Unia Literacka

Unia Literacka

Państwo	Polska
Siedziba	Warszawa
Data założenia	2017
Rodzaj stowarzyszenia	Stowarzyszenie
Profil działalności	nauka, edukacja, oświata i wychowanie, kultura, sztuka, ochrona dóbr kultury i tradycji.
Zasięg	Polska
Prezes	Joanna Gierak-Onoszko
Nr KRS	0000791288
Data rejestracji	24 czerwca 2019
Położenie na mapie Warszawy Unia Literacka
Położenie na mapie Polski Unia Literacka
Położenie na mapie województwa mazowieckiego Unia Literacka
52°14′49″N 21°00′47″E/52,246886 21,013172
Strona internetowa

Unia Literacka – polskie stowarzyszenie zawodowe i twórcze zrzeszające pisarzy i pisarki^[1].

Unia Literacka została wymyślona przez grupę pisarzy i pisarek. Pomysł jej utworzenia zrodził się w marcu 2017 roku na Targach Książki w Londynie^[2]. We wrześniu tego samego roku (2017) odbyło się zebranie założycielskie^[2], natomiast 24 czerwca 2019 roku stowarzyszenie wpisano do KRS^[3][a]. Od 2022 roku stowarzyszenie jest członkiem European Writers Council^[4].

Unia Literacka została powołana w celu popularyzowania dobrych praktyk pomiędzy pisarzami a wydawcami, zapewnienia pisarzom systemu ubezpieczeń, działania na rzecz zwiększenia kwot na zakupy nowości do bibliotek^[5], a także bronienia praw pisarzy oraz promowania i zapewnienia dobrych praktyk na rynku książki, w tym ochrony państwa nad rynkiem książki^[6]. Jej celem jest także reprezentowanie interesów twórców^[7] i lobbing na rzecz rozwiązań korzystnych dla literatury i czytelnictwa w Polsce, pojawił się także zamysł, by stała się forum wymiany wiedzy fachowej^[8]. Do Stowarzyszenia należą pisarze profesjonalni, twórcy literatury pięknej, gatunkowej, popularnej, dziecięcej, reportażu, poezji^[8]. O warunkach członkostwa UL pisze na swojej stronie internetowej^[9], na stronie zamieszcza także praktyczne informacje dotyczące pracy pisarzy i pisarek, na przykład wzory umów modelowych oraz poradnik o naruszeniu własności intelektualnej twórców non-fiction^[10].

We współpracy ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury (STL) i samorządami, SUL powołało rezydencje literackie w Gdańsku, Krakowie i Warszawie^[11].

W początkach pandemii Covid-19 powstał „UL z książkami”, lockdownowy cykl 50 spotkań autorskich online oraz przygotowano zapomogi dla pisarek i pisarzy, których pandemia Covid-19 wpędziła w kłopoty finansowe^[12].

Wspólnie z Krakowskim Biurem Festiwalowym (KBF) i STL SUL zorganizowało Kongres Książki w Krakowie^[13]. W kolejnych edycjach Kongresu powstały umowy modelowe – dostępne za darmo na stronie internetowej SUL oraz opinia prawna o „prawie do faktów” (która jest rekomendowana wszystkim twórczyniom i twórcom literatury w Polsce). Powstała również Konwencja Krakowska^[14], czyli pierwszy kodeks dobrych praktyk, wypracowany ze strony pisarzy przez Unię Literacką, ze strony tłumaczy – przez Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury, natomiast ze strony wydawców – przez nieformalną grupę pod przewodnictwem Magdaleny Dębowskiej z Wydawnictwa Karakter^[10].

Jak ogłoszono: „Konwencja Krakowska to spis dobrych praktyk, do których przestrzegania zobowiązują się jej sygnatariusze. Zawarte w niej zasady mają pomóc w zadbaniu o prawa twórców, budowaniu rynku książki, a także odpowiadać na realne potrzeby podmiotów na nim działających. Dokument podejmuje także tematy związane z prawem autorskim i rozwojem publikacji cyfrowych”^[10].

Wspólnie z STL SUL zbudowało stronę Impresariatu Literackiego, która ułatwia kontakt organizatorów spotkań z autorami i tłumaczami^[15].

Ponadto Unia Literacka brała udział w pracach legislacyjnych nad ustawą o ubezpieczeniach artystów, lobbuje za zmianami korzystnymi dla pisarstwa, czytelnictwa, oraz literatury^[16]. Przyczyniła się również do znowelizowania ustawy o prawie autorskim^[17].

Stowarzyszenie Unia Literacka opublikowała raport Katarzyny Boni „Analiza zarobków pisarskich w latach 2017–2021”^[10]. Ujęte w nim dane pozwalają skonkretyzować pytanie o równe traktowanie kobiet i mężczyzn w obszarze literatury^[18].

We wrześniu 2024 r. Stowarzyszenie Unia Literacka zorganizowało aukcję charytatywną na zakup sprzętu ochronnego i medycznego dla ukraińskiego pisarza Serhija Żadana służącego w ukraińskiej armii i biorącego udział w walkach w Charkowie i obwodzie donieckim^[19][20].

Unia Literacka stworzyła także Impresariat Literacki – platformę kontaktu organizatorek i organizatorów spotkań literackich z autorami i autorkami zrzeszonymi w Unii Literackiej i Stowarzyszeniu Tłumaczy Literatury^[21].

Autorki i autorzy w Impresariacie prezentują swój dorobek, oczekiwane stawki wynagrodzeń za spotkania, warsztaty czy lekcje. Organizatorzy spotkań autorskich i innych eventów mają natomiast możliwość bezpośredniego kontaktu z autorami^[22].

Platforma jest dostępna pod adresem internetowym https://impresariatliteracki.pl/oraz na stronie Unii Literackiej^[21].

Władzami naczelnymi Stowarzyszenia są: Zgromadzenie Stowarzyszenia, Zarząd, Komisja Rewizyjna, Komisja Członkowska, oraz Sąd Koleżeński. Najwyższą władzą Unii Literackiej jest jej Zgromadzenie. Władze Stowarzyszenia wybierane są na 3-letnią kadencję właśnie podczas zgromadzeń UL.

Do zadań i kompetencji Zarządu należy reprezentowanie Stowarzyszenia i koordynowanie jego działalności, a także w szczególności: ochrona moralnych i materialnych interesów pisarzy, wykonywanie uchwał Zgromadzenia, określenie kompetencji Prezydium Zarządu oraz czuwanie nad tokiem ogólnych spraw organizacyjnych, kierowanie sprawami gospodarczymi Stowarzyszenia, przyjmowanie i skreślanie członków w trybie przewidzianym statutem, zwoływanie zgromadzeń i składanie sprawozdania ze swojej działalności. Zarząd jest uprawniony do dokonywania czynności prawnych w imieniu Stowarzyszenia.

Członkami Zarządu w kadencji na lata 2025–2028 są^[23]:

 Z tym tematem związana jest kategoria: Członkowie Unii Literackiej.

Siedziba Stowarzyszenia mieści się w Domu Literatury, przy ul. Krakowskie Przedmieście 87/89, niedaleko Placu Zamkowego w Warszawie, w Kamienicy Leszczyńskich – wzniesionej ok. 1660 r. dla lekarza królewskiego Jana Pastoriusa, od 1666 r. stanowiącej własność prymasa Mikołaja Prażmowskiego, przebudowanej w XVIII wieku dla rodziny Leszczyńskich (projekt: Jakub Fontana), spalonej w 1939 r. a odbudowanej w latach 1948–1949; najbardziej ekspresyjnej fasady rokokowej w Warszawie.

• 
  Dom Literatury, siedziba Stowarzyszenia Unia Literacka, Warszawa
• 
  Dom Literatury, ul. Krakowskie Przedmieście 87/89, Warszawa

• Strona internetowa Unii Literackiej
• Strona internetowa Impresariatu Literackiego
• Związek Literatów Polskich
• Stowarzyszenie Pisarzy Polskich
• Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury
• polska literatura współczesna

• Materiały Stowarzyszenia Unia Literacka w Warszawie
• Statut Stowarzyszenia
• Tekst Konwencji Krakowskiej