![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | |||||
Klasa | |||||
Nadrząd | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek |
dąb zębaty | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Quercus dentata R.E.Fr. Syst. Veg. ed. 14 858 1784[3] | |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||||
![]() |
Dąb zębaty (Quercus dentata R.E.Fr.) – gatunek rośliny z rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Występuje naturalnie w Japonii, na Półwyspie Koreańskim oraz w Chinach (w prowincjach Anhui, Gansu, Kuejczou, Hebei, Heilongjiang, Henan, Hubei, Hunan, Jiangsu, Jiangxi, Jilin, Liaoning, Shaanxi, Szantung, Shanxi, Syczuan, Junnan i Zhejiang)[5][6], we wschodniej Mongolii i na Wyspach Kurylskich[7]. Gatunek ten w Chinach i Japonii bywa sadzony przy świątyniach. Zalecany jest do nasadzeń jako drzewo ozdobne w parkach i na innych terenach zieleni miejskiej w strefie klimatu umiarkowanego, w tym także w Polsce, ze względu na efektowne ulistnienie w czasie wegetacji i jesienią, podczas przebarwiania się[7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Quercus_dentata.jpg/240px-Quercus_dentata.jpg)
- Pokrój
- Zrzucające liście drzewo dorastające do 25 m wysokości[6]. Pędy sztywne, gęsto omszone żółtawoszarymi, gwiazdkowatymi włoskami[8].
- Liście
- Mają odwrotnie jajowaty kształt. Mierzą 10–30 cm długości oraz 6–30 cm szerokości. Są szarawobrązowo omszone od spodu. Z wierzchu ciemnozielone, początkowo omszone, z czasem łysiejące[8]. Nasada liścia jest zaokrąglona. Blaszka liściowa jest ząbkowana na brzegu, o spiczastym wierzchołku. Ogonek liściowy jest gęsto, brązowo omszony i ma 2–5 mm długości[6]. Blaszka liściowa sztywna, efektownie przebarwia się jesienią[7].
- Kwiaty
- Rozdzielnopłciowe. Kwiaty żeńskie rozwijają się w kątach liści w szczytowych partiach młodych pędów[8].
- Owoce
- Orzechy zwane żołędziami o jajowatym kształcie, dorastają do 15–23 mm długości i 12–15 mm średnicy. Osadzone są pojedynczo w miseczkach w kształcie kubka, które mierzą 12–20 mm długości i 20–50 mm średnicy[6]. Orzechy otulone są miseczkami w 1/2 do 2/3 ich długości[8].
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]Rośnie w lasach mieszanych[6] na glebach suchych i piaszczystych[7], w niższych położeniach górskich na wysokościach do 2700 m n.p.m. Kwitnie od kwietnia do maja, natomiast owoce dojrzewają od września do października[6][8].
Zmienność i mieszańce
[edytuj | edytuj kod]W obrębie tego gatunku oprócz podgatunku nominatywnego wyróżniono dwa podgatunki[3]:
- Quercus dentata subsp. stewardii (Rehder) A.Camus
- Quercus dentata subsp. yunnanensis (Franch.) Menitsky – dorasta do 20 m wysokości. Liście mają odwrotnie jajowaty lub eliptyczny kształt. Mierzą 12–25 cm długości oraz 6–20 cm szerokości. Blaszka liściowa jest drobno ząbkowana na brzegu, ma klinową lub zaokrągloną nasadę i krótko spiczasty wierzchołek. Orzechy osadzone są w miseczkach w kształcie kubka, które mierzą 15–18 mm długości i 10–25 mm średnicy. Owoce otulone są miseczkami w 35–65% ich długości[9].
Za prawdopodobne mieszańce tego gatunku uważane są taksony[8]:
- Quercus fangshanensis Liou – prawdopodobnie mieszaniec z Quercus aliena var. pekingensis
- Quercus stewardii Rehder – prawdopodobnie mieszaniec z Quercus aliena var. acutiserrata
- Quercus mongolicodentata Nakai i Quercus hopeiensis Liou – prawdopodobnie mieszańce z Quercus mongolica
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-01] (ang.).
- ↑ a b c Quercus dentata Thunb.. The Plant List. [dostęp 2016-05-16]. (ang.).
- ↑ Quercus dentata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Discover Life: Point Map of Quercus dentata. Encyclopedia of Life. [dostęp 2016-05-16]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Quercus dentata. Plantes & botanique. [dostęp 2016-05-16]. (fr.).
- ↑ a b c d Jerzy Hrynkiewicz-Sudnik, Bolesław Sękowski, Mieczysław Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 206. ISBN 83-01-13434-8.
- ↑ a b c d e f Quercus dentata. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-05-19].
- ↑ Quercus yunnanensis. Plantes & botanique. [dostęp 2017-02-20]. (fr.).
- EoL: 1151661
- Flora of China: 200006289
- Flora of North America: 200006289
- GBIF: 2879353
- identyfikator iNaturalist: 135407
- IPNI: 927479-1
- ITIS: 845167
- NCBI: 103484
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-172460
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:927479-1
- USDA PLANTS: QUDE4
- CoL: 4R4RZ