James Garner

James Garner

James Garner (1959)
Imię i nazwisko	James Scott Bumgarner
Data i miejsce urodzenia	7 kwietnia 1928 Norman
Data i miejsce śmierci	19 lipca 2014 Los Angeles
Zawód	aktor, producent filmowy
Współmałżonek	Lois Josephine Fleischman Clarke (1956–2014; jego śmierć)
Lata aktywności	1954–2014
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

James Garner, właśc. James Scott Bumgarner (ur. 7 kwietnia 1928 w Norman, zm. 19 lipca 2014 w Los Angeles)^[1][2][3] – amerykański aktor filmowy i telewizyjny oraz producent. Laureat trzech Złotych Globów, dwóch nagród Emmy, Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych, dwóch People’s Choice Award i dwóch nagród Bambi. Nominowany do Oscara za pierwszoplanową rolę w filmie Romans Murphy’ego (1985).

8 lutego 1960 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6927 Hollywood Boulevard^[4][5].

Urodził się w Norman^[6] w stanie Oklahoma w rodzinie metodystów jako najmłodszy z trzech synów Mildred Scott (z domu Meek) i Weldona Warrena „Billa” Bumgarnerów^[7]. Miał dwóch starszych braci − Charlesa Warrena (1924–1984) i Jacka (1926–2011)^[7]. Jego matka była w połowie Czirokezką, a ojciec miał pochodzenie niemieckie. Jego matka zmarła w 1933, pięć lat po jego narodzinach. Po śmierci matki Garner i jego bracia zostali wysłani, aby zamieszkać z krewnymi. W 1934 ojciec Jamesa ponownie ożenił się z Wilmą Risinger. Drugie małżeństwo ojca rozpadło się w 1943.

James Garner uczęszczał do Wilson Elementary School, Norman Junior High i Norman High School (Norman Public Schools). W wieku 16 lat postanowił wstąpić do United States Merchant Marine, jednak został szybko zwolniony z powodu choroby lokomocyjnej^[8]. Po II wojnie światowej Garner przeprowadził się do Los Angeles, gdzie zamieszkał ze swoim ojcem i zapisał się do Hollywood High School, gdzie został wybrany najpopularniejszym uczniem. W 1948 ojciec po raz trzeci ożenił się z Grace Davey. Po ukończeniu szkoły Garner wstąpił do Gwardii Narodowej. Wraz z armią został wysłany na 14 miesięcy na Półwysep Koreański, gdzie trwała wojna. Podczas walk został ranny, później za to otrzymał Purpurowe Serce^[9].

W 1954 Paul Gregory, przyjaciel Garnera, którego poznał podczas nauki w Hollywood High School, namówił go do występu na Broadwayu w roli członka Trybunału i porucznika Stephena Maryki w przedstawieniu Hermana Wouka Bunt przed sądem wojennym^[10] u boku Henry’ego Fondy. Wziął udział w reklamach telewizyjnych. W 1955 Garner był brany pod uwagę do głównej roli kowboja Cheyenne’a Bodiego w serialu westernowym ABC/Warner Bros. Cheyenne, którą ostatecznie otrzymał Clint Walker, a Garner pojawił się gościnnie w czterech odcinkach Cheyenne (1955−1957). Wystąpił w odcinku serialu ABC Warner Brothers Presents (1956) − pt. „Eksplozja” („Explosion”) z Charlesem Bronsonem. Jego pierwsze role kinowe to podpułkownik Joe Craven w melodramacie wojennym Mervyna LeRoya Ku nieznanemu (Toward the Unknown, 1956) i Preston w komediodramacie Davida Butlera Dziewczyna, którą zostawił (The Girl He Left Behind, 1956).

Po występie w niewielkiej roli sierżanta Johna Maitlanda w westernie Shoot−Out at Medicine Bend (1957), powiedział: „Zawsze fajnie było pracować z reżyserem Richardem Lelandem „Dickiem” Bare, a odtwórca głównej roli Randolph Scott był starym wyjadaczem, ale film nie jest wart ani grosza”^[11]. Przełomem w karierze kinowej okazała się rola kapitana United States Marine Corps Mike’a Baileya w melodramacie Joshuy Logana Sayonara (1957), gdzie partnerował Marlonowi Brando i Miyoshi Umeki, za którą został uhonorowany Złotym Globem dla najbardziej obiecującego nowicjusza^[12]. Ponadto film otrzymał cztery Oscary i sześć nominacji^[13].

Od 22 września 1957 do 1 kwietnia 1962 grał postać profesjonalnego gracza w pokera na Dzikim Zachodzie w serialu ABC Maverick, za którą był nominowany do nagrody Emmy dla najlepszego aktora pierwszoplanowego w serialu dramatycznym^[12]. Za rolę Henry’ego Tyroona w komedii Szwindel (The Wheeler Dealers, 1963) z Lee Remick zdobył nominację do Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu^[12]. Wystąpił jako dr Joe Cardin w dramacie Williama Wylera Niewiniątka (The Children’s Hour, 1961)^[13] z Audrey Hepburn i Shirley MacLaine, kapitan RAF Bob Hendley „Zbieracz” w dramacie wojennym Johna Sturgesa Wielka ucieczka (The Great Escape, 1963)^[13] z Steve’em McQueenem i Richardem Attenborough, dr Gerald Boyer w komedii romantycznej Normana Jewisona A to historia (The Thrill of It All, 1963)^[13] z Doris Day i porucznik Charles E. Madison w czarnej komedii Arthura Hillera Amerykanizacja Emily (The Americanization of Emily, 1964)^[13] z Julie Andrews i Melvynem Douglasem.

Od 27 marca 1974 do 10 stycznia 1980 występował w roli prywatnego detektywa Jamesa Scotta Rockforda w serialu kryminalnym NBC Prywatny detektyw Jim Rockford (The Rockford Files), za którą był nominowany do trzykrotnie Złotego Globu dla najlepszego aktora w serialu dramatycznym (1978, 1979, 1980)^[12] i pięciokrotnie do nagrody Emmy dla najlepszego aktora w serialu dramatycznym (1976, 1977, 1978, 1979, 1980)^[12]. W musicalu Blake’a Edwardsa Victor/Victoria (1982) z Julie Andrews i Lesley Ann Warren został obsadzony w roli gangstera z Chicago Kinga Marchanda^[13]. Kreacja Murphy’ego Jonesa, ekscentrycznego wdowca w komedii romantycznej Martina Ritta Romans Murphy’ego (Murphy’s Romance, 1985) z Sally Field przyniosła mu nominację do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego i Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu^[12].

W westernie komediowym Richarda Donnera Maverick (1994)^[13] z Melem Gibsonem i Jodie Foster zagrał szeryfa Zane’a Coopera, a w melodramacie Nicholasa Sparksa Pamiętnik (The Notebook, 2004)^[13] z Geną Rowlands wystąpił w roli starszego Noaha Calhouna.

Swoją żonę Lois Clarke poślubił 17 sierpnia 1956 po zaledwie 14 dniach znajomości. Pozostali małżeństwem do śmierci Garnera. Mieli jedną córkę Gretę oraz Kimberly (córka Clarke z pierwszego małżeństwa)^[14].

21 kwietnia 2006 w jego rodzinnym mieście został odsłonięty pomnik aktora, wykonany z brązu.

Po tym gdy w maju 2008 przeszedł rozległy zawał serca wycofał się z życia publicznego^[15]. Zmarł nagle 19 lipca 2014 w swoim domu w Los Angeles w wieku 86 lat^[16][17].

• Sayonara (1957) jako kpt. Mike Bailey
• Cash McCall (1960) jako Cash McCall
• Niewiniątka (1961) jako dr Joe Cardin
• Chłopcy wychodzą na noc (1962) jako Fred Williams
• A to historia (1963) jako dr Gerald Boyer
• Posuń się kochanie (1963) jako Nick Arden
• Wielka ucieczka (1963) jako porucznik Bob Hendley „The Scrounger”
• Amerykanizacja Emily (1964) jako Charles Madison
• Sztuka miłości (1965) jako Casey Barnett
• 36 godzin (1965) jako mjr Jefferson F. Pike
• Pojedynek w Diablo (1966) jako Jess Remsberg
• Grand Prix (1966) jako Pete Aron
• Godzina ognia (1967) jako Wyatt Earp
• Popierajcie swego szeryfa (1969) jako szeryf Jason McMcCullough
• Marlowe (1969) jako Philip Marlowe
• Człowiek zwany Młotem (1970) jako Luther Sledge
• Popierajcie swego rewolwerowca (1971) jako Latigo Smith
• Zdrowie (1980) jako Harry Wolff
• Wielbiciel (1981) jako Jake Berman
• Victor/Victoria (1982) jako King Marchand
• Czołg (1984) jako sierż. Zack Carey
• Romans Murphy’ego (1985) jako Murphy Jones
• Zachód słońca (1988) jako Wyatt Earp
• Nazywam się Bill W. (1989) jako Robert Holbrook Smith „Dr Bob”
• Fałszywy senator (1992) jako Jeff Johnson
• Uprowadzenie (1993) jako porucznik Frank Watters
• Rekiny Manhattanu (1993) jako F. Ross Johnson
• Maverick (1994) jako szeryf Zane Cooper
• Obywatele prezydenci (1996) jako Matt Douglas
• Śmiertelna cisza (1997) jako John Potter
• Półmrok (1998) jako Raymond Hope
• Niezwykły wieczór (1999) jako Robert Woodward
• Kosmiczni kowboje (2000) jako „Tank” Sullivan
• Atlantyda. Zaginiony ląd (2001) − kpt. Lyle Tiberius Rourke (głos)
• Boskie sekrety siostrzanego stowarzyszenia Ya-Ya (2002) jako Shepherd James "Shep" Walker
• 8 prostych zasad (2002-05; serial TV) jako Jim Egan
• Pamiętnik (2004) jako „Duke” (stary Noah Calhoun)
• Bezcenny dar (2006) jako Howard „Red” Stevens
• Terra (2007) − Doron (głos)

• Tomasz Jopkiewicz. Anty– i bohater. „Film”. nr 6 (2357/LIV), s. 86, czerwiec 1998. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X. 

• James Garner (1928–2014) w bazie IMDb (ang.)
• James Garner w bazie Filmweb
• James Garner w bazie Notable Names Database (ang.)
• James Garner w bazie Discogs.com (ang.)