruczołem groniastym, rzadko dwoma i wówczas ponadto jednym gruczołem walcowatym. U samców ponadto występują trzy lub cztery gruczoły przędne epiandryczne[1].
Nogogłaszczki samca mają goleń z małym wyrostkiem grzbietowym lub bez niego, pozbawioną apofiz, zaopatrzoną w jedno grzbietowo umieszczone trichobotrium. Apofiz brak także na udzie i rzepce. Bulbus ma tegulum z jedną lub dwiema apofizami. Przynajmniej przeciętnie długi, nitkowaty embolus spoczywa w rowku konduktora. Paracymbium jest wykształcone. Nogogłaszczki samicy mają komplet członów, ale brak im pazurka[1].
Genitalia samicy zawierają jedną parę spermatek. Przewód kopulacyjny robi przynajmniej jedną pętlę wokół siebie lub wokół spermateki[1].
Rozprzestrzenienie
[edytuj | edytuj kod]Przedstawiciele rodziny zamieszkują krainy palearktyczną i madagaskarską. Cztery gatunki stwierdzono na południu Europy. Z Azji wykazano ich również trzy, a zasięg rodzaju rozciąga się tam od Anatolii i Lewantu po Azję Środkową i Iran. Trzy gatunki są endemitami Wysp Kanaryjskich. Jeden stwierdzono w kontynentalnej Afryce Północnej. Trzy gatunki to endemity Madagaskaru[2].
Taksonomia i ewolucja
[edytuj | edytuj kod]Kladogram wg Kulkarniego i innych, 2023[3]
|
Takson ten wprowadził w 1986 roku Jörg Wunderlich jako podrodzinę w obrębie Anapidae[4]. Do rangi odrębnej rodziny wynieśli go w 2003 roku Jurij Marusik i Pekka Lehtinen[5][2].
Wyniki molekularno-morfologicznych analiz filogenetycznych Lary Lopardo i innych z 2011 roku oraz analizy filogenomicznej Siddhartha Kulkarniego i innych z 2023 roku wskazują, że w obrębie nadrodziny Araneoidea Synaphridae tworzą wraz z Anapidae, Mysmenidae, Symphytognathidae i klejnotnikowatymi klad (tzw. „Symphytognathoid clade”)[6][7][3]. Wg wyników Kulkarniego i innych Synaphridae zajmują w jego obrębie pozycję siostrzaną dla Symphytognathidae[3].
Do rodziny należy 13 opisanych gatunków sklasyfikowanych w trzech rodzajach[2]:
- Africepheia Miller, 2007
- Cepheia Simon, 1894
- Synaphris Simon, 1894
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f J.A. Miller. Synaphridae of Madagascar (Araneae: Araneoidea): a new family record for the Afrotropical region. „Proceedings of the California Academy of Sciences”. 58 (3), s. 21-48, 2007.
- ↑ a b c Family: Synaphridae Wunderlich, 1986. [w:] World Spider Catalogue [on-line]. World Spider Catalog Association, 2025. [dostęp 2025-11-24].
- ↑ a b c Siddharth Kulkarni, Hannah M. Wood, Gustavo Hormiga. Advances in the reconstruction of the spider tree of life: A roadmap for spider systematics and comparative studies. „Cladistics”. 39 (6), s. 479-532, 2023. DOI: 10.1111/cla.12557.
- ↑ J. Wunderlich: Spinnenfauna gestern und heute: Fossile Spinnen in Bernstein und ihre heute lebenden Verwandten. Wiesbaden: Quelle & Meyer, 1986, s. 113.
- ↑ Yuri M. Marusik, Pekka T. Lehtinen. Synaphridae Wunderlich, 1986 (Aranei: Araneoidea), a new family status, with a description of a new species from Turkmenistan. „Arthropoda Selecta”. 11, s. 143-152, 2003.
- ↑ L. Lopardo, G. Giribet, G. Hormiga. Morphology to the rescue: Molecular data and the signal of morphological characters in combined phylogenetic analyses—A case study from mysmenid spiders (Araneae, Mysmenidae), with comments on the evolution of web architecture. „Cladistics”. 27, s. 278–330, 2011.
- ↑ S. Kulkarni, H.M. Wood, G. Hormiga. Phylogenomics illuminates the evolution of orb webs, respiratory systems and the biogeographic history of the world's smallest orb-weaving spiders (Araneae, Araneoidea, Symphytognathoids). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 186, 2023.
