John Tyler

John Tyler

Prezydent John Tyler między 1860 a 1862
Data i miejsce urodzenia	29 marca 1790 hrabstwo Charles City
Data i miejsce śmierci	18 stycznia 1862 Richmond
10. prezydent Stanów Zjednoczonych
Okres	od 6 kwietnia 1841 do 4 marca 1845
Przynależność polityczna	Partia Wigów
Pierwsza dama	Letitia Christian, Julia Gardiner
Wiceprezydent	brak
Poprzednik	William Henry Harrison
Następca	James Polk
10. wiceprezydent Stanów Zjednoczonych
Okres	od 4 marca 1841 do 6 kwietnia 1841
Poprzednik	Richard Johnson
Następca	George Dallas
przewodniczący pro tempore Senatu Stanów Zjednoczonych
Okres	od 3 marca 1835 do 6 grudnia 1835
Poprzednik	George Poindexter
Następca	William R. King
23. Gubernator Wirginii
Okres	od 10 grudnia 1825 do 4 marca 1827
Poprzednik	James Pleasants(inne języki)
Następca	William Branch Giles(inne języki)
Deputowany do Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych z 23. okręgu wyborczego Wirginii(inne języki)
Okres	od 17 grudnia 1816 do 3 marca 1821
Poprzednik	John Clopton(inne języki)
Następca	Andrew Stevenson
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

John Tyler (ur. 29 marca 1790 w hrabstwie Charles City, zm. 18 stycznia 1862 w Richmond) – amerykański prawnik i polityk, 10. prezydent Stanów Zjednoczonych (1841–1845).

10. wiceprezydent Stanów Zjednoczonych (1841), przewodniczący pro tempore Senatu Stanów Zjednoczonych (1835). Był pierwszym prezydentem Stanów Zjednoczonych, który objął urząd nie w wyniku wyboru, lecz sukcesji prezydenckiej.

Urodził się 29 marca 1790 roku w Greenway Plantation(inne języki) – domu otoczonym 1200-akrową plantacją pszenicy, kukurydzy i tytoniu, na której pracowało 40 niewolników^[1] – w hrabstwie Charles City^[2]. Pochodził z wielodzietnej rodziny Johna Tylera Seniora(inne języki) – sędziego^[2] i 15. gubernatora Wirginii^[1]. W 1802 rozpoczął studia prawnicze na College of William & Mary, które ukończył po pięciu latach^[3]. Po odbyciu dwuletniej praktyki uzyskał prawo do prowadzenia samodzielnej praktyki prawniczej^[3].

Swoją karierę polityczną rozpoczął w wieku 21 lat, kiedy to został członkiem legislatury stanu Wirginia, pełniąc tę rolę do 1816 roku^[3]. Od 16 grudnia 1817 do 3 marca 1821 był członkiem Izby Reprezentantów jako przedstawiciel Partii Demokratyczno-Republikańskiej^[3]. Po zakończeniu kadencji na kilka lat zawiesił działalność polityczną, ze względu na zły stan zdrowia, jednak od 1823 roku powrócił do legislatury stanowej, a w latach 1825-1827 był gubernatorem Wirginii^[3]. Przyczynił się wówczas do znacznej poprawy infrastruktury stanu^[3]. W 1827 roku został członkiem Senatu i pełnił tę funkcję do 1836, a w ostatnim roku swojej kadencji był także przewodniczącym pro tempore^[3]. W okresie sprawowania mandatu senatora, zaczęły się uwidaczniać jego konflikty z Partią Demokratyczną, z której odszedł w 1830^[3]. Następnie związał się z nowo powstałą Partią Wigów^[4].

Po rezygnacji z mandatu senatorskiego postanowił ubiegać się o nominację swojej partii na kandydata na wiceprezydenta^[4]. Nie udało mu się osiągnąć tego celu, w związku z czym powrócił do działalności politycznej na szczeblu lokalnym^[4]. W wyborach w 1840 roku ponownie ubiegał się o nominację na wiceprezydenta i tym razem mu się powiodło^[4]. Wybory prezydenckie wygrał William Henry Harrison, a Tyler został wiceprezydentem^[4]. Po miesiącu urzędowania dowiedział się, że prezydent zmarł^[4]. Tyler został zaprzysiężony 6 kwietnia 1841 roku^[4].

Po objęciu przez Tylera fotela prezydenckiego, w Partii Wigów obawiano się, czy styl jego prezydentury będzie taki sam, jak jego poprzednika^[5]. Nowy prezydent zapowiedział, że będzie rządził silną ręką, nie patrząc na interesy partii^[5]. Lider wigów, Henry Clay, który miał aspiracje prezydenckie, zaczął wówczas budować swoją pozycję i poparcie partii, jednocześnie konfliktując się z Tylerem^[6]. Kiedy prezydent odmówił podpisania ustaw ekspansjonistycznych, przedstawionych przez Claya, wszyscy członkowie gabinetu, z wyjątkiem Daniela Webstera podali się do dymisji, a Tylerowi okazywano ostracyzm polityczny, zarówno w partii, jak i w Kongresie (gdzie dyskutowano nawet o impeachmencie)^[6].

Prezydent nie wykazywał zbyt wielu inicjatyw w zakresie polityki wewnętrznej. Jednym z nielicznych było doprowadzenie do zakończenia siedmioletniej wojny z Seminolami, których skłonił do przeprowadzki na zachód Stanów Zjednoczonych^[7].

Więcej inicjatywy wykazywał w dziedzinie polityki zagranicznej^[7]. Widząc narastające konflikty graniczne pomiędzy Maine a Nowym Brunszwikiem, Tyler zdecydował się wznowić rozmowy pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wielką Brytanią, do których desygnował swojego sekretarza stanu – Daniela Webstera^[7]. Stronę brytyjską reprezentował akredytowany poseł Alexander Baring, który wysunął propozycję, by granica przebiegała od źródła rzeki St. Croix do rzeki St. John^[8]. Pomimo że Webster był skłonny przystać na tę propozycję, stan Maine nie zgodził się oddawać osady Madawaska^[9]. Wówczas gabinet Tylera wypłacił obu stronom po 150 tysięcy dolarów odszkodowań, co skłoniło je do podpisania traktatu^[9]. Układ został przedłożony 27 lipca 1842 i regulował granice amerykańsko-brytyjskie, a także prawa wzajemnej żeglugi^[9]. Rzeki: St. Clair, Detroit, św. Wawrzyńca i jezioro St. Clair były przeznaczone dla obu stron, natomiast teren stanu Minnesota miał przypaść Stanom Zjednoczonym^[10]. Zawarto także regulację o nienaruszalności terytorium i zakazie nielegalnego przekraczania granicy, jakie miało miejsce w czasie powstania w Kanadzie w 1837^[10]. Układ został sygnowany 9 sierpnia 1842^[10]. Pomimo początkowych sprzeciwów, jedenaście dni później Senat przegłosował go stosunkiem głosów 39:9, natomiast prezydent ratyfikował go 13 października^[11].

Drugim głównym elementem polityki Tylera był ekspansjonizm, który objawiał się zainteresowaniem dokonania aneksji Teksasu^[11]. Początkowo prezydent nie czynił starań, by doprowadzić do rozszerzenia terytorium USA, gdyż uważał, że nie ma szans, by przegłosować tę ustawę w Senacie^[11]. Z uwagi na fakt, iż Meksyk, Wielka Brytania i Francja także były zainteresowane tym obszarem, w 1843, Tyler zobowiązał sekretarza stanu, Abla Upshura, by rozpoczął negocjacje z prezydentem Republiki Teksasu^[11]. Sam Houston obawiał się, że przyłączenie do Unii, rozgniewa władze Meksyku, więc zażądał, by Tyler zmobilizował wojska amerykańskie, które przyjdą z pomocą Teksańczykom, jeśli zajdzie potrzeba^[12]. Po śmierci Upshura na statku „Princeton”, sekretarzem stanu został John C. Calhoun, który kontynuował negocjacje^[12]. Układ został podpisany 12 kwietnia 1844 jednak został odrzucony w głosowaniu senackim stosunkiem głosów 16:35^[13]. W grudniu 1844 prezydent Tyler zaproponował, by aneksję uchwaliły połączone Izby Kongresu, zwykłą większością głosów^[13]. Izba Reprezentantów przyjęła traktat, natomiast Senat wprowadził poprawki i przegłosował go 27:25^[14]. Akt aneksji został podpisany przez prezydenta 1 marca 1845 roku^[14]. Republika Teksasu opowiedziała się za ratyfikowaniem traktatu w drodze referendum 13 października 1845^[14]. Dwa miesiące później, 29 grudnia, stan został przyłączony do Unii^[14]. Tyler podejmował także próby negocjacji kupna Kalifornii, jednak bezskutecznie^[14].

Kwestia głosowania ws. aneksji Teksasu była przedmiotem kampanii prezydenckiej przed wyborami w 1844^[13]. Po porażce Wigów w wyborach do Izby Reprezentantów, Tyler zebrał swoich zwolenników i starał się utworzyć nowe stronnictwo polityczne^[15]. Dzielenie stanowisk politycznych, spowodowało, że zaufany współpracownik Tylera, Daniel Webster zrezygnował ze swojej posady w rządzie, choć nadal popierał prezydenta^[15]. Partia Demokratyczna wysunęła kandydaturę Jamesa Polka^[15]. Zdając sobie sprawę, że nie ma żadnych szans na wygranie wyborów, Tyler zrezygnował z ubiegania się o reelekcję i udzielił swojego poparcia Polkowi^[15].

Po opuszczeniu Białego Domu Tyler powrócił na swoją plantację do Wirginii^[15]. W 1859 ponownie został rektorem William and Mary’s College^[15]. Kiedy nad Stanami Zjednoczonymi zawisła groźba wojny domowej, Tyler opowiedział się za secesją stanów południowych i od 1861 był członkiem Izby Reprezentantów Skonfederowanych Stanów Ameryki^[16]. 12 stycznia 1862 roku w Richmond doznał udaru serca i zmarł sześć dni później^[16].

John Tyler poślubił swoją pierwszą żonę, Letitię Christian, w 1813 roku^[4]. Z tego związku miał ośmioro dzieci: trzy córki i pięciu synów^[4]. Letitia Christian zmarła w czasie prezydentury męża, w 1842 roku^[4].

Dwa lata po tym jak został wdowcem, Tyler ożenił się z Julią Gardiner – córką nowojorskiego senatora^[15]. Z tego małżeństwa urodziło się siedmioro dzieci^[15].

• Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Warszawa: Iskry, 1999. ISBN 83-207-1558-X. (pol.).

• Biografia w Biographical Directory of the United States Congress (ang.)
• John Tyler. Biały Dom. [dostęp 2015-03-31]. (ang.).
• John Tyler, Tenth Vice President (1841). Senat Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2015-03-31]. (ang.).