Transalpina

Początek drogi	Ciocadia (skrzyż. z DN67) (45°05′16,76″N 23°36′07,02″E/45,087989 23,601950)
Koniec drogi	Sebeș (skrzyż. z DN1 i DN7) (45°57′20,16″N 23°33′57,31″E/45,955600 23,565919)
Długość	148,2 km
Okręgi	Gorj, Vâlcea, Alba, Sybin
Mapa
Transalpina zaznaczona kolorem czerwonym.
Zdjęcie
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Transalpina – potoczna nazwa drogi krajowej 67C w Rumunii (rum. Drum național 67C, DN67C), przebiegającej południkowo przez środkową część kraju, równolegle do dolin Valea Oltului i Valea Jiului, pomiędzy którymi się znajduje. Liczy 148,2 km długości, będąc najwyżej usytuowaną drogą kołową Rumunii oraz całych Karpat, bowiem na przełęczy Urdele osiąga wysokość 2145 m n.p.m. Łączy wieś Ciocadia nieopodal Novaci w Oltenii z Sebeșem w Siedmiogrodzie (Transylwanii), przecinając z południa na północ główny grzbiet gór Parâng (drugiego pod względem wysokości pasma górskiego rumuńskich Karpat) w Karpatach Południowych. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego słowa „transalpina” (pol. kraina za górami), jak nazywano Rumunię w dawnych łacińskich tekstach i mapach^[1].

Oprócz najwyższej Pasul Urdele przecina również trzy inne przełęcze – Tărtărău (1678 m n.p.m.), Muntinu i Florile Albe, a jej najwyżej położony 20-kilometrowy fragment przebiega przez okręgi Gorj i Vâlcea, w niewielkiej odległości od szczytów: Dengheru (2084 m), Păpușa (2136 m), Urdele (2228 m), Iezer (2157 m) oraz Muntinu (2062 m). Jej najbardziej malowniczą część stanowi 55-kilometrowy odcinek ze wsi Rânca, przez osadę Obârșia Lotrului, do zapory wodnej Barajul Oașa, wybudowanej na zbiorniku zaporowym Lacul Oaşa. Ruch na tym fragmencie trasy dozwolony jest od czerwca do października lub listopada, tylko w ciągu dnia (latem w godzinach 7:00–20:00), wyłącznie dla pojazdów o dmc do 7,5 t (często do 3,5 t), a maksymalna dopuszczalna prędkość wynosi 30 km/h. Z uwagi na warunki atmosferyczne, najwyżej zlokalizowane odcinki są nieprzejezdne w miesiącach zimowych (najczęściej od października-listopada do kwietnia-maja)^[2][3].

Początki szlaku są niejasne. Niektóre źródła podają, że wytyczyły go na przełomie I i II w. n.e. legiony rzymskie podczas wojen dackich, a na mapach z tamtego okresu oznaczony jest, jako „strategiczny korytarz rzymski IV”^[4][5]. Według historyka Uniwersytetu Bukareszteńskiego prof. Constantina C. Giurescu(inne języki), w 1731 r. austriackie władze zaproponowały budowę trasy przez Parâng, łączącej Oltenię z Siedmiogrodem. Lokalna legenda głosi, że na przełomie XVIII i XIX w. każda rodzina mieszkająca w okolicy uczestniczyła w budowie poszczególnych odcinków drogi, w zależności od swoich możliwości fizycznych i finansowych. W tamtym czasie nosiła ona nazwę diabelska ścieżka i była wykorzystywana głównie przez pasterzy do transhumancji.

Ze względów militarnych Transalpinę rozbudowali Niemcy w czasie I wojny światowej, jednak była ona bardzo rzadko używana^[6]. Na bazie tych doświadczeń król Rumunii Karol II podjął decyzję o budowie strategicznej drogi dla artylerii, przemieszczającej się pomiędzy Wołoszczyzną i Transylwanią. W inwestycję zaangażowany był również premier Gheorghe Tătărescu, a roboty przeprowadzono w latach 1934–1939. Po uroczystym otwarciu w 1939 r. Transalpinę zaczęło nazywać „szlakiem królewskim”. Trakt był utrzymywany przez Niemców podczas II wojny światowej^[7].

Po rumuńskiej rewolucji z 1989 r. droga stopniowo popadała w ruinę, a poszczególne elementy jej konstrukcji były rozkradane (np. kamienie z murów oporowych wykorzystywano do budowy fundamentów niektórych willi w ośrodku turystycznym Rânca).

W 2008 r., pod koniec kadencji ministra transportu Ludovica Orbana, Compania Națională de Administrare a Infrastructurii Rutiere (zarządca dróg krajowych w Rumunii) przeznaczyła kwotę 1,3 mld lejów na przebudowę drogi. Prace rozpoczęto w 2009 r., a zakończono w 2013 r., gdy niewypłacalność ogłosił generalny wykonawca (firma Romstrade). Najważniejsze roboty udało się jednak wykonać i dzięki temu od jesieni 2012 r. na całej długości Transalpina posiada nawierzchnię asfaltową. Po zakończeniu robót wskazywano, że nie było ekonomicznego ani komunikacyjnego uzasadnienia dla wydania tak dużej kwoty (2,6 mln euro za 1 km), ponieważ droga ma ograniczone zastosowanie ze względu na warunki pogodowe panujące na jej najwyżej położonych odcinkach (maksymalnie 6 miesięcy w roku). Ponadto istniała już droga krajowa DN7A, przebiegająca przez ten obszar, z której można korzystać przez 12 miesięcy w roku (DN7A znajduje się na niższej wysokości) i której modernizacja wymagała jedynie 10% kwoty wydanej na Transalpinę.

• Droga Transfogaraska