Giovanni Botero

Giovanni Botero (ur. w 1544 w Bene Vagienna, zm. w 1617 w Turynie) – włoski jezuita, historyk i pisarz polityczny epoki kontrreformacji. Autor geografii powszechnej, w której znalazł się pierwszy opis statystyczny Polski (przekład polski Relatiae powszechne albo nowiny pospolite)^[1]. Giovanni Botero w swej książce Della Ragion di Stato ("O racji stanu") z 1589 roku, w której pojawia się po raz pierwszy wyrażenie: "racja stanu", które na grunt francuski przejmie Cardin Le Bret (1558-1665).

Giovanni Botoro twierdził, że książkę Ragion di Stato" (Racja stanu) napisał, aby władcy wiedzieli jak zachować panowanie, gdyż trudniej utrzymać władze niż ją zdobyć, Wedle Botero władza władcy naturalnie opiera się na szlachcie, lecz jednoczesnym książę nie powinien zaniedbywać ludu, gdyż jest nie mniej ważny od elit. Zaleca również władzy, aby raczej używała armii zawodowej, zamiast wojsk najemnych. Z heretykami każe na początku rozprawiać się łagodnie, zaś gdy to nie będzie skuteczne, władca może wtedy zastosować środki przymusu^[2].

W kwestiach ekonomicznych Botero wyprzedzał swoją epokę. Uważał, że bogactwo Narodu nie polega na posiadaniu cennych metali w skarbcu państwa, lecz na produkcji dóbr, które może swobodnie sprzedawać za granicą w celu nabycia upragnionych minerałów. Jako przykład swojej tezy podawał Hiszpanii, która posiadając kopalnie złota w Meksyku i Peru była jednocześnie biednym państwem, gdyż nie miało ona dostatecznie rozwiniętego przemysłu. Rozumowanie Botero było przełomowe w czasie rozkwitu merkantylizmu. Przewidywał również spadek wzrostu zaludnienia miast, spowodowany podwyższeniem cen żywności, z powodu trudnego dowozu, jednak przewidywania te nie sprawdziły się, czego przyczyną był rozwój transportu w późniejszych wiekach^[3].

• Giovanni Botero. bibliotecaitaliana.it. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-21)]. w Biblioteca Italiana.
• Relationi vniuersali di Giouanni Botero Benese diuise in quattro parti, Vicenza, 1595.
• Giovanni Botero – dzieła w bibliotece Polona