Terry Gilliam

Terry Gilliam

Terry Gilliam (2019)
Prawdziwe imię i nazwisko	Terrence Vance Gilliam
Data i miejsce urodzenia	22 listopada 1940 Minneapolis
Zawód	reżyser scenarzysta animator aktor scenograf
Współmałżonek	Maggie Weston (od 1973)
Lata aktywności	od 1968
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Terence Vance „Terry” Gilliam^[1] (ur. 22 listopada 1940 w Minneapolis) – amerykańsko-brytyjski scenarzysta, reżyser filmowy, animator, aktor, członek zespołu komediowego Monty Python. Laureat BAFTA Fellowship (2009)^[2]. Nominowany do Oscara za najlepszy scenariusz oryginalny i Złotego Globu dla najlepszego reżysera.

Początek kariery Terry’ego Gilliama łączy się z twórczością w Latającym cyrku Monty Pythona, gdzie tworzył krótkie animacje będące kolażem różnego typu dzieł malarskich, fotografii i własnych prostych grafik. Okazjonalnie brał także udział w skeczach Monty Pythona jako aktor. Wraz z członkami Monty Pythona podejmował się także reżyserowania filmów fabularnych.

Później wyreżyserował m.in. filmy: Bandyci czasu (1981), Brazil (1985), Fisher King (1991), 12 małp (1995) oraz Las Vegas Parano (1998).

Jako jedyny z grupy Monty Python nie urodził się w Wielkiej Brytanii, jednak otrzymał obywatelstwo brytyjskie w 1968.

Urodził się 22 listopada 1940 w Minneapolis w Minnesocie, jako syn pokojówki Beatrice (z domu Vance) i stolarza Jamesa Halla Gilliama^[3][1]. Cała rodzina przeniosła się do Panorama City w Kalifornii w latach 50. XX wieku, gdy Terrence był nastolatkiem^[4].

W 1958 roku, z dobrymi wynikami, ukończył Birmingham High School w Van Nuys (Los Angeles)^[4][5]. Uczęszczał do Occidental College w Eagle Rock w hrabstwie Los Angeles kończąc politologię w 1962 roku^[4][6]. Współtworzył uczelniany magazyn humorystyczny „Fang”, który według Gilliama był mocno inspirowany pracą rysownika Harveya Kurtzmana(inne języki), któremu wysyłał swoje prace i prosił o opinię^[7]. Po ukończeniu szkoły poprosił Kurtzmana o pracę w magazynie satyrycznym „Help!”. Kurtzman odradzał przyjazd do Nowego Jorku, ale jeszcze w latach 60. Gilliam jednak dostał pracę jako redaktor „Help!”^[7]. Po około 3 latach pracy magazyn zakończył działalność, a Gilliam podjął pracę w agencji reklamowej „Carson-Roberts Advertising Agency” w Los Angeles^[4].

W 1967 roku wyjechał do Anglii, gdyż, jak wspominał, był zawiedziony odwróceniem trendów w walce o prawa człowieka w Stanach^[7]. W 1968 otrzymał obywatelstwo brytyjskie i posiadał je wraz z amerykańskim przez następne 38 lat. W styczniu 2006 zrzekł się obywatelstwa amerykańskiego^[8][2].

W 1973 ożenił się z brytyjską charakteryzatorką i projektantką Maggie Weston^[3].

W 2009 wraz z Emilią Fox i Gretą Scacchi wziął udział w akcji Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody – ochrony ryb w wodach europejskich^[9].

Terry Gilliam rozpoczął karierę jako animator i rysownik komiksów^[7]. W jednym z jego opowiadań komiksowych dla Help! wystąpili m.in. Woody Allen i John Cleese^[10]. Po wyjeździe do Anglii tworzył m.in. krótkie wstawki animacji do Prosimy nie regulować odbiorników(inne języki), w którym wystąpiły inne osoby tworzące później grupę Monty Python: Eric Idle, Terry Jones i Michael Palin^[11].

Gilliam uczestniczył w Latającym Cyrku Monty Pythona od momentu jego powstania^[12]. Animacje Gilliama miały charakterystyczny styl z surrealistycznymi scenkami budowanymi z wycinanek z fotografii i znanych obrazów łączonych z dorysowanymi obiektami i malowanymi przez Gilliama tłami^[13][14]. Jednym ze znanych obrazów była Alegoria z Wenus i Kupidynem, z którego animator wyciął stopę kupidyna^[10]. Tak przygotowane wstawki otwierały program i łączyły skecze ze sobą^[13].

Jak wspominał, jego udział w Cyrku sprowadzał się głównie do tworzenia animacji i konsultowania skeczy^[13]. Ma jednak na swoim koncie wystąpienia w takich rolach, jak Cardinal Fang z Hiszpańskiej Inkwizycji^[15][16], powracająca rola rycerza z gumowym kurczakiem^[17], czy rola tytułowa w skeczu Mr. Neville Shunt^[16].

Wystąpił również w roli Patsy w Świętym Graalu (1975), który również reżyserował z Terrym Jonesem^[18] oraz jako dozorca więzienny w Żywocie Briana (1979), tu z kolei współtworzył scenariusz^[19].

Gilliam stopniowo odłączał się od grupy w latach 70 i 80., choć nadal współpracował z kolegami z grupy. Jabberwocky (1977) był jego pierwszym filmem, który reżyserował samodzielnie, ale w filmie występowali Michael Palin i Terry Jones^[20][21].

Lata 80. to czas kiedy powstała „Trilogy of Imagination” o „dziejach człowieka”: Bandyci czasu (1981), Brazil (1985) i Przygody barona Munchausena (1988). Wszystkie wyreżyserowane przez Gilliama ze scenariuszem współtworzonym z różnymi osobami^[4][20]. Choć sam twierdził, że trylogia wyszła nieco przypadkowo^[4], to w wydaniu DVD została określona jako trylogia o „szaleństwie naszego niezdarnie zarządzanego społeczeństwa i pragnieniu ucieczki, nie zważając na żadne przeciwności” (craziness of our awkwardly ordered society and the desire to escape it though whatever means possible). Wszystkie trzy filmy skupiają się na tych zmaganiach i próbach ucieczki dzięki wyobraźni: Bandyci czasu – oczami dziecka, Brazil – oczami trzydziestokilkuletniego mężczyzny, Munchausen – oczami starego człowieka^[22]. Trylogia nie była sukcesem kasowym w kinach, bo choć pierwszy film zarobił kilka razy tyle co budżet, to w sumie skończyło się na 6 milionowym minusie po projekcjach. Choć nie uwzględnia to dodatkowych zarobków.

W latach 90. wyreżyserował „Trylogy of Americana”. Składają się na nią: The Fisher King (1991), 12 małp (1995) i Las Vegas Parano (1998). powstałe na bazie scenariusza innej osoby, odegrane na północnoamerykańskiej ziemi, wciąż będące surrealistycznymi, jednak posiadającymi mniej fantastycznych wątków niż jego poprzednia trylogia^[28].

W 2001 roku zasiadał w jury konkursu głównego na 54. MFF w Cannes^[29].

• Nagroda BAFTA
  • 2009: Całokształt twórczości:
  • Nagroda Specjalna za animacje: 1969: Latający Cyrk Monty Pythona
• Nagroda na MFF w Berlinie Nagroda Czytelników „Berliner Morgenpost” (3 miejsce): 1995: 12 małp
• Nagroda na MFF w Wenecji Srebrny Lew: 1991: Fisher King

• Terry Gilliam w bazie IMDb (ang.)
• Terry Gilliam w bazie Filmweb
• Terry Gilliam w bazie Notable Names Database (ang.)

• Dreams: The Terry Gilliam Fanzine
• The Terry Gilliam Files. members.aol.com. [zarchiwizowane z tego adresu (1998-12-06)].