Michael Essien

Pełne imię i nazwisko	Michael Kojo Essien
Data i miejsce urodzenia	3 grudnia 1982 Akra
Wzrost	177 cm
Pozycja	pomocnik
Kariera juniorska
Lata Klub 1998–1999 Liberty Professionals
Kariera seniorska[a]
Lata Klub Wyst. Gole 2000–2003 SC Bastia 66 (11) 2003–2005 Olympique Lyon 71 (7) 2005–2014 Chelsea 168 (17) 2012–2013 → Real Madryt (wyp.) 21 (2) 2014–2015 A.C. Milan 20 (0) 2015–2016 Panathinaikos AO 16 (1) 2017 Persib Bandung 29 (5) 2019–2020 Səbail FK 14 (0) W sumie: 405 (43)
Kariera reprezentacyjna
Lata Reprezentacja Wyst. Gole 2002–2014  Ghana 59 (9)
↑ Uwzględniono wyłącznie rozgrywki ligowe.
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Ghana Puchar Narodów Afryki brąz Ghana 2008 srebro Angola 2010
Multimedia w Wikimedia Commons

Michael Kojo Essien^[1] (ur. 3 grudnia 1982 w Akrze) – ghański piłkarz, który występował na pozycji defensywnego pomocnika lub bocznego obrońcy. Jest byłym reprezentantem Ghany.

Karierę rozpoczął w zespole Liberty Professionals. W 2000 podpisał zawodowy kontrakt z SC Bastia. Po trzech latach gry w tej drużynie odszedł do Olympique Lyon. Z klubem dwukrotnie został mistrzem kraju. W lipcu 2005 przeszedł do Chelsea. Z angielskim zespołem zwyciężył w Premier League oraz zdobył Puchar Anglii i Puchar Ligi. W sezonie 2006/2007 został wybrany najlepszym graczem swojej drużyny.

Po występach na Mistrzostwach Świata U-17 oraz U-20, Essien w roku 2002 zadebiutował w pierwszej reprezentacji. Od tego czasu jest podstawowym zawodnikiem kadry. Reprezentował Ghanę na Mistrzostwach Świata 2006, PNA 2002 i 2008. W barwach narodowych wystąpił 59 razy oraz zdobył 9 bramek.

Essien urodził się w 1982 jako syn Jamesa oraz Aby Gyandoh^[2]. Jego matka zajmowała się sprzedawaniem chleba^[3], zaś ojciec był piłkarzem^[4]. Wychowywał się w miasteczku Ewutu Bwajiase, położonym niedaleko Akry^[5].

Gdy miał 10 lat, jego ojciec po raz pierwszy zabrał go na mecz. Było to spotkanie pomiędzy Hearts of Oak a Asante Kotoko, wygrane przez Hearts 1:0^[6]. Do 12 roku życia Essien uczęszczał do szkoły katolickiej w Awusu, gdzie występował w szkolnym zespole^[6]. Grał również siatkówkę i tenisa stołowego^[7]. Następnie jego rodzina przeniosła się do Akry^[6]. W 1998 roku ukończył szkołę St Augustine’s College^[5]. Z drużyną tej uczelni Essien wygrał między innymi rozgrywki Milo Inter-Schools^[4].

Rok później zaczął występować w juniorskim zespole klubu Liberty Professionals^[5]. Był także na testach w Manchesterze United, któremu jako dziecko kibicował. Transfer nie doszedł do skutku, ponieważ pomocnik nie mógł dostać pozwolenia na pracę^[5]. Otrzymał jednak propozycję gry w klubie satelickim Manchesteru – Royal Antwerp. Nie trafił jednak tam, bo jego matka chciała, aby syn grał we Francji^[8]. Ostatecznie podpisał kontrakt z SC Bastia^[2]. Największymi idolami Essiena byli Roy Keane oraz Patrick Vieira^[6][9].

W SC Bastia zadebiutował 30 września 2000 wchodząc na boisko w 75. minucie spotkania z FC Metz^[10]. Pierwszą bramkę zdobył natomiast 7 lutego 2001 w wygranym 3:2 meczu z tą samą drużyną^[11]. W debiutanckim sezonie w zespole Bastii wystąpił w 13 ligowych meczach^[12]. W następnym sezonie był już podstawowym zawodnikiem drużyny i zagrał w 24 meczach Ligue 1, w których zdobył pięć bramek^[13]. Ponadto SC Bastia dotarła do finału Pucharu Francji, w którym przegrała 0:1 z FC Lorient^[14]. W sezonie 2002/2003 Essien zagrał w 29 ligowych meczach i sześciokrotnie wpisał się na listę strzelców^[15]. Początkowo w drużynie Essien występował na pozycji obrońcy, jednak w jednym ze spotkań został przesunięty na pomoc w miejsce kontuzjowanego zawodnika i od tego czasu występuje na pozycji defensywnego pomocnika^[16].

W czerwcu 2003 Paris Saint-Germain zaoferowało propozycję kupna Essiena za 6 milionów dolarów, a Bastia ją zaakceptowała^[17]. Ostatecznie rozwiązał on kontrakt z PSG i podpisał czteroletnią umowę z mistrzem Francji, Olympique Lyon na kwotę 8 milionów dolarów^[18]. Jego pozyskaniem zainteresowane były także Olympique Marsylia, Everton oraz Liverpool^[18]. W nowym zespole Essien zadebiutował 1 sierpnia w spotkaniu ligowym z OSC Lille^[19]. Pierwszą bramkę zdobył w następnej kolejce, w wygranym 3:1 meczu z AS Monaco^[20]. W sezonie 2003/2004 wystąpił w 34 meczach oraz zdobył trzy bramki i został z drużyną mistrzem Francji^[21]. W następnym sezonie nie stracił miejsca w wyjściowej jedenastce, występując w 37 meczach ligowych, strzelając cztery gole i po raz drugi z rzędu zdobywając z drużyną mistrzostwo^[22]. Został także wybrany przez UNFP do najlepszej jedenastki ligi oraz zdobył tytuł gracza roku w Ligue 1^[23][24]. Zajął ponadto 22. lokatę w plebiscycie na Najlepszego Piłkarza Europy według France Football^[25]. 20 maja 2005 roku dostał nagrodę Złotej Piłki od regionalnej gazety Le Progres, która jest przyznawana dla najlepszego piłkarza sezonu w Olympique Lyon, pokonując Crisa oraz Mahamadou Diarrę^[26].

W maju 2005 Chelsea złożyła ofertę kupna Essiena, jednak Olympique ją odrzucił^[28]. The Blues składali oferty opiewające na: 10; 16,75; 18 oraz 21 milionów funtów, jednak żadna z nich nie została przyjęta^[28]. Ostatecznie, po ponad trzech miesiącach negocjacji, 19 sierpnia 2005 za kwotę 24,4 miliona funtów Essien przeszedł do Chelsea^[27]. Klub pobił zarazem swój rekord klubowy^[28], który w 2006 został ponownie poprawiony poprzez zakupienie za 30 milionów Andrija Szewczenki^[29]. Pomocnik stał się za to najdroższym afrykańskim graczem^[3].

W nowej drużynie Essien zadebiutował 21 sierpnia w wygranym 1:0 meczu z lokalnym rywalem Chelsea, Arsenalem, zmieniając w 58. minucie Eiðura Guðjohnsena^[30]. Pierwszy raz przez pełne 90 minut zagrał 24 sierpnia w wygranym 4:0 spotkaniu z West Bromwich Albion^[31]. W grudniu 2005 Essien otrzymał od UEFA karę zawieszenia na dwa spotkania z powodu kontrowersyjnego faulu na Dietmarze Hamannie, przez co nie wystąpił w 1/8 finału Ligi Mistrzów, przegranej przez Chelsea z FC Barcelona^[32]. Wcześniej otrzymał także karę finansową^[33]. 2 stycznia 2006 w spotkaniu z West Ham United doznał kontuzji kostki^[34]. Do gry powrócił miesiąc później, kiedy to zagrał w meczu z Liverpoolem^[35]. 11 marca 2006 w wygranym 2:1 ligowym spotkaniu z Tottenhamem Hotspur zdobył swoją pierwszą bramkę dla klubu^[36]. Swój debiutancki sezon w Anglii zakończył z 31 ligowymi występami, pięcioma w pucharach krajowych oraz sześcioma w pucharach europejskich^[37]. Essien wraz ze swoją drużyną został także mistrzem Anglii^[38].

15 sierpnia 2006 Essien doznał kontuzji nadgarstka^[39]. Mimo to, pięć dni później wystąpił w spotkaniu Premier League z Manchesterem City^[40]. 12 września w wygranym 2:0 meczu z Werderem Brema strzelił swoją pierwszą bramkę w Lidze Mistrzów dla Chelsea^[41]. W październiku znalazł się na liście 30 piłkarzy nominowanych do nagrody Piłkarza Roku FIFA^[42], zaś miesiąc później do tytułu najlepszego afrykańskiego piłkarza 2006 według CAF^[43], zajmując odpowiednio 22. i trzecie miejsce. W plebiscycie na Najlepszego Piłkarza Europy według France Football zajął 27. miejsce^[44].

10 grudnia w zremisowanym 1:1 ligowym meczu z Arsenalem Essien zdobył bramkę z ponad 30 metrów^[45], która później została wybrana najlepszym golem sezonu strzelonym przez Chelsea^[46]. W styczniu 2007 został wybrany najlepszym afrykańskim graczem roku 2006 według BBC^[47]. Pod koniec lutego Chelsea wygrała w finale Pucharu Ligi z Arsenalem, zaś Essien zagrał przez pełne 90 minut oraz otrzymał żółtą kartkę^[48]. 12 marca przedłużył swój kontrakt z zespołem do roku 2012^[49]. 16 marca doznał kontuzji kostki^[39], która wykluczyła go z gry na trzy tygodnie^[50]. W maju Chelsea wygrała 1:0 po dogrywce w finale Pucharu Anglii z Manchesterem United, a Ghańczyk zagrał przez całe spotkanie^[51]. W Lidze Mistrzów pomocnik wraz ze swoją drużyną dotarł do półfinału, w którym jego klub przegrał z Liverpoolem^[52]. Łącznie w sezonie 2006/2007 wystąpił 33 razy w lidze, 11 w pucharach krajowych oraz tyle samo w pucharach europejskich^[53]. Rozgrywki Premier League Chelsea zakończyła na drugiej lokacie^[54].

W pierwszym spotkaniu ligowym w sezonie 2007/2008 Essien zdobył bramkę^[55]. Na następny dzień doznał kontuzji kostki^[39], jednak 19 sierpnia zagrał w meczu z Liverpoolem^[55]. 8 października nadwerężył mięsień łydki^[39]. Nie była to jednak groźna kontuzja i 11 października zagrał w spotkaniu z Evertonem^[55]. W tym samym miesiącu otrzymał nominację do tytułu Piłkarza Roku według FIFA^[56] oraz Złotej Piłki^[57]. W pierwszym z tych plebiscytów zajął 15.^[58], zaś w drugim 24. miejsce^[59]. W grudniu Essien po raz trzeci z rzędu znalazł się także na liście nominowanych do tytułu Afrykańskiego Piłkarza Roku^[60]. W plebiscycie tym zajął ostatecznie drugą lokatę, tuż za Frédérikiem Kanouté^[61].

W kwietniu 2008 Chelsea pokonała Liverpool w półfinale Ligi Mistrzów i awansowała do finału tych rozgrywek^[62], w którym zmierzyła się z Manchesterem United. Na Łużnikach przegrała jednak po serii rzutów karnych, zaś Essien w 118. minucie otrzymał żółtą kartkę^[63]. W sezonie 2007/2008 wystąpił w 27 spotkaniach ligowych, 6 pucharowych oraz 12 w pucharach europejskich^[64]. Rozgrywki ligowe Chelsea zakończyła na drugim miejscu, za Manchesterem United^[65].

22 lipca 2008 przedłużył kontrakt z Chelsea do roku 2013^[66]. W czasie letniego okienka transferowego zainteresowanie pomocnikiem wyraził Real Madryt^[67]. Na początku września w meczu reprezentacji Ghany doznał kontuzji więzadła krzyżowego, która miała go wykluczyć z gry na minimum pięć miesięcy^[68].

Do gry powrócił 3 marca 2009, kiedy to zagrał w meczu Pucharu Anglii z Coventry City^[69]. 6 maja zdobył bramkę w zremisowanym 1:1 rewanżowym spotkaniu półfinału Ligi Mistrzów z FC Barcelona, późniejszym zdobywcą pucharu, rozegranym na Stamford Bridge^[70]. Trafienie zostało później wybrane bramką sezonu w klubie^[71]. Chelsea nie awansowała jednak do finału tych rozgrywek, ponieważ w pierwszym spotkaniu na Camp Nou padł wynik 0:0. We wcześniejszym ćwierćfinałowym meczu z Juventusem (2:2) pomocnik również trafił do siatki^[72]. Łącznie w sezonie 2008/2009 Essien zagrał 11 razy w Premier League, strzelając jedną bramkę, dwukrotnie w Pucharze Anglii oraz zdobył dwa gole w pięciu meczach Ligi Mistrzów^[73]. Jego zespół rozgrywki ligowe zakończył na trzecim miejscu, za Liverpoolem i Manchesterem United^[74]. W czerwcu 2009 łączony był z przejściem do A.C. Milan^[75]. Agent piłkarza Fabien Piveteau powiedział również, że Ghańczyk rozważa odejście do Realu Madryt lub FC Barcelona^[76].

W trakcie przygotowań do sezonu 2011/12 Essien po raz kolejny zerwał więzadła krzyżowe w swoim kolanie, co oznaczało kilkumiesięczną przerwę w grze. Na boisko powrócił w styczniu 2012 roku w wygranym 1-0 spotkaniu z Sunderlandem. Jego problemy z kondycją zbiegły się ze świetną formą prezentowaną przez rywali do miejsca w podstawowej jedenastce Chelsea – Raula Meirelesa i, przede wszystkim, Johna Obiego Mikela – toteż piłkarz z Ghany miał kłopot z regularną grą w klubie. Zarówno finał Pucharu Anglii przeciwko Liverpoolowi, jak i finał Ligi Mistrzów w Monachium oglądał z ławki rezerwowych. Po zakończeniu sezonu znów pojawiły się plotki o możliwym odejściu Essiena ze Stamford Bridge, jednak sam piłkarz je zdementował, twierdząc że chce nadal walczyć o miejsce w składzie i powrót do dyspozycji z najlepszych lat. 31 sierpnia podczas ostatniego dnia transferowego, przeszedł do Realu Madryt na zasadzie rocznego wypożyczenia.

1 września 2012 strony klubowe Realu Madryt oraz Chelsea F.C. poinformowały, iż Michael Essien został wypożyczony do Madrytu na jeden sezon.

27 stycznia 2014 roku podpisał dwuipółletni kontrakt z A.C. Milan^[77].

3 czerwca 2015 podpisał dwuletni kontrakt z Panathinaikosem^[78].

W 1999 Essien wystąpił na Mistrzostwach Świata do lat 17, na których zajął z reprezentacją trzecie miejsce. Na turnieju rozegrał pięć spotkań^[79]. Dwa lata później zagrał na Mistrzostwach Świata U-20, rozgrywanych w Argentynie. Ghana dotarła do finału, w którym przegrała 0:3 z gospodarzami turnieju, a Essien wystąpił w siedmiu meczach^[79] oraz zdobył jedną bramkę (w wygranym 2:1 grupowym spotkaniu z Paragwajem^[80]).

W dorosłej kadrze zadebiutował 4 stycznia 2002 w przegranym 1:2 towarzyskim spotkaniu z Egiptem^[81]. Essien znalazł się także w kadrze Ghany na PNA^[82]. Na tym turnieju rozegrał dwa spotkania i dotarł z reprezentacją do ćwierćfinału^[83]. 5 września 2004 w rozegranym w ramach eliminacji do Pucharu Narodów Afryki meczu z Republiką Zielonego Przylądka Essien zdobył pierwszą bramkę w drużynie narodowej^[84]. Z powodu kontuzji nie zagrał na tych mistrzostwach^[34]. W maju 2006 został powołany na Mistrzostwa Świata. Ghana dotarła do 1/8 finału, w którym przegrała z Brazylią, a Essien zagrał w trzech meczach^[79]. Wystąpił także na PNA 2008, na którym zajął z drużyną trzecie miejsce, wystąpił we wszystkich spotkaniach, uzyskał dwa trafienia oraz został wybrany do najlepszej jedenastki turnieju^[85].

Gole dla Ghany podawane są jako pierwsze

#	Data	Miejsce	Przeciwnik	Wynik	Rozgrywki	Przypis
1.	5 września 2004	Kumasi, Ghana	Republika Zielonego Przylądka	2:0	eliminacje PNA 2006	[84]
2.	18 czerwca 2005	Johannesburg, RPA	Południowa Afryka	2:0		[84]
3.	4 września 2005	Kumasi, Ghana	Uganda	2:0		[84]
4.	4 czerwca 2006	Edynburg, Szkocja	Korea Południowa	3:1	mecz towarzyski	[86]
5.	8 października 2006	Seul, Korea Południowa		3:1		[86]
6.	28 stycznia 2008	Akra, Ghana	Maroko	2:0	PNA 2008	[85]
7.	3 lutego 2008		Nigeria	2:1		[85]
8.	26 marca 2008	Londyn, Anglia	Meksyk	1:2	mecz towarzyski	[87]
9.	6 września 2009	Akra, Ghana	Sudan	2:0	eliminacje MŚ 2010

Stan na koniec sezonu 2014/2015^[7][88]

Stan na 1 września 2012^[15]

Essien ma cztery starsze siostry – Alice, Gladys, Joyce oraz Dianę^[8], miał także brata Paaquiche, który zmarł w wieku 15 lat^[6]. W kwietniu 2007 został aresztowany za jazdę po pijanemu^[95]. Testy krwi wykazały jednak, że pomocnik Chelsea nie pił alkoholu^[96]. W maju 2009 jego była partnerka Veralie Dela Ackumey pozwała go do ghańskiego sądu w sprawie o orzeczenie rozwodu i odszkodowanie. Essien utrzymuje jednak, że byli tylko zaręczeni według plemiennych rytuałów, a formalny ślub nie miał miejsca. Na początku czerwca składał trzygodzinne zeznania. Wcześniej sprawa ta była rozpatrywana przez angielskie sądy, które przyznały rację piłkarzowi^[97][98].

Essien jest graczem wszechstronnym^[7] oraz silnym^[99]. Występuje głównie jako defensywny pomocnik, ale może również grać jako obrońca^[99]. Były szkoleniowiec Chelsea, José Mourinho nazwał go zawodnikiem „wielofunkcyjnym”^[7]. Gérard Houllier określił Essiena jako gracza takiej samej klasy co Steven Gerrard, Frank Lampard, Michael Ballack i Patrick Vieira^[99].

Lyon

• Mistrz Francji: 2003/2004^[21], 2004/2005^[22]

Chelsea

• Mistrz Anglii: 2005/2006^[38], 2009/2010
• Puchar Anglii: 2006/2007^[100], 2008/2009, 2009/2010
• Puchar Ligi: 2006/2007^[101]
• Liga Mistrzów UEFA 2011/2012

• Piłkarz roku we Francji: 2005
• Najlepszy afrykański piłkarz roku według BBC: 2006
• Piłkarz sezonu Chelsea: 2006/2007
• Gol sezonu Chelsea: 2006/2007, 2008/2009

• Michael Essien w bazie Soccerbase (ang.)
• M. Essien, [w:] baza Soccerway (zawodnicy) [dostęp 2021-01-01] .
• Michael Essien w bazie National Football Teams (ang.)
• Michael Essien, [w:] baza Transfermarkt (zawodnicy) [dostęp 2020-11-18] .