Atari 2600

Atari 2600

Model Heavy Sixer
Typ	konsola gier wideo
Producent	Atari
Generacja	druga generacja
Premiera	USA: 14 paździenika 1977[1][2] Europa: 1978[1] Japonia: październik 1979[3] Polska: 1991[4][5]
CPU	procesor główny: MOS Technology 6507 1,19 MHz[2] procesor audio i wideo: Television Interface Adaptor (TIA)[2]
Pamięć operacyjna	128 bajtów RAM[2]
Nośniki danych	kartridż
Kontrolery	dżojstik
Sprzedanych jednostek	30 milionów[6]
Najlepiej sprzedawana gra	Pac-Man – 7 milionów[7]
Następca	Atari 5200 (1982)
Multimedia w Wikimedia Commons

Atari 2600 – konsola gier wideo wyprodukowana przez amerykańskie przedsiębiorstwo Atari w 1977 roku^[8]. Początkowo znana była jako Atari Video Computer System (w skrócie Atari VCS)^[8]; nazwa Atari 2600 została po raz pierwszy użyta w 1982 roku, po wprowadzeniu bardziej zaawansowanej konsoli Atari 5200. Była jedną z pierwszych konsol, które używały wymiennych modułów z grami, tzw. kartridży, zamiast wbudowanych na stałe gier.^[8] Sprzedano około 30 milionów sztuk, co dało jej pierwsze miejsce pod względem liczby sprzedanych egzemplarzy ze wszystkich konsol drugiej generacji.

Gdy konsole bazowane na grze Pong zalały światowe rynki, zarząd Atari postanowił stworzyć jedną z pierwszy konsol z wymiennymi kartridżami. Projekt ruszył w 1976 roku pod nazwą Stella. Ze względu na brak pieniędzy, twórcy dogadali się z Warner Communications w celu uzyskania potrzebnych środków. Ponadto Sears & Roebuck miał sprzedawać własną wersję Atari VCS pod nazwą Sears Video Arcade, w celu zwiększenia obrotu^[9].

Konsola została wydana wraz z 9 grami, pomiędzy wrześniem i październikiem 1977 roku, sprzedając do końca roku 400 000 sztuk. Według twórców oraz spółki Warner, wynik ten był słabszy niż się spodziewano a głównym powodem miały być tanie, przenośne Gry elektroniczne, które zalały rynek. Olbrzymi wzrost sprzedaży przyniosła gra Space Invaders wydana w styczniu 1980 rok. Pomimo tego, w Atari wyrósł konflikt programistów, którzy nie byli zadowoleni z traktowania ich przez przedsiębiorstwo. Wielu z nich odeszło do nowego studia Activision, powstałego w 1979 roku i będącego pierwszą, niezależną firmą trzecią tworzącą gry. Wkrótce powstały inne studia, które zaczęły tworzyć gry na VCS, co nie podobało się Atari, które do tego czasu było jedynym producentem gier na swoją konsolę, jednak nie mogła ich powstrzymać, ponieważ nie istniały jeszcze licencje producenta na wydawanie gier.^[9][10][11]

Nie licząc tych zgrzytów, Atari 2600 radziło sobie bardzo dobrze w latach 1980-1981, dzięki coraz nowszym portom gier z automatów. Już w 1982 roku większość decyzji o kupnie konsoli była uwarunkowana grami od niezależnych studiów. W tym też roku wydano następcę w postaci Atari 5200, który miał eliminować część z błędów poprzedniego modelu i dodawać nowe funkcje, jednak okazał się on niepowodzeniem skutkując jego wycofanie oraz dalszą sprzedaż modelu 2600. W międzyczasie rodziła się spora konkurencja na rynku jak Intellivision od Mattel i Colecovision od Coleco, zabierająca coraz więcej klientów. VCS miał na tyle dobrą sprzedaż, że na rynku amerykańskim zaczęły powstawać klony konsoli oraz przystawki do innych sprzętów pozwalające na odtwarzanie gier z 2600.^[9][12]

Atari postanowiło utrzymać pozycję lidera, wydając popularną grę z automatów Pac-Man. Okazała się być porażką, sprzedając 7 milionów kopii z 12 milionów wyprodukowanych; gra została bardzo źle odebrana przez graczy, ze względu na znacznie gorszą jakość niż wersja automatowa. Jeszcze gorsze okazało się E.T, oparte na filmie o tym samym tytule, które prócz krytyki ze strony klientów, nie sprzedało tyle sztuk ile chciało Atari (tylko 1,5 miliona). Poskutkowało to zakopaniem pozostałych kartridży E.T oraz innych słabo sprzedających się programów na pustyni. Brak kontroli nad wydawanymi tytułami, coraz gorsza jakość, zbyt wiele konsol i gier, konkurencja ze strony komputerów spowodowały Zapaść na rynku gier komputerowych w 1983 roku. Atari straciło ogromną ilość pieniędzy i udziałów, jednak rynek się odrodził w 1985 roku i premierą Nintendo Entertainment System^{[9][11][13][14]}.

Atari oraz model 2600 przetrwały a 1986 roku wydano wersję Junior, będącą tańszą od poprzedniego^[15]. Konsola została wycofana w 1992 roku^[16].

W Europie Zachodniej, sprzedaż szła trochę wolniej. Konsolę zaprezentowano pod koniec 1978 roku w Wielkiej Brytanii a w kolejnych latach wydawano ją w kolejnych krajach. Modele dla rynku europejskiego były produkowane w Irlandii. Prócz Intellivision i Colecovision, najważniejszym konkurentem było Videopac od Magnavox, które w Europie sprzedawało holenderskie przedsiębiorstwo Philips, osiągając bardzo dobre wyniki w części krajów jak m.in. Hiszpanii czy krajach Skandynawskich. Największą popularnością Atari 2600 cieszyło się w Niemczech Zachodnich, gdzie do 1984 roku sprzedano prawie 500,000 sztuk. Choć Atari nie narzekało na sprzedaż, to rynek konsol w Europie był jeszcze bardzo mały i w większości zdominowany przez komputery domowe. Po wprowadzeniu tańszego modelu Junior w połowie lat 80., konsolę dystrybuowano głównie za pośrednictwem sprzedaży wysyłkowej i katalogowej. Pomimo obecności już bardziej zaawansowanej trzeciej generacji, były lata w których Atari 2600 sprzedawało nawet 200 000 sztuk rocznie. Sprzedaż za pomocą tego kanały dystrybucji kontynuowano jeszcze do końca 1995 roku^{[1][17][18][19]}.

W Japonii, Atari 2600 nigdy nie osiągnęło popularności. Pierwotnie konsola była sprowadzana od października 1979 roku przez przedsiębiorstwo Epoch jako Cassette TV Games. Prócz wysokiej ceny, problemem było konkurencyjne Super Vision 8000 od Bandai. W 1981 roku Epoch zaprezentował własną konsolę drugiej generacji, Epoch Cassette Vision, która osiągnęła sporą popularność w kraju^[3]. Wiosną 1983 roku Atari powróciło do pomysłu dystrybucji systemu, wydając Atari 2800, czyli zmodyfikowaną wersję zwykłego 2600. System znowu nie odniósł oczekiwanego sukcesu, głównie przez brak promocji oraz premierę konsoli nowej generacji Nintendo Famicom. Na 2800, wydano tylko 30 gier.^[20][21]

Wraz ze światowym wzrostem popularności konsoli Atari 2600, w Azji rozpoczęto produkcję klonów, zawierających od kilkudziesięciu do nawet kilkaset wbudowanych gier^[22]. W Polsce oraz innych krajach postkomunistycznych na przełomie lat 80. i 90. popularność zaczęły zdobywać klony o nazwie „Rambo”. Powodem tego była niska cena, brak potrzeby kupna kolejnych gier oraz brak innych systemów spowodowany międzynarodowymi ograniczeniami jak m.in. COCOM^[23][24][25].

Po ich pojawieniu się w Polsce, przedsiębiorstwo California Access, związane z Lucjanem Danielem Wencelem odpowiadającym za dystrybucję sprzętu Atari w kraju, wydało na przełomie lat 1990 i 1991 klona o nazwie „Video Game CA-160”, który zawierał 160 wbudowanych gier i był dystrybuowany w sieci sklepów Pewex^[26][27]. Video Game CA-160 była trochę droższa od Rambo, jednak w przeciwieństwie do konkurenta, producent oferował do zakupienia kartridże z innymi kompilacjami gier. Sprzęt nie odniósł sukcesu^[28].

Dopiero pod koniec 1991 roku, gdy Atari zdecydowało się na przebudowę sieci sprzedaży w Polsce, nowo wybrani dystrybutorzy rozpoczęli sprzedaż oryginalnych modeli Atari VCS 2600 Jr. na terenie kraju. Oferowano dwa modele – podstawowy z dżojstikiem oraz rozszerzony, zawierający dwa dżojstiki i wydaną przez Atari kompilację 32 in 1. Oba zestawy były droższe od Rambo 2600 i CA-160^[4][5]. Atari 2600 oraz Rambo 2600 zaczęły tracić na znaczeniu wraz z pojawieniem się klonów konsoli Famicom jak Pegasus, dysponujących lepszymi możliwościami graficznymi przy nadal niskiej cenie i koszcie produkcji.

W 2004 roku, przedsiębiorstwo AtGames wydało na licencji konsolę Atari Flashback. Sprzęt został pozytywnie oceniony przez graczy oraz krytyków i sprzedał 1 milion sztuk w pierwszym roku co zmotywowało producenta do wydania kolejnych modeli^[29].

17 listopada 2023 roku, wydano odświeżoną wersję konsoli pod nazwą Atari 2600+^[30].

• Heavy Sixer – model z 1977 roku z grą Combat w zestawie. Posiada sześć przełączników
• Light Sixer – drugi model różniący się jedynie wymiarami
• Sears Video Arcade – model na licencji, sprzedawany przez Sears & Roebuck
• Woody – wersja z czterema przełącznikami (1980-1982)
• Black model – czarna wersja poprzedniego modelu
• Junior – wypuszczona w 1986 roku, znacznie zmieniająca wygląd konsoli. Wyprodukowana w celu znacznej obniżki cenowej

• 
  Heavy Sixer
• 
  Sears Video Arcade
• 
  Light Sixer
• 
  Woody
• 
  Atari VCS 2600 Jr.

• 8-bitowy procesor MOS Technology 6507 z zegarem 1,19 MHz^[2]
• procesor audio i wideo TIA (Television Interface Adaptor), rozdzielczość 160x102 (256 do 320 pikseli na linię, 192 do 240 linii^[2]), 128 kolorów (16 kolorów każdy o 8 poziomach intensywności, w praktyce 121 różnych dla NTSC, 114 dla PAL)^[a][2], 2-kanałowy dźwięk mono
• 128 bajtów RAM-u wbudowanego w układ RIOT^[2] (dodatkowo do 256 bajtów wbudowanych w moduł z grą)
• maksimum 4 kB ROM-u zawartego w module z grą (możliwość zwiększenia pojemności do 32 kB przez przełączanie banków pamięci)
• wejścia:
  • 2 gniazda DB9 (które przez to stały się standardem w innych tego typu urządzeniach i komputerach osobistych) do podłączenia dżojstika z jednym przyciskiem lub innych kontrolerów^[2]
  • 6 (w oryginalnej wersji) przełączników: zasilanie, obraz mono/kolor, poziom trudności dla każdego gracza (A lub B), Select, Reset^[2]; znaczenie przełączników mogło być zmieniane przez gry (oprócz wyłącznika zasilania), w późniejszych modelach przełączniki trudności zostały zminimalizowane i przeniesione na tył obudowy
• wyjście typu RF, sygnał wideo z dźwiękiem, w zależności od regionu w systemie NTSC, PAL lub SECAM^[2]

Na konsolę wydano prawie 900 gier.^[31]. Do najlepiej sprzedających się należą Pac-Man, Pitfall!, Missile Command, Demon Attack, E.T, Atlantis, Adventure, River Raid, Kaboom!, Space Invaders^[14]. Wśród najlepiej ocenianych wymienia się m.in. Donkey Kong, Ms. Pac Man, Mario Bros, Jungle Hunt, Frogger, Q*bert, Dig Dug, Pole Position, Crystal Castles, Cosmic Ark^[32].

 Zobacz też: Lista gier wydanych na konsolę Atari 2600.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Gry na platformę Atari 2600.