Hardcore psycho rap

Hardcore psychorap (nazywany również psychorapem) – podgatunek muzyki rap, powstały w latach dziewięćdziesiątych za sprawą polskiego zespołu muzycznego Kaliber 44. Psychorap charakteryzuje się silnym nasyceniem elementami psychodelii zarówno w warstwie muzycznej, jak i tekstowej. Klimat psychorapu często bywa mroczny, abstrakcyjny i ekspresyjny.

Styl ten wyróżnia się donośną, momentami wykrzykiwaną ekspresję wokalną, której celem jest intensyfikacja przekazu emocjonalnego. Teksty psychorapowe często czerpią inspiracje z polskiego romantyzmu, a także z literatury fantastycznej. Dodatkowo, warstwa dźwiękowa nierzadko wzbogacana jest o nietypowe efekty w postaci kobiecej wokalizy, chóru czy dźwięków nawiązujących do transowości i odmiennych stanów świadomości. W niektórych przypadkach estetyka psychorapu łączy się również z tematyką związaną z używaniem marihuany, co wzmacnia jego psychodeliczny charakter.

Za pierwszy utwór reprezentujący nurt psychorapu uznaje się „Do boju Zakon Marii”, który pojawił się w 1995 roku na trzecim demie zespołu Kaliber 44, zatytułowanym Demo 1995r.. W tamtym czasie skład grupy tworzyli: AbradAb, Joka, Magik, Jajonasz i Gano. Wówczas niemalże wszyscy członkowie zespołu byli niepełnoletni^[1][2].

Tego samego roku twórczość Kalibra 44 została dostrzeżona przez Sławomira Pietrzaka, założyciela niezależnej wytwórni S.P. Records, który zdecydował się zakontraktować zespół, podpisując umowę z rodzicami młodych artystów. W 1996 roku utwór „Do boju Zakon Marii” został włączony do wydanej przez wytwórnię składanki S.P., prezentującej twórczość różnych polskich raperów^[3].

Niedługo później ukazał się pierwszy psychorapowy singiel Magia i miecz, który zapowiadał nadchodzący debiutancki album Kalibra. Nagranie wydane zostało w formie maxi singla i zawierało utwory: „Moja obawa (badź a klęknę)”, „Więcej Szmalu 2”, oraz „+ i -”^[4].

Przełomowym momentem dla rozwoju gatunku było wydanie albumu Księga Tajemnicza. Prolog, który ukazał się w na początku listopada 1996 roku. Był to pierwszy pełnowymiarowy album psychorapowy, oraz jedno z najbardziej wpływowych wydawnictw w historii polskiego hip-hopu. Krążek osiągnął duży sukces komercyjny, sprzedając się w nakładzie kilkuset tysięcy egzemplarzyw całej Polsce, zdobywając także parę nominacji do nagrody Fryderyk. Gościnnie na płycie pojawił się zespół 3xKlan, inspirowany dokonaniami Kalibra 44, który również tworzył w stylistyce psychorapowej^[5][6].

W 1997 roku ukazał się debiut 3xKlanu – album Dom pełen drzwi, stanowiący kontynuację psychorapu w Polsce. Choć płyta nie osiągnęła takiego rozgłosu jak Księga Tajemnicza, spotkała się z uznaniem środowiska i również została nominowana do Fryderyka – tym razem w nowo utworzonej kategorii Album roku rap/hip-hop/R&B. Odbiorcami płyty byli głównie sympatycy twórczości Kalibra 44, którzy stali się pierwszą świadomą grupą słuchaczy psychorapu^[7].

Kaliber 44, 3xKlan, Nagły Atak Spawacza, Małpa, WSRH, Sobel, Oki, L.U.C., Psycho Realm, Kleszcz, Fazi, Pokahontaz, Opał, Rogal DDL, Funk Jello, Banita, Psychotrop^{[8][9][10][11]}.