Witold Wolfram

Witold Zachariasz Wolfram

kapitan administracji
Data i miejsce urodzenia	5 listopada 1895 Warszawa
Data i miejsce śmierci	wiosna 1940 Charków
Przebieg służby
Lata służby	1914–1940
Siły zbrojne	Armia Imperium Rosyjskiego Wojsko Polskie
Formacja	I Korpus Polski
Jednostki	KRU Warszawa M. III
Stanowiska	kierownik referatu
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa
Odznaczenia

Witold Zachariasz Wolfram (ur. 5 listopada 1895 w Warszawie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – kapitan administracji Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Juliana i Ludwiki z Wojciechowskich urodzony 5 listopada 1895 w Warszawie^[1][2][3]. W 1914 ukończył 7-klasową szkołę handlową i zdał maturę^[3] w Gimnazjum Edwarda Rontalera w Warszawie^[4]. W październiku 1915 został wcielony do armii rosyjskiej^[5][3]. 1 lutego 1916 ukończył wojenny kurs oficerski^[4][3] i w stopniu chorążego został wysłany na front niemiecki^[3]. W październiku 1917 przeszedł do I Korpusu Wschodniego^[3] i został przydzielony do 6 pułku strzelców polskich^[6]. Walczył z bolszewikami w rejonie Bobrujska^[3] i Osipowicz^[4], a za bohaterską postawę otrzymał „amarantową wstążkę"^[3].

15 sierpniu 1919 wstąpił do Wojska Polskiego^[3] i został przydzielony do 12 pułku piechoty, a później przeniesiony do 3 pułku strzelców podhalańskich^[4]. W jednostce tej walczył w stopniu podporucznika w wojnie polsko-bolszewickiej^[3]. W 1921 odznaczono go krzyżem „Virtuti Militari” V klasy^[7], a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.^[3][8]:

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 3 psp., gdzie był dowódcą kompanii^[3]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 1558. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[9]. Później, w tym samym roku, został przeniesiony do 21 pułku piechoty w Warszawie na stanowisko dowódcy kompanii^{[4][10][11][12]}. W 1924 został przesunięty na stanowisko oficera materiałowego, a dwa lata później na stanowisko komendanta powiatowego Przysposobienia Wojskowego^[4]. Od 15 lutego do 31 października 1928 był przydzielony z macierzystego pułku do Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych^[13][14][15]. W marcu 1931 został przeniesiony do PKU Warszawa Miasto III na stanowisko kierownika I referatu^[16][17]. 1 września 1938 PKU Warszawa Miasto III została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Warszawa Miasto III^[3], a zajmowane przez niego stanowisko otrzymało nazwę „kierownik I referatu ewidencji”. W 1939 w dalszym ciągu pełnił służbę na tym stanowisku^[18].

W czasie kampanii wrześniowej 1939 – po agresji ZSRR na Polskę – w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej^[3]. Przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku^[19][3]. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie^[3], na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach^[19], gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie^[20]. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD^[21] pod pozycją 493^[19][3].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora^[22][23][24]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”^[25].

Był żonaty z Aleksandrą z Łupinowiczów, z którą miał syna Tadeusza ps. „Okularnik” (ur. 9 stycznia 1925^[26], zm. 29 lipca 2019), kaprala podchorążego Narodowych Sił Zbrojnych, uczestnika powstania warszawskiego, żołnierza plutonu „Truka” w kompanii „Bradla” batalionu AK „Miłosz”^[27].

13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1^[28][29][30].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4989 – 1921^{[1][7][3][19]}
• Krzyż Walecznych^[31][3][19]
• Medal Niepodległości – 23 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[32]
• Srebrny Krzyż Zasługi – 1938 „za zasługi w służbie wojskowej”^[33][3][19]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[5][3][19]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[5][3][19]
• Amarantowa wstążka^[4]
• Medal Zwycięstwa („Médaille Interalliée”)^[5][34]

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

• Wolfram Witold Zachariasz. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.82-7787 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-11-26].
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Kazimierz Banaszek, Krystyna Wanda Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
• Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
• Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792 – 1945. T. 2/1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1991. ISBN 83-900510-0-1.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.