![]() Południowa elewacja | |||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kraj związkowy | |||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||
Imię | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Położenie na mapie Dolnej Saksonii ![]() | |||||||||||||||
Położenie na mapie Niemiec ![]() | |||||||||||||||
![]() |
Katedra śś. Marii i Cecylii (niem. Dom St. Maria und Cäcilia) – luterańska świątynia znajdująca się w niemieckim mieście Verden (Aller). Halowy, trójnawowy kościół gotycki, z romańską dzwonnicą. Dawna siedziba rzymskokatolickiej, a następnie ewangelickiej diecezji Verden .
Historia
[edytuj | edytuj kod]W 814 roku na miejscu obecnej katedry wzniesiono karoliński kościół, który w 849 roku został siedzibą biskupa Waltera. Katedra spłonęła i została odbudowana z drewna przez Amelunga , a ok. 1000 dobudowano do niej kamienną wieżę. Na początku XI wieku na jej miejscu wzniesiono wczesnoromańską bazylikę, konsekrowaną w 1028 roku pod wezwaniem śś. Marii i Cecylii. Za panowania biskupa Hermanna powstała do dziś istniejąca wieża dzwonnicza. Między 1181 a 1185 rokiem ukończono budowę bazyliki na planie krzyża. W 1268 kościół został zniszczony przez pożar, lecz szybko przywrócono go do użytku[1]. W 1281 roku założono chór katedralny[2].
Kamień węgielny pod budowę gotyckiego kościoła halowego wmurował w 1290 roku bp Konrad I z Brunszwiku-Lüneburga , prawnuk księcia Henryka Lwa[2]. Z powodu problemów finansowych[1] prace wstrzymano w 1323 roku. Budowę dokończono po 150 latach przerwy w latach 1473-1490[3]. W 1568 biskupstwo przeszło w ręce luteran. Na mocy pokoju westfalskiego z 1648 diecezję przekształcono w księstwo pod zwierzchnictwem szwedzkim, a w 1651 rozwiązano kapitułę. W 1737 smukła iglica wieży została zniszczona podczas huraganu, na jej miejscu wzniesiono niewysoki dach namiotowy pokryty miedzią[1]. W 1798 zlikwidowano cmentarz znajdujący się na dzisiejszym Domplatzu[4]. W 1829 wnętrze kościoła przebudowano w duchu romantyzmu pod okiem Leo Bergmanna poprzez usunięcie z niego elementów renesansowych i barokowych. Prawie wszystkie witraże, z wyjątkiem centralnego okna prezbiterium, zostały zniszczone podczas II wojny światowej[1].
Architektura i wyposażenie
[edytuj | edytuj kod]Świątynia gotycka, trójnawowa, z transeptem. Była wzorowana na katedrach w Reims i Minden, stanowiła inspirację dla budowniczych m.in. kościoła św. Jana w Lüneburgu czy katedry w Lubece. Do południowo-zachodniego narożnika dostawiona jest romańska wieża z poprzedniej świątyni[3]. Prezbiterium otoczone jest obejściem o tej samej wysokości co reszta kościoła, co czyni je prawdopodobnie najstarszą tego typu konstrukcją w Niemczech[5]. Gotycka krypta pochodzi z końca XIII wieku[6]. Świątynia przykryta jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi[7]. Pierwotnie od północy do katedry dobudowany był klasztor, z którego do dziś zachował się krużganek, przylegający do budynku dawnej szkoły katedralnej[8].
Wnętrze katedry zdobi: XIII-wieczna chrzcielnica[3], gotycka sedilia zwana krzesłem Lewitów[1] z 1360 czy płyta nagrobna bpa Bertholda II von Landsberga[3]. Ambona i żeliwne balaski ołtarzowe reprezentują styl neogotycki[1]. Ołtarz główny o wysokości 9 metrów wykonano w roku 1830, zdobią go figury Madonny, biskupa Konrada I oraz dwunastu apostołów[9]. Pod zachodnią emporą znajdują się sarkofagi biskupów Krzysztofa i Jerzego brunszwickich oraz Filipa Zygmunta z Brunszwiku-Wolfenbüttel[10]. Trójmanuałowe, 54-głosowe organy romantyczne o mechanicznej trakturze gry wykonało w 1916 roku hanowerskie przedsiębiorstwo Furtwängler & Hammer, w 1986 poddano je renowacji. 43-głosowe organy w północnym ramieniu transeptu wybudował w 1968 roku warsztat Gebrüder Hillebrand Orgelbau z Altwarmbüchen[2]. Na wieży katedry zawieszone są cztery brązowe dzwony, dwa pochodzą z 1510 roku, jeden z 1714 i jeden z 1721[2].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Widok z zachodu
-
Południowe ramię transeptu
-
Krużganek
-
Wnętrze
-
Chrzcielnica
-
Krzesło Lewitów
-
Sarkofag bpa Filipa Zygmunta
-
Organy romantyczne
-
Organy w transepcie
-
Krypta
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f Dom St. Maria und Cäcilia zu Verden, [w:] www.mittelweser-tourismus.de [online] [dostęp 2024-08-19] .
- ↑ a b c d DomMusiken Verden [online], dommusikenverden.wir-e.de [dostęp 2024-08-19] (niem.).
- ↑ a b c d Kleine Online-Führung [online], www.dom-verden.de [dostęp 2024-08-19] (niem.).
- ↑ Geschichte und Geschichten: Platz nehmen am Verdener Dom [online], www.kreiszeitung.de, 28 lipca 2023 [dostęp 2024-08-19] (niem.).
- ↑ Dom zu Verden [online], www.reiseland-niedersachsen.de, 14 lipca 2017 [dostęp 2024-08-19] (niem.).
- ↑ Die Krypta [online], www.dom-verden.de [dostęp 2024-08-19] (niem.).
- ↑ Dominnenraum - Chorraum [online], www.dom-verden.de [dostęp 2024-08-19] (niem.).
- ↑ Kreuzgang [online], www.dom-verden.de [dostęp 2024-08-19] (niem.).
- ↑ Dominnenraum - Chorraum [online], www.dom-verden.de [dostęp 2024-08-19] (niem.).
- ↑ Sarkophage [online], www.dom-verden.de [dostęp 2024-08-19] (niem.).