SM UB-74

Ten artykuł dotyczy okrętu podwodnego UB-74 z 1917 roku. Zobacz też: inne okręty o tej samej lub podobnej nazwie.

SM UB-74

SM UB-64, okręt siostrzany UB-74
Klasa	okręt podwodny
Typ	UB III
Projekt	44
Historia
Stocznia	Vulcan, Hamburg
Położenie stępki	1916
Wodowanie	12 września 1917
Kaiserliche Marine
Nazwa	SM UB-74
Wejście do służby	24 października 1917
Zatopiony	26 maja 1918
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu	508 ton 639 ton
Długość	55,52 metra
Szerokość	5,76 metra
Zanurzenie	3,7 metra
Zanurzenie testowe	75 metrów
Rodzaj kadłuba	dwukadłubowy
Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 780 kW (1060 KM) 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM) 2 śruby
Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu	13,4 węzła 7,5 węzła
Zasięg	na powierzchni: 8420 Mm przy 6 węzłach w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach
Uzbrojenie
1 działo kal. 8,8 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe	5 × 500 mm
Załoga	34

SM UB-74 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 508 ton w położeniu nawodnym i 639 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,4 węzła na powierzchni i 7,5 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 8420 Mm przy prędkości 6 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).

UB-74 został zwodowany 12 września 1917 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 24 października 1917 roku. W czasie służby operacyjnej w 5. Flotylli U-Bootów i 1. Flotylli Flandria odbył cztery patrole bojowe, podczas których zatopił siedem statków o łącznej pojemności 13 294 BRT, a ponadto uszkodził trzy statki o łącznej pojemności 12 817 BRT. SM UB-74 został zatopiony wraz z całą załogą 26 maja 1918 roku w kanale La Manche bombami głębinowymi przez brytyjski uzbrojony jacht HMS „Lorna”(inne języki).

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wezwało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii^[1]. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych zabierała wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie^[1][2]. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować^[3]. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym^[4][5]. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej^[6][7].

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II^[2][4]. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk^[4]. Zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak i pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o około 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16(inne języki), przez co spadła prędkość podwodna i zasięg^[4]. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund^[8][9]. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku^[4].

Przyszły UB-74 zamówiony został 23 września 1916 roku jako jedna z liczącej 16 jednostek II serii okrętów typu UB III^[10] [11]. Powstał w stoczni Vulcan w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni^[12] . UB-74 otrzymał numer stoczniowy 98 (Werk 98)^[10] [13] . Stępkę okrętu położono w 1916 roku^[13] , a zwodowany został 12 września 1917 roku^[14][15][a]. Koszt budowy okrętu wyniósł 3.337.000 marek^[16].

SM UB-74 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej^[7][17]. Długość całkowita wynosiła 55,52 metra, szerokość 5,76 metra i zanurzenie 3,7 metra^[7][16]. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości^[16][18] . Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy^[19]. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra^[16][18] . Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych^[20]. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 508 ton, a w zanurzeniu 639 ton^[7][16].

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Körting(inne języki) o łącznej mocy 780 kW (1060 KM) przy 450 obr./min, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min^[7][21]. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda^[9]. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości^[22]. Okręt osiągał prędkość 13,4 węzła na powierzchni i 7,5 węzła w zanurzeniu^[7][16]. Zasięg wynosił 8420 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą^[7][16]. Zbiorniki mieściły 68 ton paliwa^{[13] [16][b]}, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi^[22]. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 75 metrów^[13] [23], zaś czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund^[8][24].

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped^[5][9]. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi^[9][13] . Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy^[20]. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa^[9].

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy^[8][22][c].

SM^[d] UB-74 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 24 października 1917 roku^[10] [14]. Dowódcą jednostki został mianowany kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Karl Neureuther(inne języki), dowodzący wcześniej UC-55^[25] . Po okresie szkolenia U-Boot 6 stycznia 1918 roku wszedł w skład 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte z bazą w Bremerhaven, a 25 stycznia został przeniesiony do 1. Flotylli Flandria^[10] [26]. 31 stycznia dowództwo U-Boota objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Ernst Steindorff, dowodzący uprzednio UB-12 i UC-71^[27] .

26 lutego w odległości 10 Mm na północny wschód od Barfleur UB-74 storpedował bez ostrzeżenia i zatopił dwa płynące pod balastem brytyjskie uzbrojone parowce: zbudowany w 1917 roku „Greavesash” o pojemności 1263 BRT, płynący z Hawru do Barry Roads (na pokładzie statku zginęło osiem osób) oraz pochodzący z 1913 roku „Romny” (1024 BRT), poruszający się z Rouen do Swansea (w wyniku ataku śmierć poniosło dziewięciu członków załogi)^{[28] [29] [30]} .

7 kwietnia w odległości 19 Mm na północny zachód od La Poterie-Cap-d’Antifer U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1914 roku brytyjski uzbrojony parowiec „Rye”(inne języki) (986 BRT), przewożący ładunek wojskowy z Newhaven do Rouen. Jednostka zatonęła na pozycji 49°57′N 0°07′W/49,950000 -0,116667, a na jej pokładzie zginęło czterech członków załogi^[28] [31] . Trzy dni później w odległości 9 Mm na północny wschód od Start Point okręt podwodny wykonał atak torpedowy na zbudowany w 1908 roku brytyjski zbiornikowiec „Paul Paix” o pojemności 4196 BRT, płynący z Rouen do Plymouth, uszkadzając statek (nikt nie zginął)^[32] . 12 kwietnia w odległości 6 Mm na południowy zachód od latarni morskiej Pendeen UB-74 zatopił w ataku torpedowym zbudowany w 1897 roku hiszpański parowiec „Luisa” o pojemności 3603 BRT, płynący z ładunkiem drobnicy z Barcelony do Liverpoolu (na pozycji 50°07′N 5°49′W/50,116667 -5,816667, obyło się bez strat w ludziach)^[33] . Dwa dni później w odległości 2 Mm od latarni morskiej Longships U-Boot zatopił zbudowany w 1898 roku francuski parowiec „Maroc” o pojemności 2808 BRT, płynący z Port Talbot do La Rochelle^[34] . 15 kwietnia w zachodniej części kanału La Manche okręt uszkodził w ataku torpedowym zbudowany w 1916 roku brytyjski parowiec „Tanfield” o pojemności 4538 BRT, przewożący drobnicę z Londynu do Bombaju (na pozycji 49°33′N 4°10′W/49,550000 -4,166667, nikt nie zginął)^[35] .

18 maja w odległości 8 Mm na południe od wyspy Île d’Yeu (na pozycji 46°35′N 2°16′W/46,583333 -2,266667) UB-74 storpedował i zatopił zbudowany w 1890 roku amerykański parowiec „John G. Mccullough” o pojemności 1985 BRT, płynący z Londynu do Rochefort (w wyniku ataku na pokładzie śmierć poniosła jedna osoba)^[36] [37]. 23 maja w odległości 6 Mm na północny wschód od Lizard Point U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1882 roku brytyjski uzbrojony parowiec „Skaraas” (1625 BRT), przewożący towary należące do Admiralicji z Barry do Fécamp. Statek zatonął na pozycji 49°59′N 5°06′W/49,983333 -5,100000, a na jego pokładzie zginęło 19 marynarzy^[28] [38] . Dwa dni później na wodach między półwyspem Berry Head a Dartmouth okręt uszkodził w ataku torpedowym zbudowany w 1911 roku brytyjski parowiec „Anne” (4083 BRT), transportujący węgiel z Newcastle upon Tyne do Genui (na pozycji 50°20′N 3°26′W/50,333333 -3,433333, zginął jeden członek załogi statku)^[39] .

26 maja 1918 roku o godzinie 21:00 w zatoce Lyme Bay SM UB-74 został na pozycji 50°32′N 2°33′W/50,533333 -2,550000 zatopiony wraz z całą załogą bombami głębinowymi przez brytyjski uzbrojony jacht HMS „Lorna”(inne języki)^[10] [14].

Podczas wojny SM UB-74 odbył cztery patrole bojowe, podczas których zatopił siedem statków o łącznej pojemności 13 294 BRT i uszkodził trzy statki o łącznej pojemności 12 817 BRT^[10] [40] . Na pokładach zatopionych jednostek zginęły co najmniej 42 osoby, w tym 19 na brytyjskim parowcu „Skaraas”^[38] [40] . Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia tabela^[40] :

Lista zatopionych i uszkodzonych jednostek

Data	Nazwa	Państwo	Tonaż[e]	Los jednostki
26 lutego 1918	„Greavesash”	Wielka Brytania	1263	zatopiony
26 lutego 1918	„Romny”	Wielka Brytania	1024	zatopiony
7 kwietnia 1918	„Rye”(inne języki)	Wielka Brytania	986	zatopiony
10 kwietnia 1918	„Paul Paix”	Wielka Brytania	4196	uszkodzony
12 kwietnia 1918	„Luisa”	Hiszpania	3603	zatopiony
14 kwietnia 1918	„Maroc”	Francja	2808	zatopiony
15 kwietnia 1918	„Tanfield”	Wielka Brytania	4538	uszkodzony
18 maja 1918	„John G. Mccullough”	Stany Zjednoczone	1985	zatopiony
23 maja 1918	„Skaraas”	Wielka Brytania	1625	zatopiony
25 maja 1918	„Anne”	Wielka Brytania	4083	uszkodzony
RAZEM		zatopione:		7
		uszkodzone:		3