![]() | |||||||||||||||
kaplica cmentarna | |||||||||||||||
![]() Widok ogólny | |||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||
parafia | |||||||||||||||
Wezwanie | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Położenie na mapie gminy Krynica-Zdrój ![]() | |||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||||||||||||||
Położenie na mapie powiatu nowosądeckiego ![]() | |||||||||||||||
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Ksi%C4%85dz_Emilian_Afanasjewicz_Wengrynowicz_paroch_Tylicza.jpg/242px-Ksi%C4%85dz_Emilian_Afanasjewicz_Wengrynowicz_paroch_Tylicza.jpg)
Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Tyliczu – dawna greckokatolicka cerkiew, zbudowana w 1743, znajdująca się w Tyliczu.
Po 1947 przejęta przez kościół rzymskokatolicki. Obecnie użytkowana jako kaplica cmentarna parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Tyliczu.
Cerkiew wpisano na listę zabytków w 1964. Została włączona do małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Cerkiew w Tyliczu istniała już pod koniec XVI wieku. Obecnie istniejąca powstała w 1743. Jednak kształt budynku został uformowany w czasie przebudowy w 1780 (być może z tego okresu kaplice boczne i wieża). Późniejsze przekształcenia miały jeszcze miejsce w latach 1889, ok. 1930 i w 1938[2]. W 1938 r. m. in. wykonano w cerkwi zachowaną do dnia dzisiejszego polichromię ornamentalną i figuralną nawiązującą do jubileuszu 950-lecia chrztu Rusi.
Architektura i wyposażenie
[edytuj | edytuj kod]Cerkiew w Tyliczu jest cerkwią łemkowską, trójdzielną. Prezbiterium zamknięte trójbocznie. W nawie i prezbiterium kopuły namiotowe[2]. Ponad przedsionkiem (babińcem) wznosi się wieża o konstrukcji słupowo-ramowej, o ścianach pochyłych, z pozorną izbicą, z drewnianym, dwukondygnacyjnym, baniastym hełmem na wydatnej podstawie namiotowej, zwieńczonym pozorną latarnią[2] i kutym krzyżem. Znacznie mniejsze hełmy, jednokondygnacyjne, znajdują się ponad nawą i nad prezbiterium. Po obydwu stronach nawy zlokalizowane zostały dwie kaplice boczne, niższe od niej. Podobna konstrukcja występuje jedynie w świątyni w Miliku. Nawę pokrywa dach namiotowy, zaś prezbiterium - kalenicowy, wielopołaciowy. Nad kaplicami dachy kalenicowe trójpołaciowe[2]. Wszystkie dachy obecnie kryte blachą.
We wnętrzu polichromia. Część wykonanych w jej ramach malowideł (w tym postacie świętych Olgi i Włodzimierza) to kopie ikon z soboru św. Włodzimierza w Kijowie. Starszy jest ikonostas, powstały w XVIII wieku. W latach 80. XX wieku nieznani sprawcy wynieśli z niego część wizerunków, które zostały uzupełnione po roku 2001. Szczególną cechą ikonostasu w cerkwi w Tyliczu jest wielkość ikon patronów świątyni oraz św. Mikołaja, które, choć umiejscowione w najniższym rzędzie ikon, są znacznie wyższe niż królewskie wrota i sięgają rzędu następnego.
-
Widok od strony prezbiterium
-
Wnętrze
-
Elewacja frontowa
Otoczenie
[edytuj | edytuj kod]Wokół cerkwi znajduje się ogrodzenie, w którego obrębie znajduje się dzwonnica oraz dawny i współczesny cmentarz.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2016-12-10] .
- ↑ a b c d Ryszard Brykowski: Łemkowska drewniana architektura cerkiewna w Polsce, na Słowacji i Rusi Zakarpackiej. Wrocław: Ossolineum, 1986, s. 134. ISBN 83-04-01989-2.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn, Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń, Carta Blanca, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61444-15-2
- Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2003, ss.112,113 ISBN 83-89188-08-2
- Szlak Architektury Drewnianej Małopolska, Bartłomiej Cisowski i inni, Kraków: Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Departament Promocji i Turystyki. Zespół ds. Turystyki, 2010, s. 230, ISBN 978-83-60538-61-6, OCLC 995427727 .