Namejs

Namejs – książę Semigalii w drugiej połowie XIII wieku. Bohater narodowy Łotwy.

Pierwsza wzmianka o Namejsie pochodzi z 1272 roku, z traktatu pokojowego wodzów zemgalskich z inflancką gałęzią Zakonu Krzyżackiego i arcybiskupem Rygi. W Inflanckiej Kronice Rymowanej określany jest mianem króla. Wykorzystując klęskę zakonu inflanckiego pod Aizkraukle (Ascheraden) objął dowództwo nad trwającym w latach 1279-1281 powstaniem Zemgalów. Udało mu się odzyskać zamek Tērvete, niemal wszystkie terytoria południowej Łotwy, a nawet zagrozić Rydze^[1][2].

Uznał zwierzchnictwo Trojdena nad Wielkim Księstwem Litewskim, dzięki czemu uzyskał pomoc władcy w powstaniu. Uważa się, że pomagał Trojdenowi w zajęciu Jersiki i w 1281 roku poprowadził antykrzyżacką wyprawę do Sambii. Po stłumieniu powstania Zemgalów (w 1286 roku utracili oni Tērvete, zaś w 1289 Sidrabene), które zakończyło podbój Liwonii przez zakon inflancki, miał przenieść się na Litwie^[1][2].

Z postacią Namejsa i pierścieniami wiążą się dwie łotewskie legendy. Według pierwszej, Namejs miał nakazać w swojej stolicy wykucie pierścienia z miedzi, będącego oznaką jego władzy i służącego jego rozpoznawaniu. Wrogowie Namejsa mieli się o tym dowiedzieć i próbować rozpoznać za pomocą pierścienia władcę, po to, aby go zabić. W obliczu powyższego wszyscy zemgalscy wojowie wdziali pierścienie podobne do noszonego przez władcę, aby zmylić przeciwnika. Wedle drugiej wersji legendy, po emigracji Zemgalów na Litwę po klęsce ich powstania, książę wręczył pierścienie wszystkim Zemgalczykom, po to, aby jego lud przetrwał na wygnaniu i nie zapomniał o swoim pochodzeniu oraz dziedzictwie^[3].

Tzw. pierścień Namejsa stanowi symbol wolności i jedności Łotwy. Biżuteria taka ma wzór składający się z trzech skręconych pasm i jest szczególnie popularna wśród mężczyzn^[2]. Za wzór pierścienia służyły dwa znaleziska pochodzące z grodziska Daumgale odkryte w latach 30. XX wieku. Pochodziły one jednak z XII wieku, a więc sprzed panowania Namejsa; pomimo tego faktu, zostały one powiązane z legendą o pierścieniu Namejsa, a design późniejszych pierścieni naśladował ich wzór^[4].

W 1931 roku pisarz Aleksandrs Grīns w powieści Nameja gredzens przedstawił legendarną historię księcia Namejsa i jego pierścienia. Kārlis Ulmanis otrzymał pierścień Namejsa, który miał symbolizować jego aspiracje do bycia spadkobiercą Namejsa. Popularność pierścienia gwałtownie wzrosła po II wojnie światowej, gdy biżuteria ta rozpowszechniła się w kręgu łotewskich emigrantów. W latach 50. XX wieku ukształtowała się tradycja przekazywania pierścienia z ojca na syna^[3].

Pierścień Namejsa znalazł się na monecie o nominale jednego łata, wyemitowanej w 2009 roku w nakładzie miliona egzemplarzy^[4].

• Namejs jest głównym bohaterem filmu Król Niewiernych^[5] (Nameja gredzens), będącego jednym z najdroższych łotewskich filmów w historii^[6]
• Największe, organizowane od 2014 roku, łotewskie ćwiczenia wojskowe noszą kryptonim Namejs^[7].