Cercartetus | |||
Gloger, 1841[1] | |||
![]() Pałaneczka gruboogonowa (C. nanus) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj |
pałaneczka | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Phalangista nana Desmarest, 1818 | |||
Synonimy | |||
| |||
Gatunki | |||
|
Pałaneczka[5] (Cercartetus) – rodzaj ssaka z rodziny drzewnicowatych (Burramyidae).
Rozmieszczenie geograficzne
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj obejmuje gatunki występujące na Nowej Gwinei i Australii[6][7][8].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała 5–11 cm, długość ogona 5,3–15,1 cm; masa ciała 6–43 g[6][9].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1841 roku niemiecki zoolog Constantin Wilhelm Lambert Gloger w publikacji swojego autorstwa będącej podręcznik non-profit i książką pomocniczą historii naturalnej[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) pałaneczka gruboogonowa (C. nanus).
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Cercartetus: gr. κερκος kerkos ‘ogon’; αερταω aertaō ‘podnosić’[10].
- Dromicia: gr. δρομικος dromikos ‘dobry w bieganiu, szybki’, od τρεχω trekhō ‘biegać’[11]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Phalangista nana Desmarest, 1818.
- Eudromicia: gr. ευ eu „dobry, typowy”; rodzaj Dromicia J.E. Gray, 1841[3]. Gatunek typowy: Mjöberg wymienił trzy gatunki – Eudromicia macrura[a] Mjöberg, 1916, Eudromicia lepida: Mjöberg, 1916 (= Dromicia lepida O. Thomas, 1888) i Eudromicia caudata Mjöberg, 1916 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie)[12] Eudromicia macrura Mjöberg, 1916.
- Dromiciola: rodzaj Dromicia J.E. Gray, 1841; łac. przyrostek zdrabniający -ola[13]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Dromicia lepida Thomas, 1888.
- Dromiciella: zdrobnienie nazwy rodzaju Dromicia J.E. Gray, 1841; łac. przyrostek zdrabniający -ella[14]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Dromicia concinna Gould, 1845.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodzaju należą następujące gatunki[15][7]:
Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[5] | Podgatunki[6][7][9] | Rozmieszczenie geograficzne[6][7][9] | Podstawowe wymiary[6][9][b] | Status IUCN[16] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
Cercartetus caudatus | (Milne-Edwards, 1877) | pałaneczka długoogonowa | 2 podgatunki | Indonezja i Papua-Nowa Gwinea: wyżyny Nowej Gwinei (Ptasia Głowa, Góry Centralne i Huon) oraz Australia (północny Queensland, od Cooktown do Townsville); zakres wysokości: 300–3450 m n.p.m. | DC: 10,3–10,8 cm DO: 12,8–15,1 cm MC: 25–40 g |
LC |
![]() |
Cercartetus concinnus | (Gould, 1845) | pałaneczka cynamonowa | gatunek monotypowy | endemit Australii (południowa Australia Zachodnia, południowa (wraz z Wyspą Kangura) i południowo-wschodnia Australia Południowa, zachodnia Wiktoria oraz południowo-zachodnia Nowa Południowa Walia | DC: 6,4–10,6 cm DO: 5,3–10,1 cm MC: 8–21 kg |
LC |
![]() |
Cercartetus lepidus | (O. Thomas, 1888) | pałaneczka karłowata | gatunek monotypowy | endemit Australii (południowo-zachodnia Wiktoria do południowo-wschodniej Australii Południowej (wraz z Wyspą Kangura) oraz Tasmania) | DC: 5–7,3 cm DO: 6–7,5 cm MC: 6–10 kg |
LC |
![]() |
Cercartetus nanus | (Desmarest, 1818) | pałaneczka gruboogonowa | gatunek monotypowy | endemit Australii (przybrzeżna granica Queenslandu i Nowej Południowej Walii do południowo-wschodniej Australii Południowej, Tasmania i wyspy Cieśniny Bassa (wyspy King i Flindersa); zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m. | DC: 7–11 cm DO: 7,5–10,5 cm MC: 15–43 kg |
LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski.
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b C.W.L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Für gebildete Leser aller Stände, besonders für die reifere Jugend und ihre Lehrer. Cz. 1. Breslau: A. Schulz, 1841, s. 85. (niem.).
- ↑ J.E. Gray: Contributions towards the geographical description of the Mammalia of Australia, with notes on some recently discovered species. W: G.R. Gray: Journal of two expeditions of discovery in northwest and Western Australia during the years 1837, 38 and 39. London: T. and W. Boone, 1841, s. 401. (ang.).
- ↑ a b E.G. Mjöberg. On a new genus and species of marsupials. „Kunglica Svenska Vetenskapsakademiens Handlingar”. 52 (2), s. 13, 1916. (ang.).
- ↑ a b P. Matschie. Die Verbreitung der Beuteltiere auf New Guinea mit einigen Bemerkungen uber Ihre Einteilung in Untergattungen. „Mitteilungen Zoologisches Museum Berlin”. 8, s. 260, 1916. (niem.).
- ↑ a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 11. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b c d e S. Jackson: Family Burramyidae (Pygmy Possums). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 5: Monotremes and Marsupials. Barcelona: Lynx Edicions, 2015, s. 453-455. ISBN 978-84-96553-99-6. (ang.).
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 76. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Cercartetus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-10-24].
- ↑ a b c d Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 53. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 171.
- ↑ Palmer 1904 ↓, s. 245.
- ↑ T. Iredale & E. Le G. Troughton. A check-list of the mammals recorded from Australia. „The Australian Museum Memoir”. 6, s. 23, 1934. (ang.).
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 153.
- ↑ Jaeger 1944 ↓, s. 80.
- ↑ N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-08-02]. (ang.).
- ↑ Taxonomy: Cercartetus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-09-09]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 1–984, 1904. (ang.).
- Edmund C. Jaeger , Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1-256, OCLC 637083062 (ang.).