Ty2/Ty42

Ty2/Ty42

Ty42-24 pod parą w Pyskowicach
Producent	różni
Lata budowy	1942–1945
Układ osi	1′E
Wymiary
Masa pustego parowozu	z tendrem: 98,05 t bez tendra: 77,25 t
Masa służbowa	143,635 t
Długość	13 600 mm
Długość z tendrem	22 975 mm
Wysokość	4440 mm
Średnica kół napędnych	1400 mm
Średnica kół tocznych	850 mm
Napęd
Trakcja	parowa
Typ tendra	30D42, 30D43, 32D43, 27D47
Ciśnienie w kotle	16 at
Powierzchnia ogrzewalna kotła	177,73 m²
Powierzchnia przegrzewacza	71,31 m²
Powierzchnia rusztu	3,9 m²
Średnica cylindra	600 mm
Skok tłoka	660 mm
Parametry eksploatacyjne
Moc znamionowa	1633 KM (1200 kW)
Maksymalna siła pociągowa	15 000 kG
Prędkość konstrukcyjna	80 km/h
Multimedia w Wikimedia Commons

Ty2/Ty42 – towarowa lokomotywa parowa konstrukcji niemieckiej (znormalizowana seria 52).

Lokomotywy Ty2 budowane były masowo w wielu zakładach europejskich (w Niemczech i krajach okupowanych, m.in. w Polsce) w latach 1942–1945. Znane są także jako niemiecka lokomotywa wojenna (niem. Kriegslokomotive). Po wojnie, opierając się o pozostawioną przez okupanta dokumentację, polskie zakłady wyprodukowały 150 sztuk lokomotyw podobnej konstrukcji oznaczonych już jako Ty42.

Zadaniem tej uproszczonej, taniej w produkcji i niezawodnej lokomotywy miało być obsługiwanie szlaków kolejowych na terenach zdobytych przez III Rzeszę na wschodzie. Dlatego też parowozy tej serii posiadały znakomitą izolację termiczną i nacisk osi nieprzekraczający 15 t, dzięki czemu mogły poruszać się po liniach o kiepskiej lub prowizorycznie naprawionej nawierzchni. Po klęsce III Rzeszy 1206 lokomotyw tej serii rozpoczęło pracę na PKP. W roku 1962 Polska z uwagi na braki lokomotyw została zmuszona do odkupienia 220 maszyn od ZSRR. 200 z nich zostało włączone do PKP, a 20 zakupiło PMP PW Katowice. Lokomotywy PKP otrzymały oznaczenie Ty2-1207 do 1406. Lokomotywy PMP PW jeździły z numerami niemieckimi. Od 1945 roku do końca eksploatacji trakcji parowej była to najliczniejsza seria lokomotyw parowych w Polsce. W trakcie eksploatacji część egzemplarzy skreślono na skutek wypadków, a siedem maszyn skasowano na skutek wybuchu kotła. 18 marca 1967 roku na terenie lokomotywowni MD Białystok podczas grzania mazutu w lokomotywie Ty2-128, która tam stacjonowała doszło do eksplozji kotła na skutek błędu pomocnika maszynisty. Z powodu doznanych zniszczeń lokomotywa Ty2-128 została skreślona ze stanu 13 kwietnia tego samego roku, a następnie zezłomowana^[1].

W Polsce zachowano 53 parowozy serii Ty2 i 14 parowozów serii Ty42^[2]. Trzy z nich są czynne: Ty42-24^[3] w Skansenie kolejowym w Pyskowicach (obecnie wygaszony^[4])^[5][6], Ty42-107^[7][8] i Ty2-911^[9].

Ty2/42 podczas rozruchu rozwijał maks. siłę pociągową nieco ponad 17 000 kG (170 kN). Opalany lepszym gatunkiem węgla mógł ciągnąć składy towarowe ładowne o masie 620 ton z prędkością 80 km/h lub 1700 t – 50 km/h. W terenach górskich na wzniesieniu 20‰ mógł ciągnąć składy o masie 190 ton z prędkością 40 km/h.

Parowóz ten bywał używany do ciągnięcia składów osobowych, gdzie pociąg o masie ok. 130 ton, składający się z wagonów 2- i 3-osiowych mógł pokonywać wzniesienia 25‰, przy prędkości do 40 km/h.

• 
  Ty42-107 z pociągiem retro na stacji w Chabówce
• 
  Ty42-107 podczas manewrów na stacji w Sieniawie
• 
  Ty42-107 w Skansenie Taboru Kolejowego w Chabówce
• 
  Widok na tender Ty42-107
• 
  Zbliżenie na zestawy kołowe w Ty42-24
• 
  Ty42 pod parą w Pyskowicach
• 
  Ty42-24, widok boczny
• 
  Budka maszynisty Ty42-24 w stanie gotowym do jazdy
• 
  Parowóz Ty2-2118
• 
  Baureihe 52 kolei niemieckich.
• 
  Lokomotywa 56504 kolei tureckich.
• 
  ТЭ-4567 kolei radzieckich.
• 
  Ty42-107 ze Skansenu taboru kolejowego w Chabówce na stacji kolejowej w Żabnie
• 
  Lokomotywa 52.7594 kolei austriackich.
• 
  Parowóz 555.0163 kolei czechosłowackich.
• 
  Węgierska lokomotywa 520.079 z pociągiem towarowym.
• 
  Pomocnik maszynisty wsypuje węgiel do paleniska.

Źródło: ^[10].

• Józef Fijałkowski, Wiktor Kowalewski: Charakterystyki normalnotorowych pojazdów trakcyjnych. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacyjne, 1959. Brak numerów stron w książce
• Bastian Königsmann: Pomnik parowóz – die polnischen Denkmaldampflokomotiven: Ein Reiseführer zu Geschichte, Geschichten und Gegenwart aller normalspurigen Museums- und Denkmaldampflokomotiven in Polen. BoD – Books on Demand; Auflage: 1 (24. Februar 2020). ISBN 978-3750412019.

• opis konstrukcji i fotografie, modelarstwo kolejowe-model parowozu Ty2. cn.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-24)].
• opis serii Ty2 oraz jego powojennej kopii jako Ty42